Ο Άρης και τα μοτίβα της άνοιξης

Ο Άρης σήμερα μπορεί να μην έχει χλωρίδα για να ανθίζει την άνοιξη, ωστόσο έχει τα δικά του, ξένα ως προς τη δική μας γήινη πραγματικότητα, σκηνικά. Η κάμερα υψηλής ανάλυσης “HiRISE” της διαστημικής συσκευής Mars Reconnaissance Orbiter (σε τροχιά γύρω από τον Άρη), τράβηξε αυτή τη φωτογραφία της αρειανής επιφάνειας την (αρειανή) άνοιξη του 2012. Οι πραγματικές διαστάσεις της επιφάνειας που απεικονίζεται, είναι 5 km κατά μήκος. Κατά την αρειανή άνοιξη, υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά στην επιφάνεια του «κόκκινου πλανήτη», τα οποία βλέπουμε με ιδιαίτερη ένταση εδώ.

 

Πέρα από τους γνωστούς αμμόλοφους, βλέπουμε μαύρα στίγματα σχεδόν παντού. Όπως γνωρίζετε και από παλαιότερες αναρτήσεις μας, κατά την άνοιξη ο ήλιος θερμαίνει τις σκουρόχρωμες περιοχές της άμμου (οι οποίες αποτελούνται από ολιβίνη και πυροξένη) αποτελεσματικότερα. Η συσσωρευμένη θερμότητα οδηγεί τον υπερκείμενο διαφανή ξηρό πάγο, που έχει συσσωρευτεί τον χειμώνα, να εξαχνωθεί απελευθερώνοντας διοξείδιο του άνθρακα και οι τοπικές μικροεκρήξεις εκτινάσσουν τη σκουρόχρωμη άμμο τριγύρω. Έτσι δημιουργούνται και οι σκοτεινές κηλίδες που φαίνονται στη φωτογραφία. Μετά από λίγες εβδομάδες, οι αμμοθύελλες σβήνουν όλα αυτά τα σημάδια, για να ξαναδημιουργηθούν την επόμενη άνοιξη.

 

Ο ξηρός πάγος (παγωμένο διοξείδιο του άνθρακα) δημιουργείται στην επιφάνεια του Άρη κατά τον αρειανό «χειμώνα», όπου μια τυπική θερμοκρασία είναι -120 βαθμοί Κελσίου. Ωστόσο, ο πάγος αυτός, στις αρειανές συνθήκες, δεν λιώνει αλλά εξαχνώνεται, δηλαδή περνά απευθείας από τη στερεά στην αέρια φάση, ενώ λόγω της πολύ χαμηλής πίεσης του αρειανού περιβάλλοντος, το κάνει αυτό με «εκρηκτικό» τρόπο. 

 

Φωτογραφία: NASA / JPL / University of Arizona (Public Domain)

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στο τρίτομο έργο «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), το οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας! 

 

 

 

Ηφαίστειο και εντυπωσιακό μετέωρο στις Φιλιππίνες

Στις 25/5, μια live camera με θέα το ηφαίστειο Mayon στην Φιλιππίνες καταγράφει ένα εντυπωσιακό συμβάν. Στο ήδη πολύ ενδιαφέρον κάδρο, κάνει «λαμπερή είσοδο» ένα πράσινο μετέωρο φωτίζοντας για λίγο τον ουρανό.

 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει όσο περίπου ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, φωτίζοντας και το έδαφος. Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου είναι σίγουρα κάτω από -4, επομένως κατατάσσεται ασφαλώς στις «φωτοβολίδες» (fireballs). Οι ορισμοί μιας «φωτοβολίδας», «βολίδας» και «υπερβολίδας» μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς όσο αφορά το φαινόμενο μέγεθος. Αν ένα μετέωρο λάμπει πρόσκαιρα στον ουρανό με φαινόμενο μέγεθος κάτω από -3/-4 ονομάζεται «φωτοβολίδα». Αν είναι κάτω από -9/-10 ονομάζεται «βολίδα», ενώ αν είναι ιδιαίτερα λαμπρό ώστε το φαινόμενο μέγεθός του να είναι κάτω από -14/-17 ονομάζεται «υπερβολίδα».

 

Πηγή: https://www.youtube.com/watch?v=UDAZWxehMAI

 

Περισσότερα για τα ηφαίστεια αλλά και όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, την πιθανότητα πρόσκρουσης με τη Γη, και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Ανώτερος αντικατοπτρισμός στην Ολλανδία

Ένα διαφορετικό ηλιοβασίλεμα είδε και απαθανάτισε ο Jan Koeman στις 24/5 στο Domburg της Ολλανδίας. Ο ήλιος βυθίζεται κάτω από τον ορίζοντα, και το ανεστραμμένο είδωλό του ακριβώς από πάνω του. Αυτό αποτελεί έναν ανώτερο αντικατοπτρισμό όπου το είδωλο εμφανίζεται ανεστραμμένο σε σχέση με το πραγματικό αντικείμενο.

 

Το φαινόμενο αυτό, το οποίο έχουμε δει και σε παλαιότερες αναρτήσεις μας, ευνοείται όταν υπάρχει θερμοκρασιακή αναστροφή, δηλαδή υπάρχει ένα στρώμα μέχρι κάποιο ύψος, χαμηλά στην ατμόσφαιρα, όπου η θερμοκρασία γενικά ανεβαίνει με το ύψος (αντί να πέφτει, όπως συνήθως γίνεται). Ο φωτογράφος επιβεβαιώνει ότι η επιφανειακή θερμοκρασία του νερού στη Βόρεια Θάλασσα εκείνη τη στιγμή ήταν 10 βαθμούς ενώ η θερμοκρασία του αέρα στους 25.

 

Αυτό το στρώμα που δημιουργεί αυτό το φαινόμενο, ονομάζεται «οπτικά αγώγιμο» και στην φωτογραφία είναι εμφανές ως μια σκιώδης λωρίδα από την επιφάνεια της θάλασσας ως κάποιο ύψος. Παρατηρήστε ότι εκεί που τερματίζεται η λωρίδα αυτή, διακρίνεται μια ξεκάθαρη διαχωριστική γραμμή. Με την «βοήθεια» του ανώτερου αντικατοπτρισμού, μπορούμε να παρατηρήσουμε αντικείμενα (π.χ. τον ηλιακό δίσκο εδώ) που στην πραγματικότητα βρίσκονται χαμηλότερα (ή και κάτω από τον ορίζοντα) από ότι εκεί που τα βλέπουμε.

 

Φωτογραφία: https://spaceweathergallery2.com/full_image.php...

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Αρειανά νέφη

Αυτή η εντυπωσιακή δορυφορική φωτογραφία απεικονίζει νέφη (δεξιά) που βρίσκονται σε ύψος 50-80 km στην αρειανή ατμόσφαιρα. Τέτοια νέφη έχουν παρατηρηθεί πολλές φορές στον Άρη. Γενικότερα απαντώνται σε ύψη από 50 km ως και 100 km και αποτελούνται, ως επί το πλείστον, από πάγο διοξειδίου του άνθρακα (το κύριο συστατικό της ατμόσφαιρας στον Άρη). Νέφη από πάγο νερού απαντώνται χαμηλότερα, κυρίως σε ύψη κάτω από 20 km στην αρειανή ατμόσφαιρα.

 

Η συγκεκριμένη φωτογραφία ελήφθη από το “Mars Express Orbiter” πέρυσι το καλοκαίρι. Το εγχείρημα “Mars Express” της ευρωπαϊκής υπηρεσίας διαστήματος (ESA), αποτελείται από έναν δορυφόρο (από τον οποίο έχουμε και αυτήν την εικόνα) και από ένα rover το οποίο όμως δεν κατάφερε να αναπτυχθεί πλήρως στην επιφάνεια. Το “Mars Express Orbiter” βρίσκεται στον Άρη από το 2003.

 

Πηγή: ESA / DLR / FUBerlin / Andrea Luck (CC BY) - https://flic.kr/p/2sdpsHP

 

Μάθετε πολλά περισσότερα για τον «κόκκινο» πλανήτη, τις συνθήκες του, την ιστορία του, τις αποστολές εκεί, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Αύξηση της νυχτερινής φωτορύπανσης γενικά τα τελευταία χρόνια, αλλά μείωση στην ΒΔ Ευρώπη

Η εκτεταμένη και έντονη φωτορύπανση αποτελεί ένα τεράστιο πρόβλημα τόσο για τους ανθρώπους, όσο και για τα ζώα. Αν και σταδιακά λαμβάνονται μέτρα από όλο και περισσότερες (ανεπτυγμένες κυρίως) χώρες, για τον σωστό, στοχευμένο αλλά και οικονομικό φωτισμό τη νύχτα, από το 2014 ως το 2022, η συνολική φωτεινότητα παγκοσμίως αυξήθηκε κατά 34%, σύμφωνα με δορυφορικά δεδομένα από το εγχείρημα “Black Marble”* της NASA, που παρουσιάστηκαν τον Απρίλιο σε έρευνα στο “Nature”. 

 

Ωστόσο, η αύξηση αυτή δεν ήταν καθολική. Υπήρχαν περιοχές στις οποίες υπήρξε πραγματική πρόοδος και η φωτεινότητα μειώθηκε (βλέπε μωβ/βιολετί/μπλε χρώμα στον χάρτη) και άλλες όπου η βύθιση της νύχτας στην ακραία φωτορύπανση συνεχίστηκε αυξανόμενη (βλέπε κίτρινο/χρυσό στον χάρτη). 

 

Μειωμένη φωτορύπανση παρουσιάζει η ΒΔ Ευρώπη και κυρίως η Γαλλία (-33%), η Αγγλία (-22%), η Ολλανδία (-21%), ενώ κατακόρυφη αύξηση σημειώθηκε κατά την περίοδο των παρατηρήσεων, στην Κίνα και τη βόρεια Ινδία. Φυσικά, στη χώρα μας σημειώθηκε επίσης ραγδαία αύξηση, κάτι που είναι ιδιαίτερα αισθητό αν συγκρίνετε μια νυχτερινή βόλτα χωρίς φεγγάρι στην εξοχή, το 2014 και σήμερα. Όμως ακόμη και μέσα στις μεγάλες πόλεις, οι αχρείαστα ισχυροί προβολείς LED που στοχεύουν στον γάμο του καραγκιόζη, τα laser που κυνηγούν τον superman, και άλλα τέτοια τραγελαφικά, αποτελούν επιβεβαίωση των ευρημάτων της έρευνας.

 

*Το “Black Marble” χρησιμοποιεί παρατηρήσεις από τους αισθητήρες VIIRS (Visible Infrared Imaging Radiometer Suite) στους δορυφόρους Suomi-NPP, NOAA-20 και NOAA-21. Η ζώνη ημέρας-νύχτας VIIRS ανιχνεύει το νυχτερινό φως από το πράσινο έως το κοντινό υπέρυθρο και χρησιμοποιεί τεχνικές φιλτραρίσματος για να παρατηρήσει σήματα όπως τα φώτα της πόλης, το ανακλώμενο φως του φεγγαριού και το σέλας.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα (με χάρτες): https://www.nature.com/articles/s41586-026-10260-w

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Καταιγίδες από φωτιές στο Κάνσας

Ίσως ένα από τα πιο εντυπωσιακά βίντεο που δημιουργήθηκε με μια σειρά δορυφορικών φωτογραφιών, οι οποίες ελήφθησαν πάνω από το Κάνσας των ΗΠΑ στις 15/5. Στο κέντρο του πλάνου φαίνονται καπνοί από τις φωτιές που μαίνονταν εκείνη τη μέρα. Οι ενισχυμένοι άνεμοι τις εντείνουν και από κάποια στιγμή και μετά αναπτύσσονται pyrocumulus (σαν τα γνωστά νέφη cumulus που μοιάζουν με «βαμβάκι» αλλά με ανυψωτικό αίτιο την έντονη θερμότητα από τις πυρκαγιές) και εξελίσσονται σε pyrocumulonimbus*, δηλαδή σε καταιγιδοφόρα νέφη με αίτιο τη φωτιά. Εν ολίγοις, οι φωτιές δημιούργησαν τις δικές τους καταιγίδες. Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει, όμως το βλέπουμε όλο και συχνότερα.

 

*Αυτό το νέφος δημιουργείται σε μεγάλες πυρκαγιές και πρόκειται για καταιγιδοφόρο νέφος έντονης κατακόρυφης ανάπτυξης που προκαλείται από την ανύψωση πολύ θερμών αερίων μαζών, οι οποίες εκτονώνονται, ψύχονται και συμπυκνώνονται από ένα ύψος και πάνω. Δημιουργείται δηλαδή με τον ίδιο μηχανισμό που δημιουργούνται και οι θερμικές καταιγίδες του καλοκαιριού (χωρίς φωτιά), μόνο που σε αυτήν την περίπτωση τα ανοδικά ρεύματα είναι πολύ ισχυρότερα.

 

Πηγή: https://bsky.app/profile/weatherdak.bsky.social

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Κονιορτοστρόβιλοι σε λιβάδι στην Πολωνία

Σκηνικό βγαλμένο από ταινία με το ήρεμο ολάνθιστο λιβάδι να δημιουργεί έντονη αντίθεση με τον κονιορτοστρόβιλο (dust devil) πίσω του! Αυτό συνέβη στη Silesia της Πολωνίας, στις 5/5. Έχουμε αναφέρει και σε παλαιότερες αντίστοιχες αναρτήσεις μας, ότι ένας κονιορτοστρόβιλος, πολλές φορές είναι ακίνδυνος, όπως εδώ, όμως ορισμένες φορές μπορεί να γίνει αρκετά επικίνδυνος, σηκώνοντας ακόμη και σχετικά βαριές πρόχειρες κατασκευές. Εδώ, βλέπουμε μια περίπτωση κονιορτοστρόβιλου μικρής έντασης και διαμέτρου, ο οποίος ανυψώνει σκόνη. Τέτοιοι στρόβιλοι μπορούν να φτάσουν και το 1 km σε ύψος. 

 

Θυμίζουμε ότι αυτοί οι στρόβιλοι μπορούν να δημιουργηθούν με καλό καιρό πάνω από ξηρό έδαφος όπως εδώ. Η διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στην ξηρή και σχετικά θερμή επιφάνεια του εδάφους και στον αέρα λίγο πάνω από αυτήν, μαζί με κάποιους τυχαίους τοπικούς μικροστροβιλισμούς (διάτμηση) στον άνεμο, είναι αρκετά για να δημιουργηθούν και να γιγαντωθούν αυτοί οι στρόβιλοι.

 

Φωτογραφία: Marta Gałązka -- Πηγή: https://x.com/MeteoprognozaPL

 

Πολλά περισσότερα για τους σίφωνες κάθε είδους και το πώς δημιουργούνται, με φωτογραφίες, σχήματα, διαγράμματα, πίνακες αλλά και στοιχεία για αυτούς στην Ελλάδα, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Βιολογική ηλικία και διατροφή

Άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, δείχνουν σημάδια μικρότερης βιολογικής ηλικίας εφόσον ακολουθήσουν διατροφή με μειωμένη πρόσληψη λίπους ή ζωικής πρωτεΐνης, σύμφωνα με έρευνα του παν/μιου του Sydney στην Αυστραλία, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό “Aging Cell” στα τέλη Απριλίου. 

 

Η έρευνα έγινε σε 104 συμμετέχοντες ηλικίας 65-75 ετών οι οποίοι είχαν δείκτη μάζας σώματος 20-35, ήταν μη-καπνιστές, μη-χορτοφάγοι, μη-αλλεργικοί και χωρίς σοβαρά προβλήματα υγείας (π.χ. καρκίνος, διαβήτης τύπου 2, κ.α.). Αν και η χρονολογική ηλικία αυξάνει το ίδιο για όλους (εκτός αν είστε πρωταγωνιστές στο “Interstellar”), η βιολογική ηλικία διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο και βασίζεται σε παράγοντες που έχουν να κάνουν με την ανθεκτικότητα του εκάστοτε οργανισμού όπως και τη διατροφή και τον τρόπο ζωής του καθενός. Για να εκτιμηθεί η βιολογική ηλικία, οι ερευνητές χρησιμοποιούν μια σειρά βιοδεικτών.

 

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε 4 ομάδες με τις δυο να είναι παμφάγες και τις άλλες δυο να ακολουθούν ημί-χορτοφαγική δίαιτα, για 4 εβδομάδες. Όλοι λάμβαναν το 14% της ενέργειάς τους από πρωτεΐνη, ωστόσο για τους μεν, το μισό ποσοστό είχε ζωική προέλευση και για τους δε το 70% είχε φυτική προέλευση. Και στις 2 ομάδες, υπήρχαν 2 υπό-ομάδες με τη μία να έχει αυξημένο λίπος στη διατροφή της και την άλλη αυξημένους υδατάνθρακες. 

 

Η ομάδα με αυξημένο λίπος και κυρίως ζωικής προέλευσης πρωτεΐνη, δεν παρουσίασε αλλαγή στη βιολογική της ηλικία. Όλες οι υπόλοιπες, παρουσίασαν μείωση στη βιολογική τους ηλικία. Η ομάδα που παρουσίασε τη μεγαλύτερη μείωση, λάμβανε 14% της ενέργειάς της από πρωτεΐνη, 29% από λίπος και το υπόλοιπο από υδατάνθρακες.

 

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι εξειδικευμένες αλλαγές προς το καλύτερο στο διαιτολόγιό μας, προσφέρουν οφέλη ακόμη και σε μεγαλύτερες ηλικίες, κάτι που έχουμε δει και σε άλλες παλαιότερες έρευνες. Η ουσία αυτών των ερευνών είναι να καθορίσει τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να βελτιώσουμε την υγεία μας και να αυξήσουμε την πιθανότητα να αποφύγουμε βαριές ασθένειες, οδηγούμενοι σε ευεξία και μακροημέρευση. 

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://doi.org/10.1111/acel.70507

 

Περισσότερα για τη γεροντολογία, την αντιμετώπιση του γήρατος αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Μικρόβια τρώνε εντελώς τα μικροπλαστικά

Το πρόβλημα με τα πλαστικά και τα μικροπλαστικά στον πλανήτη μας είναι γνωστό. Πολλές ερευνητικές ομάδες εργάζονται πάνω στη λύση αυτού του προβλήματος. Μια από αυτές, δημοσίευσε τον Απρίλιο, στο επιστημονικό περιοδικό “ACS Applied Polymer Materials”, τη δική της λύση. Πρόκειται για μικρόβια τα οποία είναι εξαρχής ενσωματωμένα στην πλαστική συσκευασία και μόλις ενεργοποιηθούν, διαλύουν το πλαστικό εντελώς εντός λίγων ημερών και μάλιστα χωρίς να δημιουργήσουν μικροπλαστικά κατά τη διαδικασία της διάλυσης.

 

Ενώ οι προηγούμενες προσπάθειες βασίζονταν κυρίως σε ένα μόνο ένζυμο, στην παρούσα έρευνα τροποποιήθηκε κατάλληλα το βακτήριο Bacillus subtilis για να παράγει δύο συνεργαζόμενα ένζυμα που αποικοδομούν τα πολυμερή. Το ένα ένζυμο λειτουργεί ως «διαλύτης», κόβοντας τις μακριές αλυσίδες πολυμερών σε μικρότερα κομμάτια, ενώ το άλλο «τρώει» αυτά τα κομμάτια.

 

Το επόμενο βήμα για τους ερευνητές, είναι να βρουν έναν τρόπο να ενεργοποιούν το βακτήριο και μέσα στο νερό, όπου βρίσκεται ένα μεγάλο ποσοστό των πλαστικών, όπως και να επεκτείνουν την εφαρμογή αυτής της τεχνικής σε περισσότερα είδη πλαστικών.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsapm.5c04611

 

Φωτογραφία (από την παραπάνω έρευνα): Τα ένζυμα αποικοδομούν εντελώς το μικροπλαστικό, εντός 6 ημερών.

 

Περισσότερα για τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Διαστημικά συντρίμια από τον ISS

Στις 27/4 ο αστροναύτης Chris Williams από τον ISS (Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) απαθανάτισε αυτή τη στιγμή με τεχνητά αντικείμενα (πιθανόν τμήμα δορυφόρου) να διαλύονται και να αναφλέγονται εισερχόμενα στη γήινη ατμόσφαιρα. Αυτό συνέβη την ώρα που ο αστροναύτης παρατηρούσε την προσέγγιση του οχήματος “Progress MS-34” με προμήθειες για τον ISS. Τότε, είδε αυτό το συμβάν ακριβώς από κάτω του, καθώς περνούσε πάνω από τη δυτική Αφρική.

 

Όπως έχουμε δει και σε παλαιότερες αναρτήσεις μας, μια ειδοποιός διαφορά ανάμεσα σε μετέωρα (φυσικό αντικείμενο) και «διαστημικά σκουπίδια» (τεχνητό αντικείμενο), είναι ότι τα τελευταία κινούνται αργά και λάμπουν για αρκετά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ συνήθως συνοδεύονται και από πολλά περισσότερα θραύσματα που λάμπουν. Στη φωτογραφία βλέπουμε ακριβώς αυτό.

 

Φωτογραφία: NASA / ISS / JSC / ESRS / University of Texas at El Paso / Chris Williams / Kevin M. Gill (CC BY 4.0)

 

Μάθετε περισσότερα για τα «διαστημικά σκουπίδια», τις απειλές και το «σύνδρομο Kessler», στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Μάθετε περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

Τα μοτίβα της αρειανής άνοιξης

Σε αυτή τη φωτογραφία που ελήφθη από την κάμερα HiRISE του δορυφόρου “Mars Reconnaissance Orbiter”, ο οποίος βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Άρη, βλέπουμε μια περιοχή κοντά στον βόρειο πόλο του πλανήτη, με παγωμένους αμμόλοφους.

 

Οι αμμόλοφοι που απεικονίζονται εδώ είναι παρόμοιοι με τους αμμόλοφους Barchan, που βρίσκονται συνήθως σε ερημικές περιοχές της Γης και έχουν γενικά σχήμα ημισελήνου με τις αιχμηρές άκρες των απότομων πλαγιών να είναι προσανατολισμένες προς την κατεύθυνση του ανέμου.

Οι λευκές περιοχές αποτελούνται από πάγους νερού και διοξειδίου του άνθρακα. Ο ξηρός πάγος δημιουργείται στην επιφάνεια του Άρη κατά τον αρειανό χειμώνα, όπου μια τυπική θερμοκρασία είναι -120 βαθμοί Κελσίου. 

 

Κατά την άνοιξη, ο ήλιος θερμαίνει τις σκουρόχρωμες περιοχές της άμμου (οι οποίες αποτελούνται από ολιβίνη και πυροξένη) αποτελεσματικότερα. Η συσσωρευμένη θερμότητα οδηγεί τον υπερκείμενο διαφανή ξηρό πάγο να εξαχνωθεί (δηλαδή περνά απευθείας από τη στερεά στην αέρια φάση) απελευθερώνοντας διοξείδιο του άνθρακα και οι τοπικές μικροεκρήξεις (λόγω της πολύ χαμηλής πίεσης του αρειανού περιβάλλοντος) εκτινάσσουν τη σκουρόχρωμη άμμο τριγύρω. Έτσι δημιουργούνται και τα μαύρα «εκρηκτικά» σημάδια που φαίνονται στη φωτογραφία. Μετά από λίγες εβδομάδες, οι αμμοθύελλες σβήνουν όλα αυτά τα σημάδια, για να ξαναδημιουργηθούν την επόμενη άνοιξη. 

 

Πηγή: NASA / JPL-Caltech / University of Arizona (Public Domain image ESP_025118_2570)

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, τη ζωή στο διάστημα, τις προκλήσεις αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Megatsunami ύψους μισού χιλιομέτρου

Μπορείτε να φανταστείτε ένα κύμα να «σκαρφαλώνει» σε ύψος περίπου μισού χιλιομέτρου στην πλαγιά ενός βουνού; Αυτό είναι ένα παράδειγμα ενός megatsunami που συνέβη πέρυσι το καλοκαίρι στην περιοχή Tracy Arm στην Αλάσκα, όπου βρίσκεται η άκρη του παγετώνα South Sawyer. Η έρευνα για αυτό το συμβάν, δημοσιεύτηκε στις 6/5 στο επιστημονικό περιοδικό “Science”.

 

Τι συνέβη όμως εκεί; Όπως και σε παλαιότερες ανάλογες περιπτώσεις, έτσι και εδώ, σημαντικό ρόλο έπαιξε η ταχεία οπισθοχώρηση του παρακείμενου παγετώνα που παρατηρήθηκε περίπου 1 μήνα πριν το συμβάν. Αυτή συνέβαλε στην αποσταθεροποίηση της πλαγιάς, η οποία τελικώς κατέρρευσε στις 10/8/2025. Τουλάχιστον 64 εκατομμύρια κυβικά μέτρα βράχων έπεσαν μέσα στο νερό, και αυτό δημιούργησε με τη σειρά του ένα γιγάντιο κύμα (megatsunami), το οποίο ισοπέδωσε τη βλάστηση στις γειτνιάζουσες πλαγιές. Το μέγιστο ύψος στο οποίο ανήλθε το megatsunami στην απέναντι πλαγιά ήταν 481 μέτρα, δηλαδή σχεδόν μισό χιλιόμετρο. Η κατολίσθηση του υλικού, δημιούργησε δόνηση ισοδύναμη με σεισμό 5.4 βαθμών στην κλίμακα Richter.

 

Ο όρος megatsunami (μεγατσουνάμι) αναφέρεται σε ένα αξιοσημείωτα μεγάλο κύμα, πολύ μεγαλύτερο από τα γνωστά tsunami που βλέπουμε σε σεισμούς, το οποίο δημιουργείται από μια υπερβολικά μεγάλη μετατόπιση υλικού (π.χ. ολόκληρη πλαγιά βουνού) εντός υδάτινου όγκου. 

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.science.org/doi/10.1126/science.aec3187

 

Συγκριτικές δορυφορικές εικόνες: Landsat 8, 9 (OLI).

 

Φωτογραφία από το συμβάν, λίγες μέρες μετά (13.08.2025): USGS / John Lyons

 

Περισσότερα για τα tsunami, τα megatsunami αλλά και όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Υπόηχοι και "φαντάσματα"

Τα αποτελέσματα ενός πολύ ενδιαφέροντος πειράματος, δημοσιεύτηκαν στις 27/4 στο επιστημονικό περιοδικό “Frontiers in Behavioral Neuroscience” στην αναζήτηση συσχέτισης υπόηχων με αρνητικές ψυχολογικές και άλλες επιδράσεις στον άνθρωπο. Υπόηχος θεωρείται κάθε ήχος με συχνότητα κάτω από 20 Hz, το οποίο αποτελεί και κατώφλι ακοής για τον άνθρωπο. 

 

36 συμμετέχοντες υποβλήθηκαν στο ακόλουθο πείραμα. Κάθισαν σε ένα δωμάτιο μόνοι τους ακούγοντας μουσική διαφόρων ειδών. Παράλληλα, σε ένα άλλο δωμάτιο σε επιλεγμένες περιόδους, παράγονταν υπόηχος συχνότητας 18 Hz χωρίς να το γνωρίζουν. Στη συνέχεια, ρωτήθηκαν για την υποκειμενική τους εμπειρία καθώς άκουγαν μουσική, αν αντιλήφθηκαν υπόηχους, ενώ έδωσαν και δείγμα σάλιου.

Όπως και σε παλαιότερα αντίστοιχα πειράματα, κατά τη διάρκεια των υπόηχων, τους οποίους δεν αντιλήφθηκαν, υπήρξαν συναισθήματα άγχους, φόβου, θλίψης, εκνευρισμού ή ανησυχίας, δηλαδή αρνητικά. Στα δείγματα σάλιου, ανιχνεύτηκαν επίπεδα κορτιζόλης αυξημένα σε σχέση με εκείνα στις περιπτώσεις που άκουγαν μουσική χωρίς υπόηχους.

 

Οι υπόηχοι μπορούν να παραχθούν με φυσικό ή τεχνητό τρόπο γύρω μας. Από σεισμικά κύματα μέχρι ελαττωματικά ανεμιστηράκια σε συστήματα εξαερισμού. Μάλιστα, επιβλητικοί παλαιοί πύργοι και κάστρα, σωφρονιστικά και ψυχιατρικά ιδρύματα και γενικότερα κατασκευές με επιμήκεις διαδρόμους, παλαιότερης κατασκευής, είναι επιρρεπή σε δημιουργία υπόηχων όταν υπάρχει αερισμός στο εσωτερικό τους. 

 

Η σύνδεση μεταξύ υπόηχων και αρνητικών συναισθημάτων, είναι πιθανότατα ο λόγος για τον οποίο, πολλά τέτοια μέρη αναφέρονται ως «στοιχειωμένα» ή ότι έχουν «φαντάσματα». Ένα παράδειγμα τέτοιου μέρους στην Ελλάδα, είναι το Σανατόριο της Πάρνηθας (δεξιά φωτογραφία), ενώ στο εξωτερικό το “Eastern State” στις ΗΠΑ (αριστερή φωτογραφία). Παρατηρήστε την ομοιότητα όσο αφορά τους διαδρόμους και τον εξαερισμό τους από τις πόρτες στους πλευρικούς τοίχους. 

 

Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πως ένας μεγάλος αριθμός τάφων της νεολιθικής εποχής σε Αγγλία και Ιρλανδία, είχαν κατασκευαστεί σκοπίμως με τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργούνται θόρυβοι με τον αέρα, τέτοιοι που να προκαλούν δέος ή φόβο. Είχαν μεγάλους σε μήκος και σχετικά στενούς διαδρόμους με ελεύθερη είσοδο για τον αέρα, κάτι που αποτελεί ευνοϊκή διάταξη για τη δημιουργία υποήχων. 

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.frontiersin.org/.../fnbeh.2026.1729876/full

 

Αριστερή φωτογραφία: https://commons.wikimedia.org/.../File:Eastern_State...

 

Δεξιά φωτογραφία: https://commons.wikimedia.org/.../File:Old_Sanatorium...

 

Περισσότερα για τις επιστημονικές έρευνες σχετικά με τους υπόηχους και την ψυχολογική τους επίδραση στον άνθρωπο, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Επανορισμός της κατοικήσιμης ζώνης για τα άστρα χαμηλής μάζας

O κλασικός ορισμός της «κατοικήσιμης ζώνης» ενός εξωπλανήτη εστιάζει σε εκείνη τη ζώνη γύρω από ένα άστρο, στην οποία ο πλανήτης έχει τις κατάλληλες θερμοκρασίες για να διατηρεί νερό σε υγρή μορφή. Ωστόσο, αυτός ο ορισμός παραβλέπει τον κρίσιμο ρόλο της υπεριώδους ακτινοβολίας στην προβιοτική χημεία, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καθοριστεί σε άστρα χαμηλής μάζας όπως οι ερυθροί νάνοι. Αυτό είναι το αντικείμενο έρευνας που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό “The innovation” στις 6/4.

 

Η υπεριώδης ακτινοβολία, σε όχι καταστρεπτικές δόσεις, είναι αναγκαία καθώς παρέχει την απαραίτητη ενέργεια για διάφορες διεργασίες απαραίτητες για τη ζωή, όπως τη μετατροπή απλών μορίων σε σύνθετες ενώσεις (π.χ. τα αμινοξέα). Τα αστέρια χαμηλής μάζας συνήθως εκπέμπουν ανεπαρκή υπεριώδη ακτινοβολία, ωστόσο εκείνα που παράγουν συχνές εκλάμψεις μπορούν να παρέχουν την απαραίτητη ροή υπεριώδους ακτινοβολίας.

 

Οι ερευνητές στην παρούσα έρευνα, βελτιώνουν τον ορισμό της «κατοικήσιμης ζώνης», ενσωματώνοντας και αυτές τις ροές υπεριώδους ακτινοβολίας που είναι μεν αναγκαίες αλλά δεν καταστρέφουν την οζονόσφαιρα αφήνοντας εκτεθειμένη τη βιόσφαιρα. Όσο μεγαλύτερη είναι η επικάλυψη της «κλασικής» κατοικήσιμης ζώνης με βάση τον «παραδοσιακό» ορισμό και της νέας, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα για την ανάπτυξη ζωής σε έναν εξωπλανήτη.

 

Ο νέος αυτός ορισμός, υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο των εκλάμψεων στην επέκταση των δυνατοτήτων για ζωή γύρω από αστέρες χαμηλής μάζας, προσφέροντας μια αναθεωρημένη προοπτική για τα κριτήρια κατοικησιμότητας των εξωπλανητών.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.cell.com/the.../fulltext/S2666-6758(26)00012-3

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους εξωπλανήτες, την αναζήτηση εξωγήινης ζωής, τη διαστημική εξερεύνηση μεσοπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα, την αστρομηχανική και πολλά άλλα συναρπαστικά θέματα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Μεγάλος κονιορτοστρόβιλος στο Νέο Μεξικό

Kονιορτοστρόβιλος (dust devil) μεγάλης διαμέτρου και ύψους, έκανε την εμφάνισή του στο Cochiti Pueblo του Ν. Μεξικού στις ΗΠΑ στις 30/4. Έχουμε αναφέρει και παλαιότερα, ότι ένας κονιορτοστρόβιλος, πολλές φορές είναι ακίνδυνος, όμως ορισμένες φορές μπορεί να γίνει αρκετά επικίνδυνος, σηκώνοντας ακόμη και σχετικά βαριές πρόχειρες κατασκευές. Στο παρόν βίντεο, βλέπουμε μια περίπτωση κονιορτοστρόβιλου σχετικά μεγάλης έντασης. Τέτοιοι στρόβιλοι μπορούν να φτάσουν και το 1 km σε ύψος.

 

Θυμίζουμε ότι αυτοί οι στρόβιλοι δημιουργούνται με καλό και σχετικά ζεστό καιρό σε ξηρό έδαφος όπως αυτό στο βίντεο. Η διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στην ξηρή και θερμή επιφάνεια του εδάφους και στον αέρα λίγο πάνω από αυτήν, μαζί με κάποιους τυχαίους τοπικούς μικροστροβιλισμούς (διάτμηση) στον άνεμο, είναι αρκετά για να δημιουργηθούν και να γιγαντωθούν αυτοί οι στρόβιλοι.

 

Βίντεο: “Heather Morning-Star” / Πηγή: https://x.com/granttosterudwx

 

Περισσότερα για τους σίφωνες ξηράς και θαλάσσης, τους κονιορτοστρόβιλους, τους νεφοστρόβιλους, κ.α, με χάρτες, διαγράμματα, πίνακες και εντυπωσιακές εικόνες από τη χώρα μας και το εξωτερικό, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής! Ρωτήστε μας!

Οι μελανές οπές με μάζα εντός της «απαγορευμένης ζώνης» έχουν προέλθει από συγχώνευση μελανών και όχι απευθείας από «αστρικό θάνατο»

Οι μελανές οπές που έχουν προκύψει από «αστρικό θάνατο» άστρων με επαρκή μάζα (~70-250 ηλιακές μάζες), έχουν μια ιδιομορφία όσο αφορά τη μάζα τους. Οι παρατηρήσεις που έχουμε, δείχνουν ότι αυτές οι μελανές οπές αστρικής προέλευσης έχουν μάζες που είτε είναι μικρότερες από ~50 ηλιακές μάζες είτε μεγαλύτερες από ~130 ηλιακές μάζες. Επομένως, φαίνεται να υπάρχει μια «απαγορευμένη ζώνη» ~50-130 ηλιακών μαζών για τις «αστρικής προέλευσης μελανές οπές».

 

Μια θεωρητική εξήγηση που έχει δοθεί για αυτό το άνω όριο, είναι ότι τα άστρα με αρκετά μεγάλη μάζα (70-250 ηλιακές μάζες), αντί για απευθείας βαρυτική κατάρρευση προς μια μελανή οπή, διέρχονται μέσα από μια άλλη διαδικασία που ονομάζεται «υπερκαινοφανής αστάθειας ζεύγους» (Pair-Instability SuperNova ή PISN). 

 

Σε αυτήν, η πολύ μεγάλη μάζα των άστρων οδηγεί σε θερμοκρασίες στον πυρήνα τους που τα φωτόνια (ακτίνες γ εν προκειμένω) μετασχηματίζονται σε ζεύγη ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων («δίδυμη γένεση»). Αυτή η διαδικασία μειώνει δραστικά τον αριθμό των φωτονίων και τη συνεπαγόμενη πίεση ακτινοβολίας του πυρήνα που, μέχρι τότε «αντιστεκόταν» αποτελεσματικά στη βαρυτική πίεση των υπερκείμενων στρωμάτων του άστρου. Αυτά τα στρώματα συμπιέζουν περαιτέρω τον πυρήνα οδηγώντας σε εκρηκτική παραγωγή ενέργειας μέσω θερμοπυρηνικής σύντηξης βαρύτερων στοιχείων και τελικά σε μια έκρηξη, ισχυρότερη από τις τυπικές εκρήξεις υπερκαινοφανών, η οποία δεν αφήνει μελανή οπή ή άλλα τυπικά αστρικά υπολείμματα πίσω της (όπως π.χ. τον πυρήνα του άστρου). Ολόκληρο το άστρο διαλύεται από την έκρηξη αυτού του είδους.

 

Αν και υφίσταται η παραπάνω θεωρητική εξήγηση, δεν υπήρχαν κάποιες παρατηρησιακές αποδείξεις για αυτήν. Ωστόσο, την 1/4, στο επιστημονικό περιοδικό “Nature”, παρουσιάζονται έμμεσα τέτοιες μέσω της αστρονομίας βαρυτικών κυμάτων. Οι μελανές οπές που ανιχνεύονται με μάζες εντός της «απαγορευμένης ζώνης» έχουν προέλθει από συγχώνευση μελανών οπών μικρότερης μάζας αλλά όχι απευθείας από «αστρικό θάνατο».

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41586-026-10359-0

 

Πολλά περισσότερα, αναλυτικά για τις μαύρες τρύπες, όπως και για πολλά άλλα πολύ ενδιαφέροντα θέματα, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του μεγάλου επιστημονικού έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

Εύρεση μεγάλων "αρχαίων" οργανικών μορίων στον Άρη

Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 21/4 στο επιστημονικό περιοδικό “Nature Communications”, παρουσιάζεται η εύρεση δεκάδων μεγάλων οργανικών μορίων στον κρατήρα Gale του Άρη. Γιατί όμως είναι σημαντικό αυτό; Δεν είχαμε βρει ήδη τέτοια παλιότερα;

 

Η ανακάλυψη αυτή παρέχει την πρώτη, επί τόπου απόδειξη της ύπαρξης μιας ευρείας ποικιλίας σύνθετων οργανικών μορίων στον «κόκκινο πλανήτη», οι οποίες ανιχνεύθηκαν χρησιμοποιώντας μια νέα χημική μέθοδο (TMAH – αναφέρεται στα αρχικά της ουσίας υδροξείδιο του τετραμεθυλαμμωνίου, που χρησιμοποιήθηκε κατά το πείραμα) και αποκαλύπτει ενώσεις οι οποίες μέχρι πρότινος δεν ήταν ανιχνεύσιμες. Η ανίχνευση αυτή έγινε πάνω στο «φορητό» χημικό εργαστήριο (SAM - Sample Analysis at Mars) του “Mars Curiosity Rover”. 

 

Επίσης, μας αποκαλύπτει ότι μεγάλες οργανικές ουσίες, πιθανώς σχετιζόμενες με αρχαία αρειανή ζωή, μπορούν να επιβιώσουν (και να ανακαλυφθούν χρησιμοποιώντας αυτήν την νέα μέθοδο) για τουλάχιστον 3.5 δισεκατομμύρια έτη, σε πετρώματα του Άρη παρά την ακτινοβολία και τις γεωλογικές διεργασίες που έλαβαν χώρα στον πλανήτη κατά το πέρασμα του χρόνου. Τέλος, παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την εκτέλεση των επόμενων πειραμάτων τόσο στον Άρη (από το “Curiosity” και το μελλοντικό “Rosalind Franklin Mars Rover”) αλλά και ανάλογων πειραμάτων από την αποστολή “Dragonfly” στον Τιτάνα (τον μεγαλύτερο φυσικό δορυφόρο του Κρόνου, το 2034).

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41467-026-70656-0

 

Πανοραμική φωτογραφία του Άρη από το “Curiosity”: NASA / JPL-Caltech / MSSS / AndreaLuck

 

Στον τόμο ΙΙΙ του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), μπορείτε να βρείτε λεπτομέρειες για το μέλλον της διαστημικής εξερεύνησης, τις προκλήσεις και τα όρια αυτής και το πώς μπορούν να ξεπεραστούν. Ανάμεσα σε άλλα, ο συναρπαστικός αυτός τόμος, η ναυαρχίδα της τριλογίας του έργου, πραγματεύεται το μέλλον της ανθρωπότητας, τα βιολογικά, τεχνολογικά, επιστημονικά και άλλα όρια, δίνοντας στον αναγνώστη πολλή τροφή για σκέψη σε πολλά θέματα! Μπορείτε να τον αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η αντί-ουρά του κομήτη C/2025 R3 (PanSTARRS)

Στις 25-26/4, καθώς ο κομήτης C/2025 R3 (PanSTARRS) πέρασε ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο αλλά και από το πλησιέστερο στη Γη σημείο, ανέπτυξε αντί-ουρά. Σε αυτό το βίντεο παρατηρείτε την πορεία του, την ουρά του αλλά και την αμυδρή αλλά ορατή αντί-ουρά προς το τέλος του βίντεο κάτω αριστερά, καθώς περνά από το πεδίο του SOHO, δηλαδή του Ηλιακού και Ηλιοσφαιρικού Παρατηρητηρίου της ESA και της NASA. Στο κέντρο βρίσκεται ο Ήλιος ο οποίος είναι καλυμμένος με κορωνογράφο, ώστε το εκτυφλωτικό φως του να μην επηρεάζει τις παρατηρήσεις αμυδρότερων αντικειμένων. 

 

Η "αντί-ουρά" (anti-tail) δημιουργείται από υλικό που αποτελείται από σχετικά μεγαλύτερα σωματίδια σκόνης, έχει εκτοξευτεί από τον κομήτη νωρίτερα και καθυστερεί. Δηλαδή έπεται του κομήτη, ευρισκόμενο πάνω στην τροχιά του, παρόλο που η οπτική γωνία μπορεί να την κάνει να φαίνεται ότι προηγείται ή ότι κατευθύνεται προς τον Ήλιο. Όταν η Γη περάσει από το επίπεδο τροχιάς του κομήτη, τότε αυτή η αντί-ουρά μπορεί να γίνει ευκολότερα ορατή (π.χ. όπως στον κομήτη Tsuchinshan-ATLAS τον Οκτώβριο του 2024). Δυστυχώς ο κομήτης PanSTARRS δεν είναι ορατός πλέον από το βόρειο ημισφαίριο.

 

Πηγή: SOHO / LASCO C3 / ESA – NASA 

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους κομήτες, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τις διαφορές τους, την πιθανότητα πρόσκρουσής τους με τη Γη, και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Διάφορα οπτικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα από την κορυφή του Willis Tower

Αυτό είναι ένα 3ωρο βίντεο (σε γρήγορη κίνηση) κατά τη δύση του ηλίου, όπως φαίνεται από την κορυφή του Willis (Sears) Tower στο Σικάγο των ΗΠΑ, κοιτώντας προς τη λίμνη Michigan. 

Παρατηρήστε τη σταδιακή εξάπλωση της ομίχλης. Καθώς περνά η ώρα και μεγαλώνουν οι σκιές, παρατηρήστε τη σκιά της κορυφής του ουρανοξύστη μέσα στην ομίχλη. Εκεί εμφανίζεται ένα φαινόμενο που αποτελείται από πολύχρωμους ομόκεντρους δακτυλίους γύρω από την σκιά της κορυφής. Αυτό είναι ένα φυσικό οπτικό φαινόμενο που ονομάζεται «glory» (στα ελληνικά συνήθως αποδίδεται με τον όρο «δόξα», ενώ ο όρος «φωτοστέφανο» αναφέρεται σε παρόμοιο οπτικό φαινόμενο). 

Το φαινόμενο αυτό μπορείτε να το δείτε όταν βρίσκεστε πάνω από νέφη (π.χ. σε αεροπλάνο) ή ομίχλη (π.χ. σε ύψωμα ή κορυφή βουνού) που περιέχει σταγονίδια συγκεκριμένης διαμέτρου (της τάξης των 10 μικρομέτρων). Οφείλεται σε οπισθοσκέδαση του ηλιακού φωτός περί την σκιά του αντικειμένου (π.χ. εδώ του ουρανοξύστη), από τα σταγονίδια του νέφους ενώ δημιουργείται πάντα στο διαμετρικό, ως προς τον ήλιο, σημείο. 

Με πιο απλά λόγια, το φως του ήλιου αλληλεπιδρά με το στρώμα των μικροσκοπικών σταγονιδίων με τέτοιο τρόπο, ώστε το τελικό αποτέλεσμα να είναι η ανάκλασή του πίσω σε εμάς με ταυτόχρονη ανάλυσή του στα χρώματα της ίριδας. Δηλαδή μοιάζει με το γνωστό «ουράνιο τόξο», μόνο που η διαδικασία που παράγει τη «δόξα» είναι διαφορετική (δεν οφείλεται μόνο σε διάθλαση ή μόνο σε περίθλαση) και πιο περίπλοκη (υπεισέρχεται και η έννοια των "επιφανειακών κυμάτων" στην εξήγηση του φαινομένου).

Ο παρατηρητικός αναγνώστης θα διαπιστώσει και την ύπαρξη τμήματος αμυδρού τόξου ομίχλης (fogbow) στη δεξιά πλευρά, πριν τη μέση του βίντεο και πριν την εμφάνιση της «δόξας». Το τόξο αυτό είναι λευκό με μία αμυδρή κόκκινη λωρίδα στην εξωτερική ζώνη του και μία αμυδρή ιώδη λωρίδα στην εσωτερική ζώνη. Το πάχος των ζωνών των διαφόρων χρωμάτων στο τόξο ομίχλης είναι μεγαλύτερο σε σχέση με το γνωστό ουράνιο τόξο, με αποτέλεσμα να επικαλύπτονται τα διάφορα χρώματα και να απομένει το άθροισμα τους (το λευκό) και ένα τμήμα των ακραίων λωρίδων (κόκκινης και ιώδους όπως αναφέρθηκε πριν).

Πηγή: EarthCams / Steve Paluch (https://bsky.app/profile/brewcitychaser.com)

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Τμήμα οριζόντιου τόξου σε contrail

Αυτή η φωτογραφία είναι από την πόλη Matsue της Ιαπωνίας το μεσημέρι στις 13/4. Σε αυτήν απεικονίζεται τμήμα οριζόντιου τόξου πάνω σε ίχνος συμπύκνωσης αεροπλάνου. Αυτό το ίχνος περιείχε τους απαραίτητους παγοκρυστάλλους στην κατάλληλη γωνία, ως προς τον ήλιο, για την εμφάνιση του συγκεκριμένου οπτικού φαινομένου.

 

Για να δημιουργηθεί το συγκεκριμένο ατμοσφαιρικό οπτικό φαινόμενο, οι ακτίνες του ήλιου θα πρέπει να εισέλθουν στους εξαγωνικούς παγοκρυστάλλους των νεφών (ή του ίχνους συμπύκνωσης που εκτελεί χρέη νέφους εδώ) με μεγάλη γωνία. Αυτό συμβαίνει όταν ο ήλιος βρίσκεται ψηλά στον ουρανό, άνω των 58 μοιρών σε σχέση με τον ορίζοντα του παρατηρητή. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, οριζόντιο τόξο μπορούμε να δούμε και στη χώρα μας από τα τέλη Απριλίου ως και τον Αύγουστο. 

 

Αυτό το οπτικό φαινόμενο, ξεχωρίζει από το γεγονός ότι έχει πολύ έντονα χρώματα (τα εντονότερα και εντυπωσιακότερα που θα δείτε σε οπτικό φαινόμενο), κάτι που προκαλείται από τη (διπλή) διάθλαση των ηλιακών ακτίνων από κάθετες, μεταξύ τους, πλευρές (την πλαϊνή και την κατώτερη) του παγοκρυστάλλου. Το οριζόντιο τόξο μπορεί να έχει σχετικά μεγάλο μήκος (εφόσον υπάρχουν νέφη) και παρουσιάζει μικρή καμπυλότητα (για αυτό λέγεται και οριζόντιο).

 

Πηγή: https://x.com/matryo_sika

 

Στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), μπορείτε να δείτε φωτογραφίες με αυτά και άλλα εντυπωσιακά, σπάνια αλλά και άγνωστα φαινόμενα, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με λεπτομερείς εξηγήσεις και σχήματα για το πώς δημιουργούνται αλλά και πώς να τα αναζητάτε. Αποκτήστε τον από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής! Ρωτήστε μας!

 

 

Η αρχαία λίμνη του κρατήρα Jezero

Η επιφάνεια του Άρη κάποτε φιλοξενούσε τρεχούμενο νερό και ένα θερμότερο κλίμα σε σχέση με σήμερα. Αυτές οι αρχαίες αλληλεπιδράσεις μεταξύ νερού και εδάφους καταγράφονται στην εναπόθεση ανθρακικών αλάτων που βρίσκονται στην επιφάνεια του πλανήτη. 

 

Σε έρευνα που δημοσιεύθηκε στο “Science” στις 18/3, αναλύονται τα αποτελέσματα από την έρευνα σε μια τέτοια τοποθεσία σημαντικής εναπόθεσης ανθρακικού μαγνησίου, με το όνομα “Margin” κοντά στην εκροή αρχαίου ποταμού μέσα στον κρατήρα Jezero. Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν χάρη στο όργανο RIFMAX του “Perseverance” rover, με το οποίο έγιναν μετρήσεις και χαρτογραφήσεις κάτω από την επιφάνεια.

 

Τα δεδομένα της έρευνας οδηγούν στην αποκάλυψη «θαμμένων» ποταμών, οι περιοχές εκροής των οποίων έχουν υποστεί πολλαπλά επεισόδια διάβρωσης-εναπόθεσης. Η συγκεκριμένη έρευνα αναφέρεται στο δέλτα ενός ποταμού που εκτιμάται ότι υπήρχε στην τοποθεσία “Margin” του “Jezero” από 4,2 έως 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.

 

Στο σχήμα που προέρχεται από την εν λόγω έρευνα, αναλύεται σε 4 εικόνες η ιστορία του συγκεκριμένου δέλτα του αρχαίου ποταμού. Αρχικά (1) υπήρχε προοδευτική εναπόθεση σε μορφή δέλτα στη λίμνη Jezero. Στη συνέχεια (2) η λίμνη σταδιακά οπισθοχώρησε και προέκυψε διάβρωση του εκτεθειμένου εδάφους. Αργότερα, η εναπόθεση συνεχίστηκε κάτω από την επιφάνεια (3). Τέλος, η συνεχιζόμενη διάβρωση έχει διαμορφώσει τη σύγχρονη τοπογραφία που είναι ορατή στις εικόνες HiRISE (όργανο του “Mars Reconnaissance Orbiter” που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Άρη) σήμερα (4).

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adz6095

 

Στον τόμο ΙΙΙ του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), μπορείτε να μάθετε για το μέλλον της διαστημικής εξερεύνησης, τις προκλήσεις και τα όρια αυτής και το πως μπορούν να ξεπεραστούν. Ανάμεσα σε άλλα, ο συναρπαστικός αυτός τόμος, η ναυαρχίδα της τριλογίας του έργου, πραγματεύεται το μέλλον της ανθρωπότητας, τα βιολογικά, τεχνολογικά, επιστημονικά και άλλα όρια, δίνοντας στον αναγνώστη πολλή τροφή για σκέψη σε πολλά θέματα! Αποκτήστε τον από τη σελίδα μας με έκπτωση και χωρίς έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

Novaya Zemlya στην Καλιφόρνια

Οι οπτικές παραμορφώσεις που μπορεί να συμβούν, όταν υφίστανται οι κατάλληλες ατμοσφαιρικές συνθήκες, μπορούν να προσφέρουν ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό θέαμα στον παρατηρητή. Στη συγκεκριμένη φωτογραφία, βλέπουμε τον πολλαπλό ανώτερο αντικατοπτρισμό του ηλιακού δίσκου, καθώς αυτός έχει ήδη δύσει στις 17/3 στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας. Οι ιδιαίτερες ατμοσφαιρικές συνθήκες κατέστησαν το φαινόμενο τόσο επίμονο που ο (παραμορφωμένος) ήλιος φαινόταν για τουλάχιστον ένα τέταρτο μετά την πραγματική του δύση.

 

Ο πολλαπλός ανώτερος αντικατοπτρισμός ονομάζεται “Fata Morgana” αλλά σε τέτοιες ακραίες περιπτώσεις όπου το αντικείμενο είναι ισχυρά παραμορφωμένο και επιμένει για ασυνήθιστα πολλή ώρα πάνω από τον ορίζοντα ενώ η πηγή (π.χ. ο ήλιος) έχει δύσει, έχει ένα ιδιαίτερο όνομα και λέγεται “Novaya Zemlya”. Το όνομα το πήρε από την αντίστοιχη περιοχή της πολικής ζώνης. Εκεί στις 24/1/1597 ο G. D. Veer, μέλος μιας αποστολής προς τον πολικό κύκλο και τον βόρειο πόλο, εν μέσω της πολικής νύχτας, κατέγραψε τον ήλιο να ανατέλλει 2 βδομάδες νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν. Αυτό που πραγματικά έβλεπαν όμως, ήταν ο ανώτερος αντικατοπτρισμός του ήλιου που στην πραγματικότητα βρισκόταν ακόμα κάτω από τον ορίζοντα.

 

Ο πολλαπλός ανώτερος αντικατοπτρισμός, ευνοείται όταν υπάρχει θερμοκρασιακή αναστροφή, δηλαδή υπάρχει ένα στρώμα μέχρι κάποιο ύψος, χαμηλά στην ατμόσφαιρα, όπου η θερμοκρασία γενικά ανεβαίνει με το ύψος (αντί να πέφτει, όπως συνήθως γίνεται). Σε πολικές περιοχές αυτό μπορεί να συμβεί με σχετική ευκολία λόγω του πάγου και του ψύχους στην επιφάνεια.

 

Το στρώμα της θερμοκρασιακής αναστροφής, ονομάζεται «οπτικά αγώγιμο» καθώς συνεισφέρει στην «κάμψη» των φωτεινών ακτίνων που εκκινούν από την πηγή φωτός (π.χ. εδώ ο ήλιος) που βρίσκονται κοντά ή κάτω από τον ορίζοντα του παρατηρητή, σε τέτοιο βαθμό, ώστε τελικά να καταλήγουν στα μάτια του, ενώ υπό φυσιολογικές συνθήκες, χωρίς θερμοκρασιακή αναστροφή, αυτό δεν θα συνέβαινε.

 

Η διαφορά του απλού ανώτερου αντικατοπτρισμού (ένα απλό ανεστραμμένο είδωλο του πραγματικού αντικειμένου), από τον πολλαπλό ανώτερο αντικατοπτρισμό ή Fata Morgana που έχουμε εδώ (πολλαπλά και παραμορφωμένα είδωλα του πραγματικού αντικειμένου), είναι ότι το «οπτικά αγώγιμο» στρώμα δεν είναι πλήρως στρωματοποιημένο, δηλαδή η θερμοκρασία δεν μεταβάλλεται ομοιόμορφα και σταθερά με το ύψος, με αποτέλεσμα τα σημεία ολικής εσωτερικής ανάκλασης των φωτεινών ακτίνων (δηλαδή τα σημεία όπου η φωτεινή ακτίνα από το αντικείμενο, έχει «καμφθεί» τόσο, ώστε να ξεκινά την πτωτική της πορεία προς τα μάτια του παρατηρητή) είναι παραπάνω από ένα.

 

Φωτογραφία από Mila Zinkova: https://spaceweathergallery2.com/full_image.php...

 

Μάθετε περισσότερα για τα οπτικά ατμοσφαιρικά φαινόμενα κάθε είδους, με βοηθητικά διαγράμματα και φωτογραφίες (και από την χώρα μας), όπως και το πώς να τα αναζητάτε και να τα αναγνωρίζετε, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος») τον οποίο μπορείτε να προμηθευτείτε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!