Ευτυχισμένο το 2026

Ευχαριστούμε όλους εσάς που ήσασταν μαζί μας για μια ακόμη χρονιά σε αυτό το ταξίδι της γνώσης και σας ευχόμαστε υγεία, αγάπη, ευτυχία, κατάκτηση και διάδοση της γνώσης όπως και αστείρευτη έμπνευση για το νέο έτος! 

 

Ο εγκέφαλός μας περνά 5 διακριτές φάσεις

Ερευνητές στο παν/μιο του Cambridge, σε δημοσίευσή τους στο “Nature Communications” στα τέλη Νοέμβρη, ανακοίνωσαν κάτι που ίσως να έχετε σκεφτεί αλλά τώρα επιβεβαιώνεται και συγκεκριμενοποιείται. Ο εγκέφαλός μας περνά μέσα από 5 διακριτές φάσεις κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Αυτές οι διακριτές φάσεις χωρίζονται μεταξύ τους με κάποιες «κομβικές» ηλικίες που προσδιορίζονται στα 9, τα 32, τα 66 και τα 83 έτη! Αν και ορισμένοι άνθρωποι θα περάσουν αυτές τις, εγκεφαλικά κομβικές, ηλικίες νωρίτερα ή αργότερα, σε γενικές γραμμές αυτές οι ηλικίες είναι καθοριστικές και ξεχωρίζουν στα ερευνητικά δεδομένα της εν λόγω έρευνας.

 

Σε αυτήν την έρευνα, συμμετείχαν περίπου 4200 άνθρωποι μέχρι την ηλικία των 90 ετών των οποίων ο εγκέφαλος απεικονίστηκε με διάφορες τεχνικές, ώστε να αποκαλυφθούν τα μοτίβα σύνδεσης μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και οι αλλαγές ανάλογα με την ηλικία. Καθώς μεγαλώνουμε, αλλάζει διαρκώς το δικτύωμα (connectome) του εγκεφάλου και αυτές οι αλλαγές έχουν αντίκτυπο στη γνωστική μας λειτουργία, τη συμπεριφορά και τη διανοητική μας υγεία. 

 

Έτσι λοιπόν, με βάση τον εγκέφαλό μας, η παιδική ηλικία διαρκεί ως τα 9 έτη περίπου. Εδώ, ο εγκέφαλος αυξάνεται ραγδαία σε μέγεθος, και ταυτόχρονα αραιώνει η υπερβολική αφθονία των συνάψεων, που δημιουργούνται στην αρχή της ζωής. Η εφηβεία διαρκεί ως τα 32 έτη, σε αντίθεση με όσα γνωρίζουμε από την καθημερινότητά μας. Είναι η περίοδος που ο εγκέφαλος παρουσιάζει τη μέγιστη αποτελεσματικότητα. Στη συνέχεια, η ωριμότητα φτάνει ως τα 66 έτη, και ο εγκέφαλος παρουσιάζει μια σταθερότητα. Τα πρώιμα στάδια της γήρανσης του εγκεφάλου ξεκινούν από τα 67 και αυτή η φάση διαρκεί ως τα 83 έτη. Σε αυτή τη φάση δεν παρατηρούνται απότομες και ξαφνικές αλλαγές, αλλά μάλλον σταδιακές. Αντί να συντονίζεται ως ενιαίο σώμα, ο εγκέφαλος χωρίζεται όλο και περισσότερο σε διακριτές περιοχές που συνεργάζονται στενά, όπως τα μέλη μιας μπάντας που ξεκινούν τα δικά τους σόλο έργα από ένα σημείο και μετά. Το βαθύ γήρας για τον εγκέφαλο ξεκινά μετά τα 83 έτη, όπου οι αλλαγές του πρώιμου γήρατος, στη συγκεκριμένη φάση είναι πιο έντονες.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41467-025-65974-8

 

Περισσότερα για τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ο αστεροειδής 2022 RD2 θα γίνει "δεύτερο φεγγάρι" πρόσκαιρα και μετά μετεωρίτης

Ο αστεροειδής 2022 RD2 αναμένεται να αποτελέσει δεύτερο «φεγγάρι» για τη Γη, για 3 σύντομες περιόδους ανάμεσα στο 2043 και 2044. Όμως επειδή έχει διάμετρο της τάξης των 10 μέτρων, δεν αναμένεται να γίνει αντιληπτό από τους περισσότερους. Ωστόσο, μετά από αυτές τις περιόδους που θα αποτελέσει προσωρινό φυσικό δορυφόρο του πλανήτη μας, υπάρχει μια πολύ μικρή πιθανότητα να επιστρέψει χτυπώντας τη Γη κάπου ανάμεσα στο 2080 και 2124. Κάτι που, ακόμη και αν γίνει, δεν αποτελεί πηγή ανησυχίας μιας και είναι αρκετά μικρός για να προκαλέσει ζημιές.

 

Αυτός ο αστεροειδής προέρχεται από μια δευτερεύουσα ζώνη αστεροειδών Arjuna, η οποία απαντάται στην ίδια τροχιά με αυτήν της Γης. Έτσι, κάποια από αυτά τα αντικείμενα μπορεί να αποτελέσουν προσωρινούς φυσικούς δορυφόρους της Γης, όπως ο προαναφερθείς. Γενικότερα, τέτοια συμβάντα έχουν συχνότητα μια φορά στα 10-20 έτη, αν και μπορεί να συμβαίνει συχνότερα με μικρότερα αντικείμενα τα οποία περνούν απαρατήρητα.

 

Αν και στο βίντεο, η τροχιά του αστεροειδούς κατά τις περιόδους που αποτελεί προσωρινό δορυφόρο της Γης, δεν μοιάζει με τις γνωστές ελλειπτικές τροχιές όπως εκείνη της Σελήνης, ως «δορυφόρος» εδώ νοείται πως η τροχιά του είναι τέτοια ώστε αν την επόμενη στιγμή εξαφανιζόταν ο Ήλιος, τότε το αντικείμενο αυτό θα παρέμενε βαρυτικά δέσμιο του πλανήτη μας επ’αόριστον. 

 

Προσομοίωση: Tony Dunn -- https://bsky.app/profile/tony873004.bsky.social

 

Περισσότερα: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2515-5172/ae2001

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Καταγραφή πίδακα στον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko

Έχουμε δει εντυπωσιακές και απόκοσμες φωτογραφίες από την αποστολή “Rosetta” στον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko, οι οποίες μάλιστα δεν έχουν και την απήχηση που αξίζουν. Η σημερινή μας φωτογραφία είναι μία ακόμη από αυτές! Πίδακας σκόνης εκτοξεύεται από την πλευρά που βρίσκεται η διαστημική συσκευή, με αποτέλεσμα να γίνει πλήρης καταγραφή του, τόσο φωτογραφικά όσο και με 5 επιστημονικά όργανα που ανέλυσαν τους κόκκους σκόνης και την συσχέτιση ανάμεσα σε αυτό το συμβάν και σε διάφορες επιφανειακές αλλαγές στον κομήτη όπως και με την αύξηση της φωτεινότητάς του στη συνέχεια. Ο πίδακας σκόνης στη φωτογραφία, είναι της τάξης των 100 m σε διάμετρο. Αυτό το συμβάν έλαβε χώρα στις 3/7/2016. 

 

Τα δεδομένα από αυτό το συμβάν αναλύθηκαν και τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο επιστημονικό περιοδικό “Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. Τα συμπεράσματα ήταν ότι οι εντυπωσιακοί πίδακες σκόνης που εκπέμπουν οι κομήτες στο διάστημα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους γύρω από τον Ήλιο, δεν οφείλονται αποκλειστικά στην εξάχνωση του παγωμένου νερού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, περαιτέρω διεργασίες εντείνουν τις εκρήξεις. Πιθανά σενάρια περιλαμβάνουν την απελευθέρωση πεπιεσμένου αερίου που αποθηκεύεται κάτω από την επιφάνεια ή τη μετατροπή ενός είδους παγωμένου νερού σε ένα ενεργειακά ευνοϊκότερο (υπάρχουν πολλά είδη πάγου ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας), δηλαδή την αλλαγή φάσης με αποβολή της περίσσειας ενέργειας με τη μορφή έκρηξης όπως αυτή στη φωτογραφία. 

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://academic.oup.com/.../art.../469/Suppl_2/s606/4565550

 

Φωτογραφία: ESA / Rosetta / MPS for OSIRIS Team / UPD / LAM / IAA / SSO / INTA / UPM / DASP / IDA

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

"Βολίδα" κατέγραψαν οι κάμερες στο αστεροσκοπείο Mauna Kea στη Χαβάη

Καλημέρα και χρόνια πολλά σε όλους τους φίλους μας! Δεν θα σας αφήναμε χωρίς ανάρτηση και σήμερα. Το βράδυ στις 2 Δεκεμβρίου, οι κάμερες στο αστεροσκοπείο Mauna Kea στη Χαβάη, κατέγραψαν αυτήν την εντυπωσιακή «βολίδα» να φωτίζει τον ουρανό και τον Ειρηνικό ωκεανό.

 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει παραπάνω από όσο ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, φωτίζοντας και το έδαφος. Μάλιστα, ο φωτισμός στο βίντεο, πριν το μετέωρο, προέρχεται από σχεδόν γεμάτο φεγγάρι (η πανσέληνος ήταν στις 5/12). Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου είναι σίγουρα κάτω από -12, επομένως κατατάσσεται ασφαλώς στις «βολίδες» (bolides). 

 

Οι ορισμοί μιας «φωτοβολίδας», «βολίδας» και «υπερβολίδας» μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς όσο αφορά το φαινόμενο μέγεθος. Αν ένα μετέωρο λάμπει πρόσκαιρα στον ουρανό με φαινόμενο μέγεθος κάτω από -3/-4 ονομάζεται «φωτοβολίδα». Αν είναι κάτω από -9/-10 ονομάζεται «βολίδα», ενώ αν είναι ιδιαίτερα λαμπρό ώστε το φαινόμενο μέγεθός του να είναι κάτω από -14/-17 ονομάζεται «υπερβολίδα».

 

Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα και πόλεις, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9 και ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27. Ο μετεωρίτης του Chelyabinsk εκτιμάται ότι πρόσκαιρα άγγιξε το -30.

 

Πηγή: https://www.youtube.com/watch?v=u-tcnXJWn30 / CFHT, Asahi Shimbun

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Τα ιδιαίτερα ανθεκτικά βρύα άντεξαν και στο διάστημα

Τα βρύα είναι γνωστό ότι ευδοκιμούν στα πιο ακραία περιβάλλοντα του πλανήτη μας, από τις κορυφές των Ιμαλαΐων μέχρι την Death Valley, και από την Ανταρκτική μέχρι τα πεδία λάβας των ενεργών ηφαιστείων. Εμπνευσμένοι από την ανθεκτικότητα των βρύων, οι ερευνητές έστειλαν σπορόφυτα βρύων (αναπαραγωγικές δομές που περικλείουν σπόρια) στο πιο ακραίο περιβάλλον μέχρι σήμερα: το διάστημα.

 

Τα αποτελέσματα της αποστολής αυτής, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό iScience του Cell Press στις 20/11, δείχνουν ότι πάνω από το 80% των σπορίων επέζησαν 9 μήνες έξω από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) και επέστρεψαν στη Γη εξακολουθώντας να είναι ικανά να αναπαραχθούν, αποδεικνύοντας για πρώτη φορά ότι ένα πρώιμο χερσαίο φυτό μπορεί να επιβιώσει από μακροχρόνια έκθεση στο αφιλόξενο διάστημα. Αυτό παρέχει ενδείξεις ότι η ζωή που έχει εξελιχθεί στη Γη διαθέτει, σε κυτταρικό επίπεδο, εγγενείς μηχανισμούς για να αντέξει τις συνθήκες του διαστήματος. 

 

Δοκιμάστηκαν τρεις διαφορετικές δομές βρύων σε περιβάλλον που εξομοίωνε διαστημικές συνθήκες, πριν σταλούν στο διάστημα. Τα protenemata (νεαρά βρύα), τα κύτταρα γόνου ή εξειδικευμένα βλαστοκύτταρα που αναδύονται υπό συνθήκες στρες, και τα σπορόφυτα ή ενθυλακωμένα σπόρια, ώστε να ανακαλύψουν ποια από τα 3 είχαν τις καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης στο διάστημα.

 

Η υπεριώδης ακτινοβολία ήταν το πιο δύσκολο στοιχείο για επιβίωση, και τα σπορόφυτα ήταν μακράν τα πιο ανθεκτικά από τις 3 δομές του βρύου. Κανένα από τα νεαρά βρύα δεν άντεξε στα υψηλά επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας ή σε ακραίες θερμοκρασίες. Τα κύτταρα γόνου είχαν υψηλότερο ποσοστό επιβίωσης, αλλά τα σπόρια επέδειξαν ~1.000 φορές μεγαλύτερη ανοχή στην υπεριώδη ακτινοβολία. Τα σπόρια ήταν επίσης σε θέση να αντέξουν και να βλαστήσουν αφού εκτέθηκαν στους -196°C για πάνω από μία εβδομάδα, καθώς και στους 55°C για ένα μήνα. 

 

Πιθανότατα, η δομή που περιβάλλει το σπόριο χρησιμεύει ως προστατευτικό φράγμα, απορροφώντας την υπεριώδη ακτινοβολία και καλύπτοντας το εσωτερικό σπόριο τόσο φυσικά όσο και χημικά για να αποτρέψει βλάβες από τις ακραίες συνθήκες. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι αυτή είναι πιθανώς μια εξελικτική προσαρμογή που επέτρεψε στα βρυόφυτα (την ομάδα φυτών στην οποία ανήκουν τα βρύα) να μεταβούν από υδρόβια σε χερσαία φυτά πριν από 500 εκατομμύρια χρόνια και να επιβιώσουν από αρκετά γεγονότα μαζικής εξαφάνισης από τότε.

 

Τον Μάρτιο του 2022, οι ερευνητές έστειλαν εκατοντάδες σπορόφυτα στον ISS και αυτά αφέθηκαν να εκτεθούν στις συνθήκες του διαστήματος για συνολικά 283 ημέρες. Στη συνέχεια, τα βρύα επέστρεψαν στη Γη τον Ιανουάριο του 2023 και μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο για δοκιμές. Πάνω από το 80% των σπορίων επέζησαν και σχεδόν όλα μπόρεσαν να βλαστήσουν πίσω στο εργαστήριο. Η ομάδα εξέτασε επίσης τα επίπεδα χλωροφύλλης των σπορίων και βρήκε φυσιολογικά επίπεδα για όλους τους τύπους, με εξαίρεση μια μείωση 20% στη χλωροφύλλη α (μια ένωση που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στις αλλαγές στο οπτικό φως, αλλά αυτή η αλλαγή δεν φάνηκε να επηρεάζει την υγεία των σπορίων).

 

Με αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές εκτιμούν βάσει μαθηματικών μοντέλων, ότι αυτά τα σπόρια θα μπορούσαν να επιβιώσουν ως και περίπου 15 χρόνια σε διαστημικές συνθήκες. Ωστόσο, τονίζουν ότι αυτός ο αριθμός είναι απλώς μια πρόχειρη εκτίμηση και ότι χρειάζεται ένα μεγαλύτερο σύνολο δεδομένων για να γίνουν πιο ρεαλιστικές προβλέψεις. «Τελικά, ελπίζουμε ότι αυτό το έργο ανοίγει ένα δρόμο προς την κατασκευή οικοσυστημάτων σε εξωγήινα περιβάλλοντα όπως η Σελήνη και ο Άρης», λέει ο T. Fujita, κύριος ερευνητής της συγκεκριμένης έρευνας. «Ελπίζω ότι η έρευνά μας για τα βρύα θα χρησιμεύσει ως σημείο εκκίνησης».

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.cell.com/iscience/fulltext/S2589-0042(25)02088-7

 

Φωτογραφία: Η ιαπωνική εργαστηριακή μονάδα Kibo με την εκτεθειμένη (σε διαστημικές συνθήκες) εγκατάσταση, όπου τοποθετήθηκαν τα βρύα.

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, τη ζωή στο διάστημα, τις προκλήσεις αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η συρρίκνωση της λίμνης Tharthar

Δορυφορικές παρατηρήσεις πάνω από το Ιράκ και τη λίμνη Tharthar, καταδεικνύουν τη δραματική πτώση της στάθμης των υδάτων τις τελευταίες 3 δεκαετίες, κατά περίπου 20%. Στη συγκριτική εικόνα, βλέπουμε τη διαφορά στα τελευταία 5 έτη, η οποία είναι και αντιπροσωπευτική του μέσου όρου της διαφοράς ανάμεσα στη δεκαετία του 1990 (55-60 m) και των τελευταίων 10 ετών (45-50 m).

 

Οι περιορισμένες βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις στις πηγές του Τίγρη (ο ποταμός που τροφοδοτεί την προαναφερθείσα λίμνη) σε συνδυασμό με τον «πόλεμο του νερού» που έχει ξεκινήσει η Τουρκία προς τις γειτονικές της χώρες, παρακρατώντας παράνομα μεγάλο ποσοστό του νερού που οφείλει μέσω συνθηκών, που και η ίδια έχει υπογράψει, να αφήνει να κυλά στον άλλο ποταμό (τον Ευφράτη), δημιουργούν μια ασφυκτική κατάσταση για την ύδρευση και άρδευση της περιοχής. Πολλοί αγρότες έχουν αναγκαστεί να μετακινηθούν ή και να εγκαταλείψουν εντελώς την περιοχή.

 

Κυρίως στο άνω δεξί μέρος των δορυφορικών φωτογραφιών, διακρίνονται επίσης και κυκλικά συστήματα άρδευσης. Αυτά τα συστήματα χρησιμοποιούνται σε περιοχές ξηρές ή με ελάχιστο υετό, όπως εδώ, για μεγάλα διαστήματα μέσα στο έτος. Αυτό το σύστημα αντλεί νερό από κάποια πηγή και το οδηγεί μέσω του άξονα στο κέντρο των κύκλων, σε σωλήνες που περιστρέφονται γύρω από αυτό το κέντρο, ποτίζοντας τις καλλιέργειες στο εσωτερικό των κύκλων. 

 

Φωτογραφίες και δεδομένα: CryoSat-2, Envisat, ICESat-2, JASON-2, JASON-3, Landsat 8 — OLI, Sentinel-3, Sentinel-6 / Michael Freilich.

 

Περισσότερα για την κλιματική αλλαγή, το «φαινόμενο του θερμοκηπίου», όπως και για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Οι «Διδυμίδες» του 2025 από τη νότια Ντακότα των ΗΠΑ

Μοιραζόμαστε ένα υπέροχο βίντεο από τις «Διδυμίδες» του 2025, όπως τις κατέγραψαν οι κάμερες του Tom Warner από τη Νότια Ντακότα των ΗΠΑ. Απλά απολαύστε:  

 

Περισσότερα για τις βροχές μετεώρων, τις προβλεπόμενες εξάρσεις τους τις επόμενες δεκαετίες, τους αστεροειδείς, τους κομήτες αλλά και πολλά περισσότερα για τον νυχτερινό ουρανό, την Αστρονομία, την Κοσμολογία καθώς και άλλα ενδιαφέροντα θέματα, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος») τον οποίο μπορείτε να προμηθευτείτε και από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Η εξέλιξη στα BCIs και ηθικά ζητήματα

Οι διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή (BCIs) εισέρχονται σε μια νέα εποχή στην οποία, με τη βοήθεια της αποκωδικοποίησης μέσω τεχνητής νοημοσύνης, μπορούν να ανιχνεύσουν όχι μόνο τις προθέσεις των ανθρώπων αλλά και την εγκεφαλική δραστηριότητα που συμβαίνει πριν κάποιος συνειδητοποιήσει ότι κάνει μια επιλογή ή ένα λάθος (και μάλιστα η συσκευή να ενεργήσει σωστά για αυτόν, δέκατα του δευτερολέπτου πριν αυτός συνειδητοποιήσει ότι έκανε ένα βιαστικό λάθος). Αυτό, έχει πλεονεκτήματα αλλά εγείρει και σοβαρά ηθικά ζητήματα. 

 

Οι πρώτοι εθελοντές που χρησιμοποίησαν BCIs, όπως η Nancy Smith η οποία είχε μείνει παράλυτη από τον λαιμό και κάτω μετά από αυτοκινητιστικό ατύχημα, έδειξαν ότι τα εγκεφαλικά εμφυτεύματα μπορούν να μεταφράσουν φανταστικές κινήσεις σε ενέργειες όπως η πληκτρολόγηση ή το παίξιμο μουσικής. Τα νεότερα συστήματα «διπλού εμφυτεύματος» ξεπερνούν τον κινητικό φλοιό και καταγράφουν ηλεκτρικά σήματα από περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στον σχεδιασμό, τη συλλογιστική και τον εσωτερικό διάλογο, προσφέροντας πλουσιότερες πληροφορίες και καλύτερο έλεγχο των προσθετικών συσκευών. Αλλά καθώς τα BCIs αποκωδικοποιούν περισσότερα από αυτές τις εσωτερικές σκέψεις ενός ατόμου, ανακύπτουν ερωτήματα και ανησυχία σχετικά με την ιδιωτικότητα, την αυτονομία και την ψυχική ελευθερία.

 

Ταυτόχρονα, οι εμπορικές συσκευές νευροτεχνολογίας, όπως τα ακουστικά με δυνατότητα ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG) για τη λήψη και ανάλυση εγκεφαλικών σημάτων, έχει επεκταθεί ραγδαία με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτά τα εργαλεία μπορούν να ερμηνεύσουν νοητικές καταστάσεις όπως η εστίαση, το άγχος ή ο φόβος, και θα μπορούσαν ενδεχομένως να συμπεράνουν βαθύτερες αντιδράσεις ή προτιμήσεις. Σε αντίθεση με τα ιατρικά εμφυτεύματα, ωστόσο, οι συσκευές του εμπορίου δεν υπόκεινται ακόμη σε σοβαρούς ελέγχους, και οι αντίστοιχες εταιρείες συχνά κατέχουν και μπορούν να πουλήσουν τα νευρωνικά δεδομένα των χρηστών σε τρίτους. Οι ειδικοί σε θέματα ηθικής, προειδοποιούν ότι ο συνδυασμός δεδομένων εγκεφάλου με άλλες ψηφιακές πληροφορίες θα μπορούσε να επιδεινώσει τα υπάρχοντα προβλήματα απορρήτου και να επιτρέψει την χειραγώγηση ή τις διακρίσεις.

 

Οι προγραμματιστές και οι ερευνητές αναμένουν ότι τα BCIs θα χρησιμοποιηθούν σύντομα για την αποκατάσταση της ομιλίας, τη θεραπεία ψυχιατρικών παθήσεων και την ενίσχυση της επικοινωνίας μέσω συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, καθώς τα BCIs αποκτούν την ικανότητα να διορθώνουν αυτόματα τα σφάλματα των χρηστών ή ακόμα και να προβλέπουν επιλογές πριν από τη συνειδητή επίγνωση, τα όρια μεταξύ της ανθρώπινης δράσης και της μηχανικής βοήθειας γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτα. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα ρυθμιστικό πλαίσιο με κανόνες που θα υπερβαίνουν την προστασία των ακατέργαστων δεδομένων και θα διασφαλίζουν ότι τα BCIs που υποστηρίζονται από την τεχνητή νοημοσύνη θα ενεργούν σύμφωνα με τα συμφέροντα των χρηστών, διατηρώντας την ψυχική αυτονομία και εμποδίζοντας την τεχνολογία να διαμορφώνει διακριτικά τις σκέψεις ή την ταυτότητα ενός ατόμου.

 

Άρθρο Nature: https://www.nature.com/articles/d41586-025-03714-0

 

Περισσότερα για την τεχνητή νοημοσύνη και υπερνοημοσύνη, το μέλλον της Ιατρικής, αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), που μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η Τοπική Ομάδα γαλαξιών σε νέο ανανεωμένο 3D χάρτη

Η Τοπική Ομάδα γαλαξιών αποτελεί το γαλαξιακό μας περιβάλλον και περιέχει, μαζί με τον Γαλαξία μας και την Ανδρομέδα, πάνω από 140 μέλη τα οποία είναι βαρυτικά δέσμια μεταξύ τους. Η διάμετρός του, είναι της τάξης των 10 εκατομμυρίων ετών φωτός. Είναι ένα φυσικό εργαστήριο, η παρατήρηση του οποίου, μας βοηθά στην κατανόηση του σχηματισμού και της εξέλιξης των γαλαξιών σε μικρές κοσμολογικές κλίμακες. Παρά τις δεκαετίες έρευνας, παραμένει ακόμη δύσκολη η τρισδιάστατη απεικόνισή της, ιδιαίτερα όταν ανακαλύπτουμε διαρκώς νέα στοιχεία και νέα «μέλη» (γαλαξίες) για αυτήν.

 

Στη συγκεκριμένη έρευνα, που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο στο επιστημονικό περιοδικό “The Research Notes of the American Astronomical Society”, παρουσιάζεται μια νέα τρισδιάστατη απεικόνιση της Τοπικής Ομάδας (με τα ως σήμερα γνωστά και επιβεβαιωμένα 142 μέλη της) και των πλησιέστερων γαλαξιών (6 μέλη), αντιμετωπίζοντας έτσι την έλλειψη ενημερωμένων οπτικών αναπαραστάσεων που υπήρχαν ως σήμερα, κάτι που αντικατοπτρίζει και τον ταχύ ρυθμό των ανακαλύψεων στον τομέα.

 

Ο χάρτης που προκύπτει όχι μόνο ενημερώνει προηγούμενες απεικονίσεις ενσωματώνοντας νέα μέλη και βελτιωμένες αποστάσεις, αλλά υπογραμμίζει επίσης την αυξανόμενη πρόκληση της διατήρησης μιας συνεπούς ονοματολογίας και συστήματος αναφοράς για την Τοπική Ομάδα. 

 

Αυτός ο χάρτης, στην πλήρη ανάλυσή του, μπορεί να φανεί χρήσιμος τόσο ως επιστημονικό αλλά και ως εκπαιδευτικό εργαλείο!

 

Δημοσιευμένη Έρευνα και σύνδεσμοι για τον χάρτη σε πλήρη ανάλυση (20000px X 14131px): https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2515-5172/ae1efc

 

Στο σχήμα της ανάρτησης φαίνεται ο χάρτης σε μικρότερη ανάλυση (Antonio Ciccolella, CC BY-NC 4.0).

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

"Διδυμίδες" 2025

Οι «Διδυμίδες» αποτελούν την κορυφαία χειμερινή «βροχή» μετεώρων και το «αντίπαλο δέος» στις γνωστές αυγουστιάτικες «Περσείδες». Η κορύφωση των «Διδυμίδων», συμβαίνει τη νύχτα στις 13/12 προς το ξημέρωμα στις 14/12. Φέτος συμπίπτει με σαββατόβραδο, οπότε φαντάζει ιδανική η συγκυρία. Πάντως τόσο η προηγούμενη όσο και η επόμενη νύχτα, θα προσφέρουν ένα εξίσου καλό θέαμα.

 

Σε ένα αρκούντως σκοτεινό μέρος, μακριά από φωτορύπανση και κάθε τεχνητό φωτισμό, κάποιος μπορεί να δει περίπου 120 μετέωρα την ώρα. Φέτος, ένα ακόμη πλεονέκτημα είναι πως η κορύφωσή τους συμβαίνει σε βράδυ που η Σελήνη θα έχει φωτεινότητα μόλις 28% και θα ανατείλει γύρω στις 0220 το ξημέρωμα στις 14/12. Επομένως, δεν θα αποτελέσει εμπόδιο στη θέαση του φαινομένου. Αν το επιτρέψει και ο καιρός στην περιοχή σας, αξίζει να ξενυχτίσετε για αυτό το ουράνιο θέαμα, με ζεστά ρούχα και, όπως πάντα, λίγη υπομονή. 

 

Η συγκεκριμένη «βροχή» ονομάζεται έτσι, καθώς τα μετέωρα φαίνεται να πηγάζουν από τον αστερισμό των Διδύμων στον ουρανό. Ωστόσο, ο παρατηρητής μπορεί να κοιτάζει οπουδήποτε για να τα δει και κυρίως προς τα σκοτεινότερα τμήματα του ουρανού που έχει διαθέσιμα στο οπτικό του πεδίο.

 

Φωτογραφία: https://doudoulakis.blogspot.com/

 

Περισσότερα για τις βροχές μετεώρων, τις προβλεπόμενες εξάρσεις τους τις επόμενες δεκαετίες, τους αστεροειδείς, τους κομήτες αλλά και πολλά περισσότερα για τον νυχτερινό ουρανό, την Αστρονομία, την Κοσμολογία καθώς και άλλα ενδιαφέροντα θέματα, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος») τον οποίο μπορείτε να προμηθευτείτε και από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Εντυπωσιακά "κομμένο" στρώμα υψισυννεφιάς στην Πολωνία

Σε αυτές τις φωτογραφίες από το Lublin της Πολωνίας, βλέπουμε ένα στρώμα υψισυννεφιάς το οποίο τερματίζεται απότομα, αφήνοντας καθαρό τον υπόλοιπο ουρανό. Αντίστοιχες περιπτώσεις έχουμε δει και στην Ελλάδα (π.χ. https://www.facebook.com/christos.doudoulakis/posts/10230086657125231). 

 

Αυτές οι απότομες άκρες που φαίνονται ιδιαίτερα εντυπωσιακές σε μια εκτεταμένη στρωματόμορφη νεφική μάζα όπως αυτή στις φωτογραφίες, δημιουργούνται συνήθως χάρη σε διερχόμενα μέτωπα καιρού (π.χ. θερμό μέτωπο) τα οποία φέρουν σημαντικά θερμότερο αέρα, σε σχέση με αυτόν που «αντικαθιστούν», ο οποίος μπορεί να συγκρατήσει και περισσότερη υγρασία. Αυτό οδηγεί σε απουσία συμπύκνωσης και νεφών στη «θερμή» πλευρά. 

 

Φωτογραφία: Dariusz Muda - Iwona Pietraś / Πηγή: https://x.com/MeteoprognozaPL

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Υπεραγωγοί και κβαντικοί υπολογιστές

Ερευνητές στην εταιρεία κβαντικής υπολογιστικής “Quantinuum”, προσομοίωσαν τα ζεύγη ηλεκτρονίων που δημιουργούνται στους υπεραγωγούς, ανοίγοντας έτσι έναν ακόμη δρόμο προς την επίτευξη υπεραγωγών σε «θερμοκρασία δωματίου». Τι σημαίνουν όλα αυτά όμως και γιατί είναι σημαντικά;

 

Οι υπεραγωγοί είναι υλικά που μπορούν να άγουν τον ηλεκτρισμό με μηδενική αντίσταση, κάτι που σημαίνει ότι, πρακτικά, δεν χάνεται ενέργεια. Στα σημερινά δίκτυα ηλεκτρισμού χάνεται, σε διάφορα σημεία, αθροιστικά περίπου το 10% της παραγόμενης ενέργειας από το εργοστάσιο παραγωγής προς τον τελικό καταναλωτή. Το πρόβλημα με τους υπεραγωγούς, είναι ότι χρειάζονται υπερβολικά χαμηλές θερμοκρασίες για να αποκτήσουν αυτή τη θαυμαστή τους ιδιότητα. Έτσι, οι ερευνητές αναζητούν για δεκαετίες, ένα υλικό που θα επιδεικνύει υπεραγώγιμη συμπεριφορά σε «καθημερινές θερμοκρασίες» ή «θερμοκρασία δωματίου» όπως λέγεται. 

 

Προς τούτο, ερευνούν σύνθετα υλικά και τη συμπεριφορά των ηλεκτρονίων σε αυτά, στα πλαίσια του μοντέλου Fermi-Hubbard (το οποίο είναι ένα μοντέλο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα ζεύγη ηλεκτρονίων των υπεραγωγών). Το πρόβλημα σε αυτό, είναι ότι όσο περισσότερα σωματίδια εισάγονται στο μοντέλο για να προσομοιωθούν και να βρεθεί η συμπεριφορά του υλικού, τόσο πιο περίπλοκο γίνεται το πρόβλημα και αδύνατο να λυθεί ακόμη και από τους πιο ισχυρούς υπερυπολογιστές.

 

Έτσι, οι ερευνητές της “Quantinuum” χρησιμοποίησαν τον κβαντικό υπολογιστή “Helios-1” για να προσομοιώσουν τις περίπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ πολλών σωματιδίων σε υποψήφια υπεραγώγιμα υλικά. Τα υπολογιστικά τους πειράματα, έδειξαν ότι οι κβαντικοί υπολογιστές μπορούν να αποτελέσουν καταλύτη για την εύρεση υπεραγωγών σε «θερμοκρασία δωματίου», κάτι που θα αποτελούσε ανακάλυψη σταθμό με μεγάλο επιστημονικό και κοινωνικό αντίκτυπο και εφαρμογές στην ενέργεια, τις μεταφορές και αλλού όπου χρησιμοποιείται ηλεκτρική ενέργεια.

 

Οι τεχνικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν πριν φτάσουμε σε κβαντικούς υπολογιστές για επιχειρησιακή χρήση, είναι η διάρκεια του χρόνου συνοχής των κβαντικών καταστάσεων, καθώς η παραμικρή διαταραχή από το περιβάλλον είτε ηλεκτρομαγνητικής είτε άλλης φύσης, είναι καίρια για την απώλεια της κβαντικής πληροφορίας σε ένα τέτοιο σύστημα.

 

Έρευνα προς δημοσίευση: https://arxiv.org/abs/2511.02125

 

Φωτογραφία κβαντικού υπολογιστή: https://commons.wikimedia.org/.../File:IQM_Quantum...

 

Περισσότερα για την υπεραγωγιμότητα, τους κβαντικούς υπολογιστές όπως και για πολλά άλλα συναρπαστικά φυσικά φαινόμενα και τεχνολογίες, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

Πρόβλεψη και πρόληψη κρίσεων ημικρανίας

Η πρόβλεψη των εξάρσεων – κρίσεων ημικρανίας βοηθά στην καλύτερη διαχείρισή τους, καθώς η ημικρανία αποτελεί μια δυσάρεστη και οδυνηρή εμπειρία που υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής όσων τη βιώνουν. Η ιατρική σχολή του Harvard δημοσίευσε μια έρευνα στις 11/11, στο ιατρικό ερευνητικό περιοδικό “JAMA Network Open”, όπου παρατηρείται ένας ισχυρός βαθμός συσχέτισης ανάμεσα σε μέρες που ξεφεύγουν από την καθημερινή ρουτίνα του ατόμου και στην εμφάνιση μιας κρίσης ημικρανίας 12-24 ώρες αργότερα. 

 

Πιο αναλυτικά, στην έρευνα συμμετείχαν 109 ενήλικες με ηλικίες 18-65 ετών και με 4-14 ημέρες με ημικρανία ανά μήνα. Οι ενήλικες συμπλήρωναν ένα ειδικά διαμορφωμένο ηλεκτρονικό «ημερολόγιο», στο οποίο κατέγραφαν ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορικών, ψυχολογικών, περιβαλλοντικών και άλλων παραγόντων (π.χ. διατροφή, άσκηση, τρόπος ζωής, ποιότητα ύπνου, κ.α.) που μπορούσαν να προκαλέσουν μια κρίση ημικρανίας. 

 

Τα συμπεράσματα της έρευνας ήταν ότι, όταν ένα άτομο βίωνε μια ημέρα που απέκλινε αρκετά από την καθημερινή του ρουτίνα, τότε όσο μεγαλύτερη ήταν η απόκλιση τόσο πιο πιθανή ήταν μια κρίση ημικρανίας τις επόμενες 12-24 ώρες. Ωστόσο, αν υπήρχε και δεύτερη διαδοχική μέρα η οποία απέκλινε από την καθημερινή ρουτίνα του ατόμου, τότε η πιθανότητα (ήδη υψηλή, από την πρώτη ημέρα) για κρίση ημικρανίας, δεν αυξανόταν περαιτέρω.

 

Η έρευνα αυτή, θα μπορούσε να μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μιας εφαρμογής (π.χ. για smartphones) η οποία θα συγκέντρωνε αυτόματα συγκεκριμένες πληροφορίες για την κατάσταση του υποκειμένου μέσα στη μέρα, και θα προέβλεπε την πιθανότητα μιας κρίσης εντός των επόμενων ωρών, ώστε το άτομο να λάβει κάποια προληπτικά μέτρα για να περιορίσει ή και να αποφύγει αυτήν την πολύ δυσάρεστη εμπειρία.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://jamanetwork.com/.../jamanetwo.../fullarticle/2841237

 

Περισσότερα για τις εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!