Ευτυχισμένο το 2026

Ευχαριστούμε όλους εσάς που ήσασταν μαζί μας για μια ακόμη χρονιά σε αυτό το ταξίδι της γνώσης και σας ευχόμαστε υγεία, αγάπη, ευτυχία, κατάκτηση και διάδοση της γνώσης όπως και αστείρευτη έμπνευση για το νέο έτος! 

 

Ο εγκέφαλός μας περνά 5 διακριτές φάσεις

Ερευνητές στο παν/μιο του Cambridge, σε δημοσίευσή τους στο “Nature Communications” στα τέλη Νοέμβρη, ανακοίνωσαν κάτι που ίσως να έχετε σκεφτεί αλλά τώρα επιβεβαιώνεται και συγκεκριμενοποιείται. Ο εγκέφαλός μας περνά μέσα από 5 διακριτές φάσεις κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Αυτές οι διακριτές φάσεις χωρίζονται μεταξύ τους με κάποιες «κομβικές» ηλικίες που προσδιορίζονται στα 9, τα 32, τα 66 και τα 83 έτη! Αν και ορισμένοι άνθρωποι θα περάσουν αυτές τις, εγκεφαλικά κομβικές, ηλικίες νωρίτερα ή αργότερα, σε γενικές γραμμές αυτές οι ηλικίες είναι καθοριστικές και ξεχωρίζουν στα ερευνητικά δεδομένα της εν λόγω έρευνας.

 

Σε αυτήν την έρευνα, συμμετείχαν περίπου 4200 άνθρωποι μέχρι την ηλικία των 90 ετών των οποίων ο εγκέφαλος απεικονίστηκε με διάφορες τεχνικές, ώστε να αποκαλυφθούν τα μοτίβα σύνδεσης μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και οι αλλαγές ανάλογα με την ηλικία. Καθώς μεγαλώνουμε, αλλάζει διαρκώς το δικτύωμα (connectome) του εγκεφάλου και αυτές οι αλλαγές έχουν αντίκτυπο στη γνωστική μας λειτουργία, τη συμπεριφορά και τη διανοητική μας υγεία. 

 

Έτσι λοιπόν, με βάση τον εγκέφαλό μας, η παιδική ηλικία διαρκεί ως τα 9 έτη περίπου. Εδώ, ο εγκέφαλος αυξάνεται ραγδαία σε μέγεθος, και ταυτόχρονα αραιώνει η υπερβολική αφθονία των συνάψεων, που δημιουργούνται στην αρχή της ζωής. Η εφηβεία διαρκεί ως τα 32 έτη, σε αντίθεση με όσα γνωρίζουμε από την καθημερινότητά μας. Είναι η περίοδος που ο εγκέφαλος παρουσιάζει τη μέγιστη αποτελεσματικότητα. Στη συνέχεια, η ωριμότητα φτάνει ως τα 66 έτη, και ο εγκέφαλος παρουσιάζει μια σταθερότητα. Τα πρώιμα στάδια της γήρανσης του εγκεφάλου ξεκινούν από τα 67 και αυτή η φάση διαρκεί ως τα 83 έτη. Σε αυτή τη φάση δεν παρατηρούνται απότομες και ξαφνικές αλλαγές, αλλά μάλλον σταδιακές. Αντί να συντονίζεται ως ενιαίο σώμα, ο εγκέφαλος χωρίζεται όλο και περισσότερο σε διακριτές περιοχές που συνεργάζονται στενά, όπως τα μέλη μιας μπάντας που ξεκινούν τα δικά τους σόλο έργα από ένα σημείο και μετά. Το βαθύ γήρας για τον εγκέφαλο ξεκινά μετά τα 83 έτη, όπου οι αλλαγές του πρώιμου γήρατος, στη συγκεκριμένη φάση είναι πιο έντονες.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41467-025-65974-8

 

Περισσότερα για τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ο αστεροειδής 2022 RD2 θα γίνει "δεύτερο φεγγάρι" πρόσκαιρα και μετά μετεωρίτης

Ο αστεροειδής 2022 RD2 αναμένεται να αποτελέσει δεύτερο «φεγγάρι» για τη Γη, για 3 σύντομες περιόδους ανάμεσα στο 2043 και 2044. Όμως επειδή έχει διάμετρο της τάξης των 10 μέτρων, δεν αναμένεται να γίνει αντιληπτό από τους περισσότερους. Ωστόσο, μετά από αυτές τις περιόδους που θα αποτελέσει προσωρινό φυσικό δορυφόρο του πλανήτη μας, υπάρχει μια πολύ μικρή πιθανότητα να επιστρέψει χτυπώντας τη Γη κάπου ανάμεσα στο 2080 και 2124. Κάτι που, ακόμη και αν γίνει, δεν αποτελεί πηγή ανησυχίας μιας και είναι αρκετά μικρός για να προκαλέσει ζημιές.

 

Αυτός ο αστεροειδής προέρχεται από μια δευτερεύουσα ζώνη αστεροειδών Arjuna, η οποία απαντάται στην ίδια τροχιά με αυτήν της Γης. Έτσι, κάποια από αυτά τα αντικείμενα μπορεί να αποτελέσουν προσωρινούς φυσικούς δορυφόρους της Γης, όπως ο προαναφερθείς. Γενικότερα, τέτοια συμβάντα έχουν συχνότητα μια φορά στα 10-20 έτη, αν και μπορεί να συμβαίνει συχνότερα με μικρότερα αντικείμενα τα οποία περνούν απαρατήρητα.

 

Αν και στο βίντεο, η τροχιά του αστεροειδούς κατά τις περιόδους που αποτελεί προσωρινό δορυφόρο της Γης, δεν μοιάζει με τις γνωστές ελλειπτικές τροχιές όπως εκείνη της Σελήνης, ως «δορυφόρος» εδώ νοείται πως η τροχιά του είναι τέτοια ώστε αν την επόμενη στιγμή εξαφανιζόταν ο Ήλιος, τότε το αντικείμενο αυτό θα παρέμενε βαρυτικά δέσμιο του πλανήτη μας επ’αόριστον. 

 

Προσομοίωση: Tony Dunn -- https://bsky.app/profile/tony873004.bsky.social

 

Περισσότερα: https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2515-5172/ae2001

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Καταγραφή πίδακα στον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko

Έχουμε δει εντυπωσιακές και απόκοσμες φωτογραφίες από την αποστολή “Rosetta” στον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko, οι οποίες μάλιστα δεν έχουν και την απήχηση που αξίζουν. Η σημερινή μας φωτογραφία είναι μία ακόμη από αυτές! Πίδακας σκόνης εκτοξεύεται από την πλευρά που βρίσκεται η διαστημική συσκευή, με αποτέλεσμα να γίνει πλήρης καταγραφή του, τόσο φωτογραφικά όσο και με 5 επιστημονικά όργανα που ανέλυσαν τους κόκκους σκόνης και την συσχέτιση ανάμεσα σε αυτό το συμβάν και σε διάφορες επιφανειακές αλλαγές στον κομήτη όπως και με την αύξηση της φωτεινότητάς του στη συνέχεια. Ο πίδακας σκόνης στη φωτογραφία, είναι της τάξης των 100 m σε διάμετρο. Αυτό το συμβάν έλαβε χώρα στις 3/7/2016. 

 

Τα δεδομένα από αυτό το συμβάν αναλύθηκαν και τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο επιστημονικό περιοδικό “Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. Τα συμπεράσματα ήταν ότι οι εντυπωσιακοί πίδακες σκόνης που εκπέμπουν οι κομήτες στο διάστημα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους γύρω από τον Ήλιο, δεν οφείλονται αποκλειστικά στην εξάχνωση του παγωμένου νερού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, περαιτέρω διεργασίες εντείνουν τις εκρήξεις. Πιθανά σενάρια περιλαμβάνουν την απελευθέρωση πεπιεσμένου αερίου που αποθηκεύεται κάτω από την επιφάνεια ή τη μετατροπή ενός είδους παγωμένου νερού σε ένα ενεργειακά ευνοϊκότερο (υπάρχουν πολλά είδη πάγου ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας), δηλαδή την αλλαγή φάσης με αποβολή της περίσσειας ενέργειας με τη μορφή έκρηξης όπως αυτή στη φωτογραφία. 

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://academic.oup.com/.../art.../469/Suppl_2/s606/4565550

 

Φωτογραφία: ESA / Rosetta / MPS for OSIRIS Team / UPD / LAM / IAA / SSO / INTA / UPM / DASP / IDA

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

"Βολίδα" κατέγραψαν οι κάμερες στο αστεροσκοπείο Mauna Kea στη Χαβάη

Καλημέρα και χρόνια πολλά σε όλους τους φίλους μας! Δεν θα σας αφήναμε χωρίς ανάρτηση και σήμερα. Το βράδυ στις 2 Δεκεμβρίου, οι κάμερες στο αστεροσκοπείο Mauna Kea στη Χαβάη, κατέγραψαν αυτήν την εντυπωσιακή «βολίδα» να φωτίζει τον ουρανό και τον Ειρηνικό ωκεανό.

 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει παραπάνω από όσο ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, φωτίζοντας και το έδαφος. Μάλιστα, ο φωτισμός στο βίντεο, πριν το μετέωρο, προέρχεται από σχεδόν γεμάτο φεγγάρι (η πανσέληνος ήταν στις 5/12). Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου είναι σίγουρα κάτω από -12, επομένως κατατάσσεται ασφαλώς στις «βολίδες» (bolides). 

 

Οι ορισμοί μιας «φωτοβολίδας», «βολίδας» και «υπερβολίδας» μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς όσο αφορά το φαινόμενο μέγεθος. Αν ένα μετέωρο λάμπει πρόσκαιρα στον ουρανό με φαινόμενο μέγεθος κάτω από -3/-4 ονομάζεται «φωτοβολίδα». Αν είναι κάτω από -9/-10 ονομάζεται «βολίδα», ενώ αν είναι ιδιαίτερα λαμπρό ώστε το φαινόμενο μέγεθός του να είναι κάτω από -14/-17 ονομάζεται «υπερβολίδα».

 

Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα και πόλεις, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9 και ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27. Ο μετεωρίτης του Chelyabinsk εκτιμάται ότι πρόσκαιρα άγγιξε το -30.

 

Πηγή: https://www.youtube.com/watch?v=u-tcnXJWn30 / CFHT, Asahi Shimbun

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Τα ιδιαίτερα ανθεκτικά βρύα άντεξαν και στο διάστημα

Τα βρύα είναι γνωστό ότι ευδοκιμούν στα πιο ακραία περιβάλλοντα του πλανήτη μας, από τις κορυφές των Ιμαλαΐων μέχρι την Death Valley, και από την Ανταρκτική μέχρι τα πεδία λάβας των ενεργών ηφαιστείων. Εμπνευσμένοι από την ανθεκτικότητα των βρύων, οι ερευνητές έστειλαν σπορόφυτα βρύων (αναπαραγωγικές δομές που περικλείουν σπόρια) στο πιο ακραίο περιβάλλον μέχρι σήμερα: το διάστημα.

 

Τα αποτελέσματα της αποστολής αυτής, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό iScience του Cell Press στις 20/11, δείχνουν ότι πάνω από το 80% των σπορίων επέζησαν 9 μήνες έξω από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) και επέστρεψαν στη Γη εξακολουθώντας να είναι ικανά να αναπαραχθούν, αποδεικνύοντας για πρώτη φορά ότι ένα πρώιμο χερσαίο φυτό μπορεί να επιβιώσει από μακροχρόνια έκθεση στο αφιλόξενο διάστημα. Αυτό παρέχει ενδείξεις ότι η ζωή που έχει εξελιχθεί στη Γη διαθέτει, σε κυτταρικό επίπεδο, εγγενείς μηχανισμούς για να αντέξει τις συνθήκες του διαστήματος. 

 

Δοκιμάστηκαν τρεις διαφορετικές δομές βρύων σε περιβάλλον που εξομοίωνε διαστημικές συνθήκες, πριν σταλούν στο διάστημα. Τα protenemata (νεαρά βρύα), τα κύτταρα γόνου ή εξειδικευμένα βλαστοκύτταρα που αναδύονται υπό συνθήκες στρες, και τα σπορόφυτα ή ενθυλακωμένα σπόρια, ώστε να ανακαλύψουν ποια από τα 3 είχαν τις καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης στο διάστημα.

 

Η υπεριώδης ακτινοβολία ήταν το πιο δύσκολο στοιχείο για επιβίωση, και τα σπορόφυτα ήταν μακράν τα πιο ανθεκτικά από τις 3 δομές του βρύου. Κανένα από τα νεαρά βρύα δεν άντεξε στα υψηλά επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας ή σε ακραίες θερμοκρασίες. Τα κύτταρα γόνου είχαν υψηλότερο ποσοστό επιβίωσης, αλλά τα σπόρια επέδειξαν ~1.000 φορές μεγαλύτερη ανοχή στην υπεριώδη ακτινοβολία. Τα σπόρια ήταν επίσης σε θέση να αντέξουν και να βλαστήσουν αφού εκτέθηκαν στους -196°C για πάνω από μία εβδομάδα, καθώς και στους 55°C για ένα μήνα. 

 

Πιθανότατα, η δομή που περιβάλλει το σπόριο χρησιμεύει ως προστατευτικό φράγμα, απορροφώντας την υπεριώδη ακτινοβολία και καλύπτοντας το εσωτερικό σπόριο τόσο φυσικά όσο και χημικά για να αποτρέψει βλάβες από τις ακραίες συνθήκες. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι αυτή είναι πιθανώς μια εξελικτική προσαρμογή που επέτρεψε στα βρυόφυτα (την ομάδα φυτών στην οποία ανήκουν τα βρύα) να μεταβούν από υδρόβια σε χερσαία φυτά πριν από 500 εκατομμύρια χρόνια και να επιβιώσουν από αρκετά γεγονότα μαζικής εξαφάνισης από τότε.

 

Τον Μάρτιο του 2022, οι ερευνητές έστειλαν εκατοντάδες σπορόφυτα στον ISS και αυτά αφέθηκαν να εκτεθούν στις συνθήκες του διαστήματος για συνολικά 283 ημέρες. Στη συνέχεια, τα βρύα επέστρεψαν στη Γη τον Ιανουάριο του 2023 και μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο για δοκιμές. Πάνω από το 80% των σπορίων επέζησαν και σχεδόν όλα μπόρεσαν να βλαστήσουν πίσω στο εργαστήριο. Η ομάδα εξέτασε επίσης τα επίπεδα χλωροφύλλης των σπορίων και βρήκε φυσιολογικά επίπεδα για όλους τους τύπους, με εξαίρεση μια μείωση 20% στη χλωροφύλλη α (μια ένωση που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στις αλλαγές στο οπτικό φως, αλλά αυτή η αλλαγή δεν φάνηκε να επηρεάζει την υγεία των σπορίων).

 

Με αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές εκτιμούν βάσει μαθηματικών μοντέλων, ότι αυτά τα σπόρια θα μπορούσαν να επιβιώσουν ως και περίπου 15 χρόνια σε διαστημικές συνθήκες. Ωστόσο, τονίζουν ότι αυτός ο αριθμός είναι απλώς μια πρόχειρη εκτίμηση και ότι χρειάζεται ένα μεγαλύτερο σύνολο δεδομένων για να γίνουν πιο ρεαλιστικές προβλέψεις. «Τελικά, ελπίζουμε ότι αυτό το έργο ανοίγει ένα δρόμο προς την κατασκευή οικοσυστημάτων σε εξωγήινα περιβάλλοντα όπως η Σελήνη και ο Άρης», λέει ο T. Fujita, κύριος ερευνητής της συγκεκριμένης έρευνας. «Ελπίζω ότι η έρευνά μας για τα βρύα θα χρησιμεύσει ως σημείο εκκίνησης».

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.cell.com/iscience/fulltext/S2589-0042(25)02088-7

 

Φωτογραφία: Η ιαπωνική εργαστηριακή μονάδα Kibo με την εκτεθειμένη (σε διαστημικές συνθήκες) εγκατάσταση, όπου τοποθετήθηκαν τα βρύα.

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, τη ζωή στο διάστημα, τις προκλήσεις αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η συρρίκνωση της λίμνης Tharthar

Δορυφορικές παρατηρήσεις πάνω από το Ιράκ και τη λίμνη Tharthar, καταδεικνύουν τη δραματική πτώση της στάθμης των υδάτων τις τελευταίες 3 δεκαετίες, κατά περίπου 20%. Στη συγκριτική εικόνα, βλέπουμε τη διαφορά στα τελευταία 5 έτη, η οποία είναι και αντιπροσωπευτική του μέσου όρου της διαφοράς ανάμεσα στη δεκαετία του 1990 (55-60 m) και των τελευταίων 10 ετών (45-50 m).

 

Οι περιορισμένες βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις στις πηγές του Τίγρη (ο ποταμός που τροφοδοτεί την προαναφερθείσα λίμνη) σε συνδυασμό με τον «πόλεμο του νερού» που έχει ξεκινήσει η Τουρκία προς τις γειτονικές της χώρες, παρακρατώντας παράνομα μεγάλο ποσοστό του νερού που οφείλει μέσω συνθηκών, που και η ίδια έχει υπογράψει, να αφήνει να κυλά στον άλλο ποταμό (τον Ευφράτη), δημιουργούν μια ασφυκτική κατάσταση για την ύδρευση και άρδευση της περιοχής. Πολλοί αγρότες έχουν αναγκαστεί να μετακινηθούν ή και να εγκαταλείψουν εντελώς την περιοχή.

 

Κυρίως στο άνω δεξί μέρος των δορυφορικών φωτογραφιών, διακρίνονται επίσης και κυκλικά συστήματα άρδευσης. Αυτά τα συστήματα χρησιμοποιούνται σε περιοχές ξηρές ή με ελάχιστο υετό, όπως εδώ, για μεγάλα διαστήματα μέσα στο έτος. Αυτό το σύστημα αντλεί νερό από κάποια πηγή και το οδηγεί μέσω του άξονα στο κέντρο των κύκλων, σε σωλήνες που περιστρέφονται γύρω από αυτό το κέντρο, ποτίζοντας τις καλλιέργειες στο εσωτερικό των κύκλων. 

 

Φωτογραφίες και δεδομένα: CryoSat-2, Envisat, ICESat-2, JASON-2, JASON-3, Landsat 8 — OLI, Sentinel-3, Sentinel-6 / Michael Freilich.

 

Περισσότερα για την κλιματική αλλαγή, το «φαινόμενο του θερμοκηπίου», όπως και για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!