Ο Άρης και τα μοτίβα της άνοιξης

Ο Άρης σήμερα μπορεί να μην έχει χλωρίδα για να ανθίζει την άνοιξη, ωστόσο έχει τα δικά του, ξένα ως προς τη δική μας γήινη πραγματικότητα, σκηνικά. Η κάμερα υψηλής ανάλυσης “HiRISE” της διαστημικής συσκευής Mars Reconnaissance Orbiter (σε τροχιά γύρω από τον Άρη), τράβηξε αυτή τη φωτογραφία της αρειανής επιφάνειας την (αρειανή) άνοιξη του 2012. Οι πραγματικές διαστάσεις της επιφάνειας που απεικονίζεται, είναι 5 km κατά μήκος. Κατά την αρειανή άνοιξη, υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά στην επιφάνεια του «κόκκινου πλανήτη», τα οποία βλέπουμε με ιδιαίτερη ένταση εδώ.

 

Πέρα από τους γνωστούς αμμόλοφους, βλέπουμε μαύρα στίγματα σχεδόν παντού. Όπως γνωρίζετε και από παλαιότερες αναρτήσεις μας, κατά την άνοιξη ο ήλιος θερμαίνει τις σκουρόχρωμες περιοχές της άμμου (οι οποίες αποτελούνται από ολιβίνη και πυροξένη) αποτελεσματικότερα. Η συσσωρευμένη θερμότητα οδηγεί τον υπερκείμενο διαφανή ξηρό πάγο, που έχει συσσωρευτεί τον χειμώνα, να εξαχνωθεί απελευθερώνοντας διοξείδιο του άνθρακα και οι τοπικές μικροεκρήξεις εκτινάσσουν τη σκουρόχρωμη άμμο τριγύρω. Έτσι δημιουργούνται και οι σκοτεινές κηλίδες που φαίνονται στη φωτογραφία. Μετά από λίγες εβδομάδες, οι αμμοθύελλες σβήνουν όλα αυτά τα σημάδια, για να ξαναδημιουργηθούν την επόμενη άνοιξη.

 

Ο ξηρός πάγος (παγωμένο διοξείδιο του άνθρακα) δημιουργείται στην επιφάνεια του Άρη κατά τον αρειανό «χειμώνα», όπου μια τυπική θερμοκρασία είναι -120 βαθμοί Κελσίου. Ωστόσο, ο πάγος αυτός, στις αρειανές συνθήκες, δεν λιώνει αλλά εξαχνώνεται, δηλαδή περνά απευθείας από τη στερεά στην αέρια φάση, ενώ λόγω της πολύ χαμηλής πίεσης του αρειανού περιβάλλοντος, το κάνει αυτό με «εκρηκτικό» τρόπο. 

 

Φωτογραφία: NASA / JPL / University of Arizona (Public Domain)

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στο τρίτομο έργο «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), το οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας! 

 

 

 

Ηφαίστειο και εντυπωσιακό μετέωρο στις Φιλιππίνες

Στις 25/5, μια live camera με θέα το ηφαίστειο Mayon στην Φιλιππίνες καταγράφει ένα εντυπωσιακό συμβάν. Στο ήδη πολύ ενδιαφέρον κάδρο, κάνει «λαμπερή είσοδο» ένα πράσινο μετέωρο φωτίζοντας για λίγο τον ουρανό.

 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει όσο περίπου ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, φωτίζοντας και το έδαφος. Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου είναι σίγουρα κάτω από -4, επομένως κατατάσσεται ασφαλώς στις «φωτοβολίδες» (fireballs). Οι ορισμοί μιας «φωτοβολίδας», «βολίδας» και «υπερβολίδας» μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς όσο αφορά το φαινόμενο μέγεθος. Αν ένα μετέωρο λάμπει πρόσκαιρα στον ουρανό με φαινόμενο μέγεθος κάτω από -3/-4 ονομάζεται «φωτοβολίδα». Αν είναι κάτω από -9/-10 ονομάζεται «βολίδα», ενώ αν είναι ιδιαίτερα λαμπρό ώστε το φαινόμενο μέγεθός του να είναι κάτω από -14/-17 ονομάζεται «υπερβολίδα».

 

Πηγή: https://www.youtube.com/watch?v=UDAZWxehMAI

 

Περισσότερα για τα ηφαίστεια αλλά και όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, την πιθανότητα πρόσκρουσης με τη Γη, και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Ανώτερος αντικατοπτρισμός στην Ολλανδία

Ένα διαφορετικό ηλιοβασίλεμα είδε και απαθανάτισε ο Jan Koeman στις 24/5 στο Domburg της Ολλανδίας. Ο ήλιος βυθίζεται κάτω από τον ορίζοντα, και το ανεστραμμένο είδωλό του ακριβώς από πάνω του. Αυτό αποτελεί έναν ανώτερο αντικατοπτρισμό όπου το είδωλο εμφανίζεται ανεστραμμένο σε σχέση με το πραγματικό αντικείμενο.

 

Το φαινόμενο αυτό, το οποίο έχουμε δει και σε παλαιότερες αναρτήσεις μας, ευνοείται όταν υπάρχει θερμοκρασιακή αναστροφή, δηλαδή υπάρχει ένα στρώμα μέχρι κάποιο ύψος, χαμηλά στην ατμόσφαιρα, όπου η θερμοκρασία γενικά ανεβαίνει με το ύψος (αντί να πέφτει, όπως συνήθως γίνεται). Ο φωτογράφος επιβεβαιώνει ότι η επιφανειακή θερμοκρασία του νερού στη Βόρεια Θάλασσα εκείνη τη στιγμή ήταν 10 βαθμούς ενώ η θερμοκρασία του αέρα στους 25.

 

Αυτό το στρώμα που δημιουργεί αυτό το φαινόμενο, ονομάζεται «οπτικά αγώγιμο» και στην φωτογραφία είναι εμφανές ως μια σκιώδης λωρίδα από την επιφάνεια της θάλασσας ως κάποιο ύψος. Παρατηρήστε ότι εκεί που τερματίζεται η λωρίδα αυτή, διακρίνεται μια ξεκάθαρη διαχωριστική γραμμή. Με την «βοήθεια» του ανώτερου αντικατοπτρισμού, μπορούμε να παρατηρήσουμε αντικείμενα (π.χ. τον ηλιακό δίσκο εδώ) που στην πραγματικότητα βρίσκονται χαμηλότερα (ή και κάτω από τον ορίζοντα) από ότι εκεί που τα βλέπουμε.

 

Φωτογραφία: https://spaceweathergallery2.com/full_image.php...

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Αρειανά νέφη

Αυτή η εντυπωσιακή δορυφορική φωτογραφία απεικονίζει νέφη (δεξιά) που βρίσκονται σε ύψος 50-80 km στην αρειανή ατμόσφαιρα. Τέτοια νέφη έχουν παρατηρηθεί πολλές φορές στον Άρη. Γενικότερα απαντώνται σε ύψη από 50 km ως και 100 km και αποτελούνται, ως επί το πλείστον, από πάγο διοξειδίου του άνθρακα (το κύριο συστατικό της ατμόσφαιρας στον Άρη). Νέφη από πάγο νερού απαντώνται χαμηλότερα, κυρίως σε ύψη κάτω από 20 km στην αρειανή ατμόσφαιρα.

 

Η συγκεκριμένη φωτογραφία ελήφθη από το “Mars Express Orbiter” πέρυσι το καλοκαίρι. Το εγχείρημα “Mars Express” της ευρωπαϊκής υπηρεσίας διαστήματος (ESA), αποτελείται από έναν δορυφόρο (από τον οποίο έχουμε και αυτήν την εικόνα) και από ένα rover το οποίο όμως δεν κατάφερε να αναπτυχθεί πλήρως στην επιφάνεια. Το “Mars Express Orbiter” βρίσκεται στον Άρη από το 2003.

 

Πηγή: ESA / DLR / FUBerlin / Andrea Luck (CC BY) - https://flic.kr/p/2sdpsHP

 

Μάθετε πολλά περισσότερα για τον «κόκκινο» πλανήτη, τις συνθήκες του, την ιστορία του, τις αποστολές εκεί, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Αύξηση της νυχτερινής φωτορύπανσης γενικά τα τελευταία χρόνια, αλλά μείωση στην ΒΔ Ευρώπη

Η εκτεταμένη και έντονη φωτορύπανση αποτελεί ένα τεράστιο πρόβλημα τόσο για τους ανθρώπους, όσο και για τα ζώα. Αν και σταδιακά λαμβάνονται μέτρα από όλο και περισσότερες (ανεπτυγμένες κυρίως) χώρες, για τον σωστό, στοχευμένο αλλά και οικονομικό φωτισμό τη νύχτα, από το 2014 ως το 2022, η συνολική φωτεινότητα παγκοσμίως αυξήθηκε κατά 34%, σύμφωνα με δορυφορικά δεδομένα από το εγχείρημα “Black Marble”* της NASA, που παρουσιάστηκαν τον Απρίλιο σε έρευνα στο “Nature”. 

 

Ωστόσο, η αύξηση αυτή δεν ήταν καθολική. Υπήρχαν περιοχές στις οποίες υπήρξε πραγματική πρόοδος και η φωτεινότητα μειώθηκε (βλέπε μωβ/βιολετί/μπλε χρώμα στον χάρτη) και άλλες όπου η βύθιση της νύχτας στην ακραία φωτορύπανση συνεχίστηκε αυξανόμενη (βλέπε κίτρινο/χρυσό στον χάρτη). 

 

Μειωμένη φωτορύπανση παρουσιάζει η ΒΔ Ευρώπη και κυρίως η Γαλλία (-33%), η Αγγλία (-22%), η Ολλανδία (-21%), ενώ κατακόρυφη αύξηση σημειώθηκε κατά την περίοδο των παρατηρήσεων, στην Κίνα και τη βόρεια Ινδία. Φυσικά, στη χώρα μας σημειώθηκε επίσης ραγδαία αύξηση, κάτι που είναι ιδιαίτερα αισθητό αν συγκρίνετε μια νυχτερινή βόλτα χωρίς φεγγάρι στην εξοχή, το 2014 και σήμερα. Όμως ακόμη και μέσα στις μεγάλες πόλεις, οι αχρείαστα ισχυροί προβολείς LED που στοχεύουν στον γάμο του καραγκιόζη, τα laser που κυνηγούν τον superman, και άλλα τέτοια τραγελαφικά, αποτελούν επιβεβαίωση των ευρημάτων της έρευνας.

 

*Το “Black Marble” χρησιμοποιεί παρατηρήσεις από τους αισθητήρες VIIRS (Visible Infrared Imaging Radiometer Suite) στους δορυφόρους Suomi-NPP, NOAA-20 και NOAA-21. Η ζώνη ημέρας-νύχτας VIIRS ανιχνεύει το νυχτερινό φως από το πράσινο έως το κοντινό υπέρυθρο και χρησιμοποιεί τεχνικές φιλτραρίσματος για να παρατηρήσει σήματα όπως τα φώτα της πόλης, το ανακλώμενο φως του φεγγαριού και το σέλας.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα (με χάρτες): https://www.nature.com/articles/s41586-026-10260-w

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Καταιγίδες από φωτιές στο Κάνσας

Ίσως ένα από τα πιο εντυπωσιακά βίντεο που δημιουργήθηκε με μια σειρά δορυφορικών φωτογραφιών, οι οποίες ελήφθησαν πάνω από το Κάνσας των ΗΠΑ στις 15/5. Στο κέντρο του πλάνου φαίνονται καπνοί από τις φωτιές που μαίνονταν εκείνη τη μέρα. Οι ενισχυμένοι άνεμοι τις εντείνουν και από κάποια στιγμή και μετά αναπτύσσονται pyrocumulus (σαν τα γνωστά νέφη cumulus που μοιάζουν με «βαμβάκι» αλλά με ανυψωτικό αίτιο την έντονη θερμότητα από τις πυρκαγιές) και εξελίσσονται σε pyrocumulonimbus*, δηλαδή σε καταιγιδοφόρα νέφη με αίτιο τη φωτιά. Εν ολίγοις, οι φωτιές δημιούργησαν τις δικές τους καταιγίδες. Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει, όμως το βλέπουμε όλο και συχνότερα.

 

*Αυτό το νέφος δημιουργείται σε μεγάλες πυρκαγιές και πρόκειται για καταιγιδοφόρο νέφος έντονης κατακόρυφης ανάπτυξης που προκαλείται από την ανύψωση πολύ θερμών αερίων μαζών, οι οποίες εκτονώνονται, ψύχονται και συμπυκνώνονται από ένα ύψος και πάνω. Δημιουργείται δηλαδή με τον ίδιο μηχανισμό που δημιουργούνται και οι θερμικές καταιγίδες του καλοκαιριού (χωρίς φωτιά), μόνο που σε αυτήν την περίπτωση τα ανοδικά ρεύματα είναι πολύ ισχυρότερα.

 

Πηγή: https://bsky.app/profile/weatherdak.bsky.social

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Κονιορτοστρόβιλοι σε λιβάδι στην Πολωνία

Σκηνικό βγαλμένο από ταινία με το ήρεμο ολάνθιστο λιβάδι να δημιουργεί έντονη αντίθεση με τον κονιορτοστρόβιλο (dust devil) πίσω του! Αυτό συνέβη στη Silesia της Πολωνίας, στις 5/5. Έχουμε αναφέρει και σε παλαιότερες αντίστοιχες αναρτήσεις μας, ότι ένας κονιορτοστρόβιλος, πολλές φορές είναι ακίνδυνος, όπως εδώ, όμως ορισμένες φορές μπορεί να γίνει αρκετά επικίνδυνος, σηκώνοντας ακόμη και σχετικά βαριές πρόχειρες κατασκευές. Εδώ, βλέπουμε μια περίπτωση κονιορτοστρόβιλου μικρής έντασης και διαμέτρου, ο οποίος ανυψώνει σκόνη. Τέτοιοι στρόβιλοι μπορούν να φτάσουν και το 1 km σε ύψος. 

 

Θυμίζουμε ότι αυτοί οι στρόβιλοι μπορούν να δημιουργηθούν με καλό καιρό πάνω από ξηρό έδαφος όπως εδώ. Η διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στην ξηρή και σχετικά θερμή επιφάνεια του εδάφους και στον αέρα λίγο πάνω από αυτήν, μαζί με κάποιους τυχαίους τοπικούς μικροστροβιλισμούς (διάτμηση) στον άνεμο, είναι αρκετά για να δημιουργηθούν και να γιγαντωθούν αυτοί οι στρόβιλοι.

 

Φωτογραφία: Marta Gałązka -- Πηγή: https://x.com/MeteoprognozaPL

 

Πολλά περισσότερα για τους σίφωνες κάθε είδους και το πώς δημιουργούνται, με φωτογραφίες, σχήματα, διαγράμματα, πίνακες αλλά και στοιχεία για αυτούς στην Ελλάδα, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!