Η εντυπωσιακή έκρηξη του Shinmoedake

Αυτή η άκρως εντυπωσιακή φωτογραφία, δείχνει τη στήλη τέφρας από την έκρηξη του ηφαιστείου Shinmoedake στις 27/1/2011 κοντά την πόλη Takaharu της Ιαπωνίας. Η ανάπτυξη της στήλης σε ύψος, είναι αρκετή ώστε να περάσει το στρώμα νεφών και το άνω μέρος της να δημιουργήσει σκιά πάνω του, προσθέτοντας ένα ακόμη εντυπωσιακό στοιχείο στο σκηνικό εκείνης της ημέρας.

 

Η στήλη αυτή έφτασε τα 7.5 km. Το ύψος του ηφαιστείου είναι 1700 m και ο σχηματισμός του εκτιμάται κάπου ανάμεσα στα 7 και 25 χιλιάδες χρόνια πριν. Το ηφαίστειο είναι ενεργό και κάθε λίγα χρόνια ξεσπούν ανάλογες εκρήξεις. Μάλιστα, από το 2025 η αυξημένη δραστηριότητά του έχει οδηγήσει την ιαπωνική μετεωρολογική υπηρεσία σε επιφυλακή, καθώς το ηφαίστειο φαίνεται να μετατρέπεται σε μαγματικού τύπου (φρέσκο υλικό, πυροκλαστικές ροές) που μπορεί να είναι πιο επικίνδυνο για τις γειτονικές περιοχές, σε σχέση με την τωρινή του κατάσταση.

 

Πηγή: https://www.facebook.com/KirishimaGeopark/posts/pfbid0jfsSoV88hwGsDPjZRBxwHpP2ZnuvUJ6PxvGxkqeVnKGkWQvxJVeKnSsyMBp3mrZkl

 

Περισσότερα για τα ηφαίστεια, τον δείκτη εκρηκτικότητας VEI, τις ιστορικές εκρήξεις τους, τον τρόπο δημιουργίας τους και άλλα πολλά, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Οι πίδακες του Εγκέλαδου

Πίδακες υδρατμών και παγοκρυστάλλων εκτινάσσονται στο διάστημα μέσα από ρωγμές στην παγωμένη επιφάνεια του Εγκέλαδου, ενός εκ των 274 φυσικών δορυφόρων του Κρόνου. Αυτοί προκύπτουν απευθείας από τον αλμυρό ωκεανό που βρίσκεται κάτω από το παγωμένο επιφανειακό στρώμα αυτού του δορυφόρου. Tο στρώμα αυτό εκτιμάται ότι έχει πάχος 20 km περίπου αλλά στους πόλους είναι λεπτότερο (1-5 km).

 

Αυτή η φωτογραφία ελήφθη στις 21/11/2009 από το “Cassini” και βοήθησε στην επιβεβαίωση της έντονης γεωλογικής δραστηριότητας του Εγκέλαδου. Οι παλιρροϊκές δυνάμεις πάνω του, εξαιτίας του Κρόνου, θερμαίνουν το εσωτερικό του δορυφόρου και δημιουργούν πάνω από 100 καταμετρημένους πίδακες σαν αυτούς στη φωτογραφία. 

 

Πηγή: NASA / JPL / Space Science Institute 

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, τη ζωή στο διάστημα, τις προκλήσεις αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Πρωινή φωτοβολίδα στην Ιαπωνία

Μία εντυπωσιακή «φώτο-βολίδα» (fireball) διασχίζει τον ουρανό τα ξημερώματα της 1ης Φεβρουαρίου στην περιοχή Hiratsuka της Ιαπωνίας, περίπου 40 λεπτά πριν το ξημέρωμα.

 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει λιγότερο από όσο ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, αλλά περισσότερο από την Αφροδίτη. Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου είναι περίπου -6 με -8, επομένως κατατάσσεται ασφαλώς στις «φωτοβολίδες» (fireballs). 

 

Οι ορισμοί μιας «φωτοβολίδας», «βολίδας» και «υπερβολίδας» μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς όσο αφορά το φαινόμενο μέγεθος. Αν ένα μετέωρο λάμπει πρόσκαιρα στον ουρανό με φαινόμενο μέγεθος κάτω από -3/-4 ονομάζεται «φωτοβολίδα». Αν είναι κάτω από -9/-10 ονομάζεται «βολίδα», ενώ αν είναι ιδιαίτερα λαμπρό ώστε το φαινόμενο μέγεθός του να είναι κάτω από -14/-17 ονομάζεται «υπερβολίδα».

 

Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα και πόλεις, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9 και ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27. Ο μετεωρίτης του Chelyabinsk εκτιμάται ότι πρόσκαιρα άγγιξε το -30.

 

Πηγή: https://x.com/dfuji1

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

"Βολίδα" στη Νέα Ζηλανδία

Εντυπωσιακά λαμπρό μετέωρο (bolide, δηλαδή «βολίδα») και με πολύ μακρύ ίχνος, έκανε τη νύχτα μέρα για λίγο, το βράδυ της Παρασκευής 30/1 στο Wellington της Νέας Ζηλανδίας. Εδώ βλέπουμε το συμβάν όπως το κατέγραψε κάμερα μετεωρολογικού σταθμού στην περιοχή. 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει εντονότερα σε σχέση με ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, φωτίζοντας και το έδαφος. Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου, πρόσκαιρα, έπεσε κάτω από το -14 (επομένως κατατάσσεται στις «βολίδες»). 

 

Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα και πόλεις, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9 και ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27.

 

Επίσης, παρατηρήστε το ίχνος ιονισμού (ionization train) που αφήνει το μετέωρο πίσω του και είναι ορατό για αρκετή ώρα μετά. Το συγκεκριμένο ίχνος αποτελεί έναν «διάδρομο πλάσματος», καθώς περιέχει ιονισμένο αέριο. Ο ιονισμός προέρχεται από την κινητική ενέργεια (τυπική ταχύτητα: μερικές δεκάδες χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο κατά την είσοδο στα πυκνότερα στρώματα της ατμόσφαιρας, γύρω στα 80-110 km) του μετεώρου, η οποία είναι επαρκής για τη θέρμανση αυτού και του περιβάλλοντος γύρω από αυτό, μέσω τριβής αλλά και εκρηκτικής συμπίεσης του αέρα μπροστά από αυτό. Μάλιστα, έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί ακόμη και ατμοσφαιρικά κύματα βαρύτητας κατά την είσοδο μετεωροειδών (το μετέωρο ονομάζεται έτσι πριν εισέλθει) στη γήινη ατμόσφαιρα.

 

Πηγή: https://youtu.be/FdQveJMGJ9s?si=WBEX7m4TCKPaxW2F

 

Μάθετε περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις βολίδες, τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

"Μισή" άλως

Έχουμε μοιραστεί αναρίθμητες φωτογραφίες με ατμοσφαιρικά οπτικά φαινόμενα, όμως αυτή δείχνει ξεκάθαρα τον ρόλο των παγοκρυστάλλων αλλά και το πάχος των ημιδιαφανών νεφών που παρέχουν αυτούς τους κρυστάλλους. Η (εδώ σεληνιακή) άλως των 22 μοιρών, είναι εντονότερη στην αριστερή πλευρά, όπου το παχύτερο νέφος παρέχει και περισσότερους εξαγωνικούς επίπεδους παγοκρυστάλλους. Η διάθλαση και ανάλυση του σεληνιακού φωτός δημιουργεί αυτό το φαινόμενο. Η λήψη έγινε στην Αλαμπάμα των ΗΠΑ στις 28/1.

 

Γενικότερα, το φως που πέφτει στους διάφορους παγοκρυστάλλους, σε συνδυασμό με το διαφορετικό σχήμα του καθενός, το πλήθος τους, την καθαρότητά τους και τις διαφορετικές γωνίες εισόδου του φωτός σε αυτούς, οδηγούν σε αυτό το θέαμα. Αλλαγές στις παραπάνω ποιοτικές και ποσοτικές παραμέτρους, οδηγούν και σε διαφορετικά είδη και αριθμούς οπτικών φαινομένων που παρατηρούμε σε κάθε περίπτωση. Όσοι έχετε τον τόμο Ι από «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τότε με τους χάρτες αναγνώρισης των οπτικών φαινομένων στις σελίδες 81 και 82, θα μπορείτε να αναγνωρίσετε αυτά αλλά και κάθε άλλο αντίστοιχο φαινόμενο που μπορεί να δείτε!

 

Φωτογραφία: Austin Whitt / https://x.com/Austin_Whitt

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ξεκίνησε τη λειτουργία του το νέο παρατηρητήριο “Vera C. Rubin”

Περί του νέου παρατηρητηρίου “Vera C. Rubin” το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει δραματικά τον τρόπο με τον οποίο παρατηρούμε το διάστημα, είχαμε αναφερθεί σε αυτήν εδώ την ανάρτηση όπου μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα: https://www.facebook.com/TaFisikaFainomena/videos/739966238475249/

 

Ξεκίνησε τις πρώτες του έρευνες στον νυχτερινό ουρανό στις 24/2 και εξέδωσε αυτοματοποιημένα τις πρώτες… 800000 ειδοποιήσεις (ναι, καλά διαβάζετε, οχτακόσιες χιλιάδες) για την εύρεση νέων αστεροειδών, υπερκαινοφανών, μεταβλητών αστέρων και άλλων ενδιαφερόντων αστρονομικών αντικειμένων. Αυτά, σε ένα βράδυ μόνο! Ένα παράδειγμα βλέπουμε στην εικόνα που συνοδεύει την ανάρτηση με την ανακάλυψη κάποιων (νέων) υπερκαινοφανών από εκείνο το βράδυ.

Σε πλήρη λειτουργία, το παρατηρητήριο θα εκδίδει αυτοματοποιημένα περίπου 7 εκατομμύρια νέες ειδοποιήσεις κάθε βράδυ για τα νέα αντικείμενα που θα ανακαλύπτει στον ουρανό. Κάθε βράδυ! Οι ειδοποιήσεις θα είναι διαθέσιμες σε κάθε επιστήμονα και ερευνητική ομάδα που ενδιαφέρεται να αναλύσει τα δεδομένα.

 

Ένας πλούτος νέων ανακαλύψεων για το διάστημα, με ανεπανάληπτη ακρίβεια κάθε βράδυ, και όγκο δεδομένων που θα μας απασχολεί για πολλά χρόνια, ενώ φιλοδοξεί να μας μάθει πολλά περισσότερα περί σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας.

 

Δημόσια ανακοίνωση και πληροφορίες: https://rubinobservatory.org/news/first-alerts

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Τι είναι το ανάλημμα;

Τι θα γινόταν αν βγαίνατε με την κάμερά σας και έναν ευρυγώνιο φακό, τόσο ευρυγώνιο ώστε να αποτυπώνεται όλος ο ουρανός πάνω από το κεφάλι σας και λαμβάνατε μία φωτογραφία κάθε μέρα την ίδια ώρα (εδώ στις 12 το μεσημέρι) από το ίδιο σημείο; Θα είχατε 365 φωτογραφίες και αν τις κάνατε βίντεο θα βλέπατε αυτό ακριβώς (για το βόρειο ημισφαίριο, και σε γεωγραφικό πλάτος περίπου 40 μοιρών)! 

 

Το οκτώ που σχηματίζει ο Ήλιος (κίτρινη τελεία) ονομάζεται ανάλημμα και το σχήμα οφείλεται σε 2 λόγους. Πρώτον, ο άξονας της Γης έχει κλίση περίπου 23.5 μοιρών σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς της γύρω από τον Ήλιο (λόξωση εκλειπτικής). Σε αυτόν οφείλεται η άνω-κάτω κίνηση του Ήλιου κατά τη διάρκεια ενός έτους στο ανάλημμα. Δεύτερον, η τροχιά της Γης είναι ελλειπτική γύρω από τον Ήλιο και σε αυτό, έμμεσα, οφείλεται η δεξιά-αριστερή κίνηση του Ήλιου κατά τη διάρκεια ενός έτους στο ανάλημμα. Επομένως, αν η Γη είχε απολύτως κυκλική τροχιά και ο άξονάς της μηδενική κλίση ως προς το επίπεδο της τροχιάς της, τότε το ανάλημμα θα ήταν ένα σημείο μόνο, καθώς ο Ήλιος θα εμφανιζόταν στο ίδιο σημείο, ακριβώς την ίδια ώρα, κάθε μέρα του έτους.

 

Στο βίντεο, στο κέντρο βρίσκεται το ζενίθ σας, το πάνω μέρος αντιπροσωπεύει τον βόρειο ορίζοντα (παρατηρήστε τον πολικό αστέρα και την μικρή αλλά και την μεγάλη Άρκτο) και το κάτω μέρος το νότιο ορίζοντα. Η τελεία που περνά ταχύτατα είναι η Σελήνη ενώ οι μικρότερες τελείες είναι οι άλλοι πλανήτες. Ο Ήλιος φτάνει στο μέγιστο (ανώτερο σημείο στο ανάλημμα, κοντά στο ζενίθ του παρατηρητή) το καλοκαίρι. Από πίσω, σε εκείνη την περίοδο, θα αναγνωρίσετε τον αστερισμό του Ωρίωνα (μην ξεχνάτε, είναι μέρα και όχι νύχτα), ενώ στο χαμηλότερο σημείο, τον χειμώνα, θα διακρίνετε τους αστερισμούς του Σκορπιού και Τοξότη. 

 

Βίντεο: Tony Dunn -- https://bsky.app/profile/tony873004.bsky.social

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στο τρίτομο έργο «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), το οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!