Υπόηχοι και "φαντάσματα"

Τα αποτελέσματα ενός πολύ ενδιαφέροντος πειράματος, δημοσιεύτηκαν στις 27/4 στο επιστημονικό περιοδικό “Frontiers in Behavioral Neuroscience” στην αναζήτηση συσχέτισης υπόηχων με αρνητικές ψυχολογικές και άλλες επιδράσεις στον άνθρωπο. Υπόηχος θεωρείται κάθε ήχος με συχνότητα κάτω από 20 Hz, το οποίο αποτελεί και κατώφλι ακοής για τον άνθρωπο. 

 

36 συμμετέχοντες υποβλήθηκαν στο ακόλουθο πείραμα. Κάθισαν σε ένα δωμάτιο μόνοι τους ακούγοντας μουσική διαφόρων ειδών. Παράλληλα, σε ένα άλλο δωμάτιο σε επιλεγμένες περιόδους, παράγονταν υπόηχος συχνότητας 18 Hz χωρίς να το γνωρίζουν. Στη συνέχεια, ρωτήθηκαν για την υποκειμενική τους εμπειρία καθώς άκουγαν μουσική, αν αντιλήφθηκαν υπόηχους, ενώ έδωσαν και δείγμα σάλιου.

Όπως και σε παλαιότερα αντίστοιχα πειράματα, κατά τη διάρκεια των υπόηχων, τους οποίους δεν αντιλήφθηκαν, υπήρξαν συναισθήματα άγχους, φόβου, θλίψης, εκνευρισμού ή ανησυχίας, δηλαδή αρνητικά. Στα δείγματα σάλιου, ανιχνεύτηκαν επίπεδα κορτιζόλης αυξημένα σε σχέση με εκείνα στις περιπτώσεις που άκουγαν μουσική χωρίς υπόηχους.

 

Οι υπόηχοι μπορούν να παραχθούν με φυσικό ή τεχνητό τρόπο γύρω μας. Από σεισμικά κύματα μέχρι ελαττωματικά ανεμιστηράκια σε συστήματα εξαερισμού. Μάλιστα, επιβλητικοί παλαιοί πύργοι και κάστρα, σωφρονιστικά και ψυχιατρικά ιδρύματα και γενικότερα κατασκευές με επιμήκεις διαδρόμους, παλαιότερης κατασκευής, είναι επιρρεπή σε δημιουργία υπόηχων όταν υπάρχει αερισμός στο εσωτερικό τους. 

 

Η σύνδεση μεταξύ υπόηχων και αρνητικών συναισθημάτων, είναι πιθανότατα ο λόγος για τον οποίο, πολλά τέτοια μέρη αναφέρονται ως «στοιχειωμένα» ή ότι έχουν «φαντάσματα». Ένα παράδειγμα τέτοιου μέρους στην Ελλάδα, είναι το Σανατόριο της Πάρνηθας (δεξιά φωτογραφία), ενώ στο εξωτερικό το “Eastern State” στις ΗΠΑ (αριστερή φωτογραφία). Παρατηρήστε την ομοιότητα όσο αφορά τους διαδρόμους και τον εξαερισμό τους από τις πόρτες στους πλευρικούς τοίχους. 

 

Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πως ένας μεγάλος αριθμός τάφων της νεολιθικής εποχής σε Αγγλία και Ιρλανδία, είχαν κατασκευαστεί σκοπίμως με τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργούνται θόρυβοι με τον αέρα, τέτοιοι που να προκαλούν δέος ή φόβο. Είχαν μεγάλους σε μήκος και σχετικά στενούς διαδρόμους με ελεύθερη είσοδο για τον αέρα, κάτι που αποτελεί ευνοϊκή διάταξη για τη δημιουργία υποήχων. 

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.frontiersin.org/.../fnbeh.2026.1729876/full

 

Αριστερή φωτογραφία: https://commons.wikimedia.org/.../File:Eastern_State...

 

Δεξιά φωτογραφία: https://commons.wikimedia.org/.../File:Old_Sanatorium...

 

Περισσότερα για τις επιστημονικές έρευνες σχετικά με τους υπόηχους και την ψυχολογική τους επίδραση στον άνθρωπο, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Επανορισμός της κατοικήσιμης ζώνης για τα άστρα χαμηλής μάζας

O κλασικός ορισμός της «κατοικήσιμης ζώνης» ενός εξωπλανήτη εστιάζει σε εκείνη τη ζώνη γύρω από ένα άστρο, στην οποία ο πλανήτης έχει τις κατάλληλες θερμοκρασίες για να διατηρεί νερό σε υγρή μορφή. Ωστόσο, αυτός ο ορισμός παραβλέπει τον κρίσιμο ρόλο της υπεριώδους ακτινοβολίας στην προβιοτική χημεία, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καθοριστεί σε άστρα χαμηλής μάζας όπως οι ερυθροί νάνοι. Αυτό είναι το αντικείμενο έρευνας που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό “The innovation” στις 6/4.

 

Η υπεριώδης ακτινοβολία, σε όχι καταστρεπτικές δόσεις, είναι αναγκαία καθώς παρέχει την απαραίτητη ενέργεια για διάφορες διεργασίες απαραίτητες για τη ζωή, όπως τη μετατροπή απλών μορίων σε σύνθετες ενώσεις (π.χ. τα αμινοξέα). Τα αστέρια χαμηλής μάζας συνήθως εκπέμπουν ανεπαρκή υπεριώδη ακτινοβολία, ωστόσο εκείνα που παράγουν συχνές εκλάμψεις μπορούν να παρέχουν την απαραίτητη ροή υπεριώδους ακτινοβολίας.

 

Οι ερευνητές στην παρούσα έρευνα, βελτιώνουν τον ορισμό της «κατοικήσιμης ζώνης», ενσωματώνοντας και αυτές τις ροές υπεριώδους ακτινοβολίας που είναι μεν αναγκαίες αλλά δεν καταστρέφουν την οζονόσφαιρα αφήνοντας εκτεθειμένη τη βιόσφαιρα. Όσο μεγαλύτερη είναι η επικάλυψη της «κλασικής» κατοικήσιμης ζώνης με βάση τον «παραδοσιακό» ορισμό και της νέας, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα για την ανάπτυξη ζωής σε έναν εξωπλανήτη.

 

Ο νέος αυτός ορισμός, υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο των εκλάμψεων στην επέκταση των δυνατοτήτων για ζωή γύρω από αστέρες χαμηλής μάζας, προσφέροντας μια αναθεωρημένη προοπτική για τα κριτήρια κατοικησιμότητας των εξωπλανητών.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.cell.com/the.../fulltext/S2666-6758(26)00012-3

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους εξωπλανήτες, την αναζήτηση εξωγήινης ζωής, τη διαστημική εξερεύνηση μεσοπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα, την αστρομηχανική και πολλά άλλα συναρπαστικά θέματα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Μεγάλος κονιορτοστρόβιλος στο Νέο Μεξικό

Kονιορτοστρόβιλος (dust devil) μεγάλης διαμέτρου και ύψους, έκανε την εμφάνισή του στο Cochiti Pueblo του Ν. Μεξικού στις ΗΠΑ στις 30/4. Έχουμε αναφέρει και παλαιότερα, ότι ένας κονιορτοστρόβιλος, πολλές φορές είναι ακίνδυνος, όμως ορισμένες φορές μπορεί να γίνει αρκετά επικίνδυνος, σηκώνοντας ακόμη και σχετικά βαριές πρόχειρες κατασκευές. Στο παρόν βίντεο, βλέπουμε μια περίπτωση κονιορτοστρόβιλου σχετικά μεγάλης έντασης. Τέτοιοι στρόβιλοι μπορούν να φτάσουν και το 1 km σε ύψος.

 

Θυμίζουμε ότι αυτοί οι στρόβιλοι δημιουργούνται με καλό και σχετικά ζεστό καιρό σε ξηρό έδαφος όπως αυτό στο βίντεο. Η διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στην ξηρή και θερμή επιφάνεια του εδάφους και στον αέρα λίγο πάνω από αυτήν, μαζί με κάποιους τυχαίους τοπικούς μικροστροβιλισμούς (διάτμηση) στον άνεμο, είναι αρκετά για να δημιουργηθούν και να γιγαντωθούν αυτοί οι στρόβιλοι.

 

Βίντεο: “Heather Morning-Star” / Πηγή: https://x.com/granttosterudwx

 

Περισσότερα για τους σίφωνες ξηράς και θαλάσσης, τους κονιορτοστρόβιλους, τους νεφοστρόβιλους, κ.α, με χάρτες, διαγράμματα, πίνακες και εντυπωσιακές εικόνες από τη χώρα μας και το εξωτερικό, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής! Ρωτήστε μας!

Οι μελανές οπές με μάζα εντός της «απαγορευμένης ζώνης» έχουν προέλθει από συγχώνευση μελανών και όχι απευθείας από «αστρικό θάνατο»

Οι μελανές οπές που έχουν προκύψει από «αστρικό θάνατο» άστρων με επαρκή μάζα (~70-250 ηλιακές μάζες), έχουν μια ιδιομορφία όσο αφορά τη μάζα τους. Οι παρατηρήσεις που έχουμε, δείχνουν ότι αυτές οι μελανές οπές αστρικής προέλευσης έχουν μάζες που είτε είναι μικρότερες από ~50 ηλιακές μάζες είτε μεγαλύτερες από ~130 ηλιακές μάζες. Επομένως, φαίνεται να υπάρχει μια «απαγορευμένη ζώνη» ~50-130 ηλιακών μαζών για τις «αστρικής προέλευσης μελανές οπές».

 

Μια θεωρητική εξήγηση που έχει δοθεί για αυτό το άνω όριο, είναι ότι τα άστρα με αρκετά μεγάλη μάζα (70-250 ηλιακές μάζες), αντί για απευθείας βαρυτική κατάρρευση προς μια μελανή οπή, διέρχονται μέσα από μια άλλη διαδικασία που ονομάζεται «υπερκαινοφανής αστάθειας ζεύγους» (Pair-Instability SuperNova ή PISN). 

 

Σε αυτήν, η πολύ μεγάλη μάζα των άστρων οδηγεί σε θερμοκρασίες στον πυρήνα τους που τα φωτόνια (ακτίνες γ εν προκειμένω) μετασχηματίζονται σε ζεύγη ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων («δίδυμη γένεση»). Αυτή η διαδικασία μειώνει δραστικά τον αριθμό των φωτονίων και τη συνεπαγόμενη πίεση ακτινοβολίας του πυρήνα που, μέχρι τότε «αντιστεκόταν» αποτελεσματικά στη βαρυτική πίεση των υπερκείμενων στρωμάτων του άστρου. Αυτά τα στρώματα συμπιέζουν περαιτέρω τον πυρήνα οδηγώντας σε εκρηκτική παραγωγή ενέργειας μέσω θερμοπυρηνικής σύντηξης βαρύτερων στοιχείων και τελικά σε μια έκρηξη, ισχυρότερη από τις τυπικές εκρήξεις υπερκαινοφανών, η οποία δεν αφήνει μελανή οπή ή άλλα τυπικά αστρικά υπολείμματα πίσω της (όπως π.χ. τον πυρήνα του άστρου). Ολόκληρο το άστρο διαλύεται από την έκρηξη αυτού του είδους.

 

Αν και υφίσταται η παραπάνω θεωρητική εξήγηση, δεν υπήρχαν κάποιες παρατηρησιακές αποδείξεις για αυτήν. Ωστόσο, την 1/4, στο επιστημονικό περιοδικό “Nature”, παρουσιάζονται έμμεσα τέτοιες μέσω της αστρονομίας βαρυτικών κυμάτων. Οι μελανές οπές που ανιχνεύονται με μάζες εντός της «απαγορευμένης ζώνης» έχουν προέλθει από συγχώνευση μελανών οπών μικρότερης μάζας αλλά όχι απευθείας από «αστρικό θάνατο».

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41586-026-10359-0

 

Πολλά περισσότερα, αναλυτικά για τις μαύρες τρύπες, όπως και για πολλά άλλα πολύ ενδιαφέροντα θέματα, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του μεγάλου επιστημονικού έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

Εύρεση μεγάλων "αρχαίων" οργανικών μορίων στον Άρη

Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 21/4 στο επιστημονικό περιοδικό “Nature Communications”, παρουσιάζεται η εύρεση δεκάδων μεγάλων οργανικών μορίων στον κρατήρα Gale του Άρη. Γιατί όμως είναι σημαντικό αυτό; Δεν είχαμε βρει ήδη τέτοια παλιότερα;

 

Η ανακάλυψη αυτή παρέχει την πρώτη, επί τόπου απόδειξη της ύπαρξης μιας ευρείας ποικιλίας σύνθετων οργανικών μορίων στον «κόκκινο πλανήτη», οι οποίες ανιχνεύθηκαν χρησιμοποιώντας μια νέα χημική μέθοδο (TMAH – αναφέρεται στα αρχικά της ουσίας υδροξείδιο του τετραμεθυλαμμωνίου, που χρησιμοποιήθηκε κατά το πείραμα) και αποκαλύπτει ενώσεις οι οποίες μέχρι πρότινος δεν ήταν ανιχνεύσιμες. Η ανίχνευση αυτή έγινε πάνω στο «φορητό» χημικό εργαστήριο (SAM - Sample Analysis at Mars) του “Mars Curiosity Rover”. 

 

Επίσης, μας αποκαλύπτει ότι μεγάλες οργανικές ουσίες, πιθανώς σχετιζόμενες με αρχαία αρειανή ζωή, μπορούν να επιβιώσουν (και να ανακαλυφθούν χρησιμοποιώντας αυτήν την νέα μέθοδο) για τουλάχιστον 3.5 δισεκατομμύρια έτη, σε πετρώματα του Άρη παρά την ακτινοβολία και τις γεωλογικές διεργασίες που έλαβαν χώρα στον πλανήτη κατά το πέρασμα του χρόνου. Τέλος, παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την εκτέλεση των επόμενων πειραμάτων τόσο στον Άρη (από το “Curiosity” και το μελλοντικό “Rosalind Franklin Mars Rover”) αλλά και ανάλογων πειραμάτων από την αποστολή “Dragonfly” στον Τιτάνα (τον μεγαλύτερο φυσικό δορυφόρο του Κρόνου, το 2034).

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41467-026-70656-0

 

Πανοραμική φωτογραφία του Άρη από το “Curiosity”: NASA / JPL-Caltech / MSSS / AndreaLuck

 

Στον τόμο ΙΙΙ του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), μπορείτε να βρείτε λεπτομέρειες για το μέλλον της διαστημικής εξερεύνησης, τις προκλήσεις και τα όρια αυτής και το πώς μπορούν να ξεπεραστούν. Ανάμεσα σε άλλα, ο συναρπαστικός αυτός τόμος, η ναυαρχίδα της τριλογίας του έργου, πραγματεύεται το μέλλον της ανθρωπότητας, τα βιολογικά, τεχνολογικά, επιστημονικά και άλλα όρια, δίνοντας στον αναγνώστη πολλή τροφή για σκέψη σε πολλά θέματα! Μπορείτε να τον αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η αντί-ουρά του κομήτη C/2025 R3 (PanSTARRS)

Στις 25-26/4, καθώς ο κομήτης C/2025 R3 (PanSTARRS) πέρασε ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο αλλά και από το πλησιέστερο στη Γη σημείο, ανέπτυξε αντί-ουρά. Σε αυτό το βίντεο παρατηρείτε την πορεία του, την ουρά του αλλά και την αμυδρή αλλά ορατή αντί-ουρά προς το τέλος του βίντεο κάτω αριστερά, καθώς περνά από το πεδίο του SOHO, δηλαδή του Ηλιακού και Ηλιοσφαιρικού Παρατηρητηρίου της ESA και της NASA. Στο κέντρο βρίσκεται ο Ήλιος ο οποίος είναι καλυμμένος με κορωνογράφο, ώστε το εκτυφλωτικό φως του να μην επηρεάζει τις παρατηρήσεις αμυδρότερων αντικειμένων. 

 

Η "αντί-ουρά" (anti-tail) δημιουργείται από υλικό που αποτελείται από σχετικά μεγαλύτερα σωματίδια σκόνης, έχει εκτοξευτεί από τον κομήτη νωρίτερα και καθυστερεί. Δηλαδή έπεται του κομήτη, ευρισκόμενο πάνω στην τροχιά του, παρόλο που η οπτική γωνία μπορεί να την κάνει να φαίνεται ότι προηγείται ή ότι κατευθύνεται προς τον Ήλιο. Όταν η Γη περάσει από το επίπεδο τροχιάς του κομήτη, τότε αυτή η αντί-ουρά μπορεί να γίνει ευκολότερα ορατή (π.χ. όπως στον κομήτη Tsuchinshan-ATLAS τον Οκτώβριο του 2024). Δυστυχώς ο κομήτης PanSTARRS δεν είναι ορατός πλέον από το βόρειο ημισφαίριο.

 

Πηγή: SOHO / LASCO C3 / ESA – NASA 

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους κομήτες, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τις διαφορές τους, την πιθανότητα πρόσκρουσής τους με τη Γη, και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Διάφορα οπτικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα από την κορυφή του Willis Tower

Αυτό είναι ένα 3ωρο βίντεο (σε γρήγορη κίνηση) κατά τη δύση του ηλίου, όπως φαίνεται από την κορυφή του Willis (Sears) Tower στο Σικάγο των ΗΠΑ, κοιτώντας προς τη λίμνη Michigan. 

Παρατηρήστε τη σταδιακή εξάπλωση της ομίχλης. Καθώς περνά η ώρα και μεγαλώνουν οι σκιές, παρατηρήστε τη σκιά της κορυφής του ουρανοξύστη μέσα στην ομίχλη. Εκεί εμφανίζεται ένα φαινόμενο που αποτελείται από πολύχρωμους ομόκεντρους δακτυλίους γύρω από την σκιά της κορυφής. Αυτό είναι ένα φυσικό οπτικό φαινόμενο που ονομάζεται «glory» (στα ελληνικά συνήθως αποδίδεται με τον όρο «δόξα», ενώ ο όρος «φωτοστέφανο» αναφέρεται σε παρόμοιο οπτικό φαινόμενο). 

Το φαινόμενο αυτό μπορείτε να το δείτε όταν βρίσκεστε πάνω από νέφη (π.χ. σε αεροπλάνο) ή ομίχλη (π.χ. σε ύψωμα ή κορυφή βουνού) που περιέχει σταγονίδια συγκεκριμένης διαμέτρου (της τάξης των 10 μικρομέτρων). Οφείλεται σε οπισθοσκέδαση του ηλιακού φωτός περί την σκιά του αντικειμένου (π.χ. εδώ του ουρανοξύστη), από τα σταγονίδια του νέφους ενώ δημιουργείται πάντα στο διαμετρικό, ως προς τον ήλιο, σημείο. 

Με πιο απλά λόγια, το φως του ήλιου αλληλεπιδρά με το στρώμα των μικροσκοπικών σταγονιδίων με τέτοιο τρόπο, ώστε το τελικό αποτέλεσμα να είναι η ανάκλασή του πίσω σε εμάς με ταυτόχρονη ανάλυσή του στα χρώματα της ίριδας. Δηλαδή μοιάζει με το γνωστό «ουράνιο τόξο», μόνο που η διαδικασία που παράγει τη «δόξα» είναι διαφορετική (δεν οφείλεται μόνο σε διάθλαση ή μόνο σε περίθλαση) και πιο περίπλοκη (υπεισέρχεται και η έννοια των "επιφανειακών κυμάτων" στην εξήγηση του φαινομένου).

Ο παρατηρητικός αναγνώστης θα διαπιστώσει και την ύπαρξη τμήματος αμυδρού τόξου ομίχλης (fogbow) στη δεξιά πλευρά, πριν τη μέση του βίντεο και πριν την εμφάνιση της «δόξας». Το τόξο αυτό είναι λευκό με μία αμυδρή κόκκινη λωρίδα στην εξωτερική ζώνη του και μία αμυδρή ιώδη λωρίδα στην εσωτερική ζώνη. Το πάχος των ζωνών των διαφόρων χρωμάτων στο τόξο ομίχλης είναι μεγαλύτερο σε σχέση με το γνωστό ουράνιο τόξο, με αποτέλεσμα να επικαλύπτονται τα διάφορα χρώματα και να απομένει το άθροισμα τους (το λευκό) και ένα τμήμα των ακραίων λωρίδων (κόκκινης και ιώδους όπως αναφέρθηκε πριν).

Πηγή: EarthCams / Steve Paluch (https://bsky.app/profile/brewcitychaser.com)

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Τμήμα οριζόντιου τόξου σε contrail

Αυτή η φωτογραφία είναι από την πόλη Matsue της Ιαπωνίας το μεσημέρι στις 13/4. Σε αυτήν απεικονίζεται τμήμα οριζόντιου τόξου πάνω σε ίχνος συμπύκνωσης αεροπλάνου. Αυτό το ίχνος περιείχε τους απαραίτητους παγοκρυστάλλους στην κατάλληλη γωνία, ως προς τον ήλιο, για την εμφάνιση του συγκεκριμένου οπτικού φαινομένου.

 

Για να δημιουργηθεί το συγκεκριμένο ατμοσφαιρικό οπτικό φαινόμενο, οι ακτίνες του ήλιου θα πρέπει να εισέλθουν στους εξαγωνικούς παγοκρυστάλλους των νεφών (ή του ίχνους συμπύκνωσης που εκτελεί χρέη νέφους εδώ) με μεγάλη γωνία. Αυτό συμβαίνει όταν ο ήλιος βρίσκεται ψηλά στον ουρανό, άνω των 58 μοιρών σε σχέση με τον ορίζοντα του παρατηρητή. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, οριζόντιο τόξο μπορούμε να δούμε και στη χώρα μας από τα τέλη Απριλίου ως και τον Αύγουστο. 

 

Αυτό το οπτικό φαινόμενο, ξεχωρίζει από το γεγονός ότι έχει πολύ έντονα χρώματα (τα εντονότερα και εντυπωσιακότερα που θα δείτε σε οπτικό φαινόμενο), κάτι που προκαλείται από τη (διπλή) διάθλαση των ηλιακών ακτίνων από κάθετες, μεταξύ τους, πλευρές (την πλαϊνή και την κατώτερη) του παγοκρυστάλλου. Το οριζόντιο τόξο μπορεί να έχει σχετικά μεγάλο μήκος (εφόσον υπάρχουν νέφη) και παρουσιάζει μικρή καμπυλότητα (για αυτό λέγεται και οριζόντιο).

 

Πηγή: https://x.com/matryo_sika

 

Στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), μπορείτε να δείτε φωτογραφίες με αυτά και άλλα εντυπωσιακά, σπάνια αλλά και άγνωστα φαινόμενα, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με λεπτομερείς εξηγήσεις και σχήματα για το πώς δημιουργούνται αλλά και πώς να τα αναζητάτε. Αποκτήστε τον από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής! Ρωτήστε μας!

 

 

Η αρχαία λίμνη του κρατήρα Jezero

Η επιφάνεια του Άρη κάποτε φιλοξενούσε τρεχούμενο νερό και ένα θερμότερο κλίμα σε σχέση με σήμερα. Αυτές οι αρχαίες αλληλεπιδράσεις μεταξύ νερού και εδάφους καταγράφονται στην εναπόθεση ανθρακικών αλάτων που βρίσκονται στην επιφάνεια του πλανήτη. 

 

Σε έρευνα που δημοσιεύθηκε στο “Science” στις 18/3, αναλύονται τα αποτελέσματα από την έρευνα σε μια τέτοια τοποθεσία σημαντικής εναπόθεσης ανθρακικού μαγνησίου, με το όνομα “Margin” κοντά στην εκροή αρχαίου ποταμού μέσα στον κρατήρα Jezero. Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν χάρη στο όργανο RIFMAX του “Perseverance” rover, με το οποίο έγιναν μετρήσεις και χαρτογραφήσεις κάτω από την επιφάνεια.

 

Τα δεδομένα της έρευνας οδηγούν στην αποκάλυψη «θαμμένων» ποταμών, οι περιοχές εκροής των οποίων έχουν υποστεί πολλαπλά επεισόδια διάβρωσης-εναπόθεσης. Η συγκεκριμένη έρευνα αναφέρεται στο δέλτα ενός ποταμού που εκτιμάται ότι υπήρχε στην τοποθεσία “Margin” του “Jezero” από 4,2 έως 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.

 

Στο σχήμα που προέρχεται από την εν λόγω έρευνα, αναλύεται σε 4 εικόνες η ιστορία του συγκεκριμένου δέλτα του αρχαίου ποταμού. Αρχικά (1) υπήρχε προοδευτική εναπόθεση σε μορφή δέλτα στη λίμνη Jezero. Στη συνέχεια (2) η λίμνη σταδιακά οπισθοχώρησε και προέκυψε διάβρωση του εκτεθειμένου εδάφους. Αργότερα, η εναπόθεση συνεχίστηκε κάτω από την επιφάνεια (3). Τέλος, η συνεχιζόμενη διάβρωση έχει διαμορφώσει τη σύγχρονη τοπογραφία που είναι ορατή στις εικόνες HiRISE (όργανο του “Mars Reconnaissance Orbiter” που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Άρη) σήμερα (4).

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adz6095

 

Στον τόμο ΙΙΙ του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), μπορείτε να μάθετε για το μέλλον της διαστημικής εξερεύνησης, τις προκλήσεις και τα όρια αυτής και το πως μπορούν να ξεπεραστούν. Ανάμεσα σε άλλα, ο συναρπαστικός αυτός τόμος, η ναυαρχίδα της τριλογίας του έργου, πραγματεύεται το μέλλον της ανθρωπότητας, τα βιολογικά, τεχνολογικά, επιστημονικά και άλλα όρια, δίνοντας στον αναγνώστη πολλή τροφή για σκέψη σε πολλά θέματα! Αποκτήστε τον από τη σελίδα μας με έκπτωση και χωρίς έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

Novaya Zemlya στην Καλιφόρνια

Οι οπτικές παραμορφώσεις που μπορεί να συμβούν, όταν υφίστανται οι κατάλληλες ατμοσφαιρικές συνθήκες, μπορούν να προσφέρουν ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό θέαμα στον παρατηρητή. Στη συγκεκριμένη φωτογραφία, βλέπουμε τον πολλαπλό ανώτερο αντικατοπτρισμό του ηλιακού δίσκου, καθώς αυτός έχει ήδη δύσει στις 17/3 στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας. Οι ιδιαίτερες ατμοσφαιρικές συνθήκες κατέστησαν το φαινόμενο τόσο επίμονο που ο (παραμορφωμένος) ήλιος φαινόταν για τουλάχιστον ένα τέταρτο μετά την πραγματική του δύση.

 

Ο πολλαπλός ανώτερος αντικατοπτρισμός ονομάζεται “Fata Morgana” αλλά σε τέτοιες ακραίες περιπτώσεις όπου το αντικείμενο είναι ισχυρά παραμορφωμένο και επιμένει για ασυνήθιστα πολλή ώρα πάνω από τον ορίζοντα ενώ η πηγή (π.χ. ο ήλιος) έχει δύσει, έχει ένα ιδιαίτερο όνομα και λέγεται “Novaya Zemlya”. Το όνομα το πήρε από την αντίστοιχη περιοχή της πολικής ζώνης. Εκεί στις 24/1/1597 ο G. D. Veer, μέλος μιας αποστολής προς τον πολικό κύκλο και τον βόρειο πόλο, εν μέσω της πολικής νύχτας, κατέγραψε τον ήλιο να ανατέλλει 2 βδομάδες νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν. Αυτό που πραγματικά έβλεπαν όμως, ήταν ο ανώτερος αντικατοπτρισμός του ήλιου που στην πραγματικότητα βρισκόταν ακόμα κάτω από τον ορίζοντα.

 

Ο πολλαπλός ανώτερος αντικατοπτρισμός, ευνοείται όταν υπάρχει θερμοκρασιακή αναστροφή, δηλαδή υπάρχει ένα στρώμα μέχρι κάποιο ύψος, χαμηλά στην ατμόσφαιρα, όπου η θερμοκρασία γενικά ανεβαίνει με το ύψος (αντί να πέφτει, όπως συνήθως γίνεται). Σε πολικές περιοχές αυτό μπορεί να συμβεί με σχετική ευκολία λόγω του πάγου και του ψύχους στην επιφάνεια.

 

Το στρώμα της θερμοκρασιακής αναστροφής, ονομάζεται «οπτικά αγώγιμο» καθώς συνεισφέρει στην «κάμψη» των φωτεινών ακτίνων που εκκινούν από την πηγή φωτός (π.χ. εδώ ο ήλιος) που βρίσκονται κοντά ή κάτω από τον ορίζοντα του παρατηρητή, σε τέτοιο βαθμό, ώστε τελικά να καταλήγουν στα μάτια του, ενώ υπό φυσιολογικές συνθήκες, χωρίς θερμοκρασιακή αναστροφή, αυτό δεν θα συνέβαινε.

 

Η διαφορά του απλού ανώτερου αντικατοπτρισμού (ένα απλό ανεστραμμένο είδωλο του πραγματικού αντικειμένου), από τον πολλαπλό ανώτερο αντικατοπτρισμό ή Fata Morgana που έχουμε εδώ (πολλαπλά και παραμορφωμένα είδωλα του πραγματικού αντικειμένου), είναι ότι το «οπτικά αγώγιμο» στρώμα δεν είναι πλήρως στρωματοποιημένο, δηλαδή η θερμοκρασία δεν μεταβάλλεται ομοιόμορφα και σταθερά με το ύψος, με αποτέλεσμα τα σημεία ολικής εσωτερικής ανάκλασης των φωτεινών ακτίνων (δηλαδή τα σημεία όπου η φωτεινή ακτίνα από το αντικείμενο, έχει «καμφθεί» τόσο, ώστε να ξεκινά την πτωτική της πορεία προς τα μάτια του παρατηρητή) είναι παραπάνω από ένα.

 

Φωτογραφία από Mila Zinkova: https://spaceweathergallery2.com/full_image.php...

 

Μάθετε περισσότερα για τα οπτικά ατμοσφαιρικά φαινόμενα κάθε είδους, με βοηθητικά διαγράμματα και φωτογραφίες (και από την χώρα μας), όπως και το πώς να τα αναζητάτε και να τα αναγνωρίζετε, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος») τον οποίο μπορείτε να προμηθευτείτε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Πανδαισία οπτικών φαινομένων στην Πολωνία

Υπέροχη φωτογραφία με οπτικά φαινόμενα στο χωριό Koczała της Πολωνίας στις 12/4. Διακρίνονται τα παρήλια και η άλως των 22 μοιρών, ο παρηλιακός κύκλος (η λευκή γραμμή που περνά από τον ήλιο), και το ανώτερο και κατώτερο εφαπτόμενο τόξο (τα τόξα που εφάπτονται στο άνω και κάτω μέρος στην άλω). Μπορείτε να διακρίνετε τα δυο αμυδρά τμήματα του κατώτερου περιφερειακού τόξου;

 

Θυμίζουμε ότι το φως που πέφτει στους παγοκρυστάλλους των ημιδιάφανων νεφών, όπως στους λεπτούς θυσάνους της φωτογραφίας, σε συνδυασμό με το διαφορετικό σχήμα του καθενός, το πλήθος τους, την καθαρότητά τους και τις διαφορετικές γωνίες εισόδου του φωτός στους παγοκρυστάλλους, οδηγούν σε αυτό το υπερθέαμα. Αλλαγές στις παραπάνω ποιοτικές και ποσοτικές παραμέτρους, οδηγούν και σε διαφορετικά είδη και αριθμούς οπτικών φαινομένων που παρατηρούμε σε κάθε περίπτωση. Όσοι έχετε τον τόμο Ι από «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τότε με τους χάρτες αναγνώρισης των οπτικών φαινομένων στις σελίδες 81 και 82, θα μπορείτε να αναγνωρίσετε αυτά αλλά και κάθε άλλο αντίστοιχο φαινόμενο που μπορεί να δείτε!

 

Φωτογραφία: Kitka Anitka / Πηγή: https://x.com/SOB_pl

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Πυροστρόβιλος σε ελεγχόμενη φωτιά στην Αλαμπάμα

Πυροστρόβιλος αναπτύχθηκε πάνω από ελεγχόμενη φωτιά σε αγροτική περιοχή στο Wicksburg της Αλαμπάμα των ΗΠΑ στις 19/3.

 

Ένας πυροστρόβιλος ή πυροσίφωνας ή σίφωνας φωτιάς, δημιουργείται με παρόμοιο τρόπο με τον σκονοστρόβιλο ή κονιορτοστρόβιλο (dust devil) τον οποίο έχουμε δει σε αρκετές παλαιότερες αναρτήσεις μας, μόνο που στην περίπτωση του πυροστρόβιλου, τα ανοδικά ρεύματα, λόγω του θερμικού φορτίου, είναι πολύ πιο ενισχυμένα.

 

Τα ανοδικά ρεύματα από τη φλεγόμενη επιφάνεια σε συνδυασμό με τυχαίες διατμήσεις (στροβιλισμούς) του συγκριτικά πολύ ψυχρότερου αέρα πάνω από αυτήν, μπορούν να γιγαντωθούν σε κάτι τόσο εντυπωσιακό όπως αυτό στο βίντεο.

 

Βίντεο: Chelsea Gieselmann / Πηγή: https://x.com/spann

 

Περισσότερα για τους σίφωνες ξηράς και θαλάσσης, τους κονιορτοστρόβιλους, τους νεφοστρόβιλους, κ.α, με χάρτες, διαγράμματα, πίνακες και εντυπωσιακές εικόνες από τη χώρα μας και το εξωτερικό, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής! Ρωτήστε μας!

Εύρεση μετεωρίτη στην Πολωνία

Στις 17/4, και ώρα 18:54 UTC (20:54 ώρα Ελλάδας) ένα πολύ λαμπρό μετέωρο (fireball) φωτίζει τον ουρανό της Πολωνίας και γίνεται αντιληπτό από πολλούς. Τμήμα του μετεώρου κατέληξε στο έδαφος και έτσι ονομάζεται «μετεωρίτης». Κομμάτια του βρέθηκαν από εθελοντές και ερευνητές στις 22/4 σε χωράφι της Πολωνίας. Δείτε τις εντυπωσιακές εικόνες από τα κομμάτια που βρέθηκαν. Παρατηρήστε τις χαρακτηριστικές αυλακώσεις που διαμορφώθηκαν στην επιφάνειά του, κατά την «πύρινη» (της τάξης των 2000 βαθμών Κελσίου) είσοδό του στα ανώτερα στρώματα της γήινης ατμόσφαιρας: https://www.facebook.com/InternationalMeteorOrganization/posts/pfbid02yegrnPLsSq3HghGMT5EhuZHzKXFHnxTFQLxXewRLEE6o25Qf7JXDNoAVaMLorZoKl

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους κομήτες, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τις διαφορές τους, την πιθανότητα πρόσκρουσής τους με τη Γη, την κλίμακα Torino και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Διαστημικό "σκουπίδι" πάνω από την Αργεντινή

Φλεγόμενο τεχνητό αντικείμενο (πιθανόν τμήμα δορυφόρου ή πυραύλου) κατέγραψαν κάτοικοι στον ουρανό της πόλης Viedma στην Αργεντινή, το βράδυ στις 3/4. Όπως έχουμε δει και σε παλαιότερες αναρτήσεις μας, μια ειδοποιός διαφορά ανάμεσα σε μετέωρα (φυσικό αντικείμενο) και «διαστημικά σκουπίδια» (τεχνητό αντικείμενο), είναι ότι τα τελευταία κινούνται αργά και λάμπουν για αρκετά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ συνήθως συνοδεύονται και από πολλά περισσότερα θραύσματα που λάμπουν. Στο βίντεο βλέπουμε ακριβώς αυτό.

 

Πηγή: https://bsky.app/profile/volcaholic1.bsky.social

 

Μάθετε περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Μάθετε περισσότερα για τα «διαστημικά σκουπίδια», τις απειλές και το «σύνδρομο Kessler», στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Τα θηλαστικά βασίζονται στην σεξουαλική αναπαραγωγή

Τα θηλαστικά μπορούν πλέον να κλωνοποιηθούν τεχνητά, αλλά παραμένει άγνωστο αν μπορούν επίσης να διατηρήσουν το είδος τους μέσω κλωνοποίησης. Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 24/3 στο επιστημονικό περιοδικό “Nature Communications”, παρουσιάζονται τα όρια που υπάρχουν σήμερα στην τεχνητή αναπαραγωγή θηλαστικών.

 

Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της κλωνοποίησης για 20 συνεχή έτη από ένα μόνο ποντίκι δότη. Τα (επανα)κλωνοποιημένα ποντίκια εμφανίζονταν φυσιολογικά και είχαν φυσιολογική διάρκεια ζωής, ωστόσο σε κάθε επόμενη παρατηρήθηκαν σωρευτικές μεταλλάξεις στο DNA τους. Το ποσοστό γεννήσεων με τη μέθοδο της κλωνοποίησης άρχισε να μειώνεται από την 27η γενιά και η 58η γενιά ήταν η τελευταία.

 

Ωστόσο, όταν κλωνοποιημένα ποντίκια, από τις τελευταίες αυτές γενιές, ζευγάρωσαν με αρσενικά, τα ωάρια τους μπορούσαν να γονιμοποιηθούν, και μερικά έμβρυα αναπτύχθηκαν φυσιολογικά, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα θηλαστικά βασίζονται στην σεξουαλική παρά στην ασεξουαλική αναπαραγωγή για την εξάλειψη των γενετικών ανωμαλιών που προκαλούνται από την αναπαραγωγή μέσω της κλωνοποίησης όπως υφίσταται σήμερα.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://doi.org/10.1038/s41467-026-69765-7

 

Περισσότερα για τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!