Τα ίχνη του "Artemis II" από τον ISS

Ο αστροναύτης Chris Williams του διεθνούς διαστημικού σταθμού, φωτογράφησε το ίχνος που άφησε πίσω του ο πύραυλος της αποστολής “Artemis II” πάνω από τη Florida των ΗΠΑ, σήμερα τα ξημερώματα (ώρα Ελλάδας).

 

Οι αποστολές “Artemis” έχουν ως απώτερο στόχο, όχι απλά την αποστολή ανθρώπων στη Σελήνη, αλλά τη δημιουργία βάσης και τη μόνιμη εγκατάστασή μας εκεί. Είναι το πρώτο και απαραίτητο βήμα που πρέπει να «αποδείξουμε» ότι μπορούμε να κάνουμε, για την μετέπειτα «έξοδό» μας προς άλλους πλανήτες αλλά και παραπέρα. 

 

Το “Artemis II” συγκεκριμένα, θα μεταφέρει τους 4 αστροναύτες στο πιο μακρινό σημείο που έχει πάει άνθρωπος μέχρι σήμερα, πίσω από την «αθέατη» πλευρά της Σελήνης. Μετά από μια πλήρη περιφορά γύρω από τον φυσικό μας δορυφόρο, θα επιστρέψουν στη Γη. Δεν θα γίνει προσελήνωση σε αυτήν την αποστολή, αλλά δοκιμή των συστημάτων, ώστε να είναι όλα έτοιμα για την αποστολή “Artemis III” (προσελήνωση, υπολογίζεται το 2028).

 

Πηγή: https://x.com/Astro.../status/2039510057738449380/photo/1

 

Περισσότερα για τις αποστολές “Artemis”, τη διαστημική εξερεύνηση, τη ζωή στο διάστημα, τις προκλήσεις αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Τόξα ανάκλασης στη Florida

Έχετε δει ποτέ τόξα ανάκλασης; Έχουμε αναρτήσει και στο παρελθόν ανάλογες φωτογραφίες με αυτά. Στη φωτογραφία που ελήφθη σε αυτοκινητόδρομο της Florida στις ΗΠΑ στις 26/2, βλέπετε τα δυο «συνηθισμένα» ουράνια τόξα (το πρωτεύον που βρίσκεται δεξιά του στύλου φωτισμού και ένα πιο αμυδρό δευτερεύον τόξο αριστερά παράλληλο στο πρωτεύον). Αυτά εμφανίζονται, κατά τα γνωστά, όταν ο παρατηρητής κοιτάξει στο ανθήλιο (στο διαμετρικό, ως προς τον ήλιο, σημείο, δηλαδή έχοντας τον ήλιο στην πλάτη του). Αν προς το ανθήλιο βρέχει, τότε από την διάθλαση και ανάκλαση των ηλιακών ακτίνων στις σταγόνες της βροχής, δημιουργείται αυτό το «συνηθισμένο» διπλό ουράνιο τόξο (κάποιες φορές είναι ορατό μόνο το πρωτεύον, ενώ το δευτερεύον είναι πολύ αμυδρό).

 

Τώρα, το άλλο ζευγάρι τόξων που μοιάζει να είναι «στραβό» ως προς τα «συνηθισμένα» αποτελείται από τόξα ανάκλασης. Δημιουργείται όπως και τα «συνηθισμένα» και η μόνη διαφορά ως προς εκείνα, είναι ότι η πηγή φωτός για αυτά, δεν είναι ο ήλιος αλλά κάποια ιδιαίτερα ανακλαστική επιφάνεια, όπως αυτή του νερού της θάλασσας εδώ, η οποία δρα ως «δεύτερος ήλιος» δημιουργώντας ένα νέο ουράνιο τόξο. 

 

Στην διαφορά θέσης των δυο πηγών φωτός (του ήλιου και της ανακλαστικής επιφάνειας του νερού), οφείλεται και το γεγονός ότι τα τόξα ανάκλασης δεν είναι ευθυγραμμισμένα με τα «συνηθισμένα». Εδώ το πρωτεύον τόξο ανάκλασης είναι αριστερά του στύλου φωτισμού και το δευτερεύον ακόμη πιο αριστερά και παράλληλα προς το πρωτεύον.

 

KOYIZ: Αν βλέπατε αυτή τη φωτογραφία, θα μπορούσατε να ξεχωρίσετε ποιο είναι το ζευγάρι των «συνηθισμένων» τόξων και ποιο το ζευγάρι των τόξων ανάκλασης; Και αν ναι, με ποιον τρόπο;

 

Φωτογραφία: Baleigh Hannah – Pensacola, Florida / Πηγή: James Spann 

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Αποφόρτιση κορώνας στις άκρες του φυλλώματος των δέντρων

Κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας, το ηλεκτρικό πεδίο που αναπτύσσεται ανάμεσα στο καταιγιδοφόρο νέφος και το έδαφος, δημιουργεί ένα αμυδρό φαινόμενο που ονομάζεται αποφόρτιση κορώνας (corona discharge) και πρόκειται για μια ιώδης/μπλε λάμψη (βλέπε φωτογραφία που συνοδεύει την ανάρτηση) και συνήθως δημιουργείται σε αιχμηρά σημεία όπου το ηλεκτρικό πεδίο αυξάνει σημαντικά. Όταν η τιμή του πεδίου γίνει τόσο υψηλή, ώστε να μπορεί να προκληθεί ιονισμός των μορίων αζώτου και οξυγόνου της ατμόσφαιρας, εκεί θα εμφανιστεί και αυτό το φαινόμενο. 

 

Μετά τον ιονισμό, η επανασύνδεση ηλεκτρονίων με τα μόρια και η επιστροφή των μορίων στην αρχική ενεργειακή τους κατάσταση, οδηγεί σε αποβολή της περίσσειας ενέργειας με τη μορφή φωτός στο μπλε και ιώδες μέρος του ορατού φάσματος (και είναι ακριβώς αυτό που βλέπουμε στη φωτογραφία). Αν η ατμόσφαιρά μας αποτελούνταν από άλλου είδους αέριο (αντί για το μείγμα αζώτου και οξυγόνου, κυρίως), τότε μάλλον θα είχε και άλλο χρώμα αυτό το φαινόμενο.

 

Η έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 12/2 στο επιστημονικό περιοδικό “Geophysical Research Letters” εστιάζει στην εμφάνιση αυτού του φαινομένου στα δάση. Με ειδικό εξοπλισμό καταγράφεται η «υπεριώδης υπογραφή» αυτών των αποφορτίσεων (διότι στο ορατό φάσμα είναι αρκετά αμυδρές), με αποτέλεσμα να γίνει για πρώτη φορά «χαρτογράφηση» του αριθμού και της συμπεριφοράς τους. Οι καταγραφές έγιναν σε καταιγίδες στη Florida και την Pennsylvania των ΗΠΑ.

 

Οι αποφορτίσεις κορώνας συνέβαιναν κατά δεκάδες ανά δέντρο, διαδίδονταν από φύλλο σε φύλλο και ακολουθούσαν ολόκληρα κλαδιά ενώ αυτά λικνίζονταν στον άνεμο. Επίσης, αν και ένα συμβάν σε ένα φύλλο δεν προκαλούσε ιδιαίτερη ζημιά, ωστόσο επαναλαμβανόμενες αποφορτίσεις μπορούσαν να βλάψουν τις άκρες των φύλλων διαμορφώνοντας έτσι το σχήμα τους. Ακόμη, καθώς περνούσε το καταιγιδοφόρο νέφος πάνω από τα δάση, παρατηρούνταν μέσω του ειδικού εξοπλισμού, ολόκληρες λωρίδες δέντρων από κάτω να λάμπουν λόγω αυτών των αποφορτίσεων.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/.../2025GL119591

 

Φωτογραφία: Αποφόρτιση κορώνας σε άκρες φυλλώματος τοποθετημένου σε ισχυρό ηλεκτρικό πεδίο στο εργαστήριο (William Brune, ένας εκ των ερευνητών)

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Μαγνητοτακτικά βακτήρια

Κάποια είδη βακτηρίων στο σώμα μας αλλά και έξω στη φύση, έχουν την ιδιότητα να χρησιμοποιούν το γήινο μαγνητικό πεδίο για να προσανατολιστούν. Αυτά ονομάζονται «μαγνητοτακτικά βακτήρια» (π.χ. Magnetospirillum gryphiswaldense) και το καταφέρνουν αυτό επειδή περιέχουν «μαγνητοσώματα» τα οποία αποτελούν μαγνητικά νανοσωματίδια διατεταγμένα σε αλυσίδες εντός του βακτηριακού κυττάρου και αλληλεπιδρούν με εξωτερικά μαγνητικά πεδία όπως αυτό της Γης προσανατολίζοντας το βακτήριο και την κίνησή του παράλληλα στις μαγνητικές δυναμικές γραμμές του πεδίου. 

 

Αυτή η ιδιότητα βοηθά τα βακτήρια να καθοδηγούνται ευκολότερα προς πιο ευνοϊκές περιοχές για την επιβίωσή τους, π.χ. μειώνοντας το διάστημα που πρέπει να μετακινηθούν (από μια τυχαία τρισδιάστατη κίνηση σε μια γραμμική – ακολουθώντας τις μαγνητικές γραμμές).

 

Αυτό είναι σημαντικό, καθώς με την εφαρμογή ενός ελεγχόμενου μαγνητικού πεδίου, αυτό το είδος βακτηρίων μπορεί να καθοδηγηθεί με τον επιθυμητό τρόπο, π.χ. για καθάρισμα υδάτων από βαρέα μέταλλα, τα οποία μπορούν να απορροφούν και στη συνέχεια να αφαιρούνται με τη βοήθεια ενός μαγνήτη, ενώ μια άλλη εφαρμογή θα μπορούσε να είναι η στοχευμένη μεταφορά φαρμακευτικών ουσιών σε συγκεκριμένα σημεία εντός του οργανισμού μας.

 

Η έρευνα για αυτού του είδους τα βακτήρια, δημοσιεύτηκε στις 30/1 στο επιστημονικό περιοδικό “Physical Review E”.

 

Στην επιχρωματισμένη φωτογραφία ηλεκτρονικού μικροσκοπίου, διακρίνεται μια αλυσίδα μαγνητικών νανοσωματιδίων (λευκές τελείες) εντός ενός βακτηρίου (καφέ «διάδρομος») Magnetospirillum gryphiswaldense. (M. Claus and M. Wyss, Nano Imaging Lab, Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, Ελβετία)

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://journals.aps.org/pre/abstract/10.1103/lffn-l7m6

 

Περισσότερα για τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Το έντονο ανάγλυφο της Μιράντας

Γνωρίστε τη Μιράντα, έναν από τους 5 μεγαλύτερους, από τους συνολικά 29 γνωστούς φυσικούς δορυφόρους του πλανήτη Ουρανού με διάμετρο μόλις 470 km. Αυτό που ξεχωρίζει κάποιος σχεδόν αμέσως, είναι οι έντονοι και ασυνήθιστοι σχηματισμοί στην επιφάνειά του. Μέρος αυτών είναι και ο γκρεμός Verona Rupes (κάτω δεξιά στη φωτογραφία) που ξεπερνά κατά τόπους και τα 20 km σε ύψος.

 

Αυτοί οι σχηματισμοί ονομάζονται «κορώνες» και παρόλο που δεν είναι ακόμη γνωστός ο ακριβής τρόπος δημιουργίας τους στη Μιράντα, εκτιμάται ότι είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων όπως έντονης παλιρροϊκής θέρμανσης (από τον Ουρανό και την Umbriel, έναν άλλο μεγάλο φυσικό δορυφόρο του πλανήτη), ενώ άλλες θεωρίες αναφέρουν την ύπαρξη αρχαίου ωκεανού κάτω από την επιφάνεια του δορυφόρου, που συνεισέφερε στη θραύση του φλοιού και την επανασύστασή του. Υπάρχει και η θεωρία για παλαιότερη σφοδρή σύγκρουση με άλλο ουράνιο σώμα, με το αποτέλεσμα που βλέπουμε σήμερα να αντικατοπτρίζει τη διαφορετική προέλευση των υλικών.

 

Τη συγκεκριμένη φωτογραφία την έχουμε χάρη στο Voyager 2 που πέρασε από το σύστημα του Ουρανού τον Ιανουάριο του 1986.

 

Φωτογραφία: NASA / JPL-Caltech / zelario12

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση και το μέλλον μας στο Διάστημα, αλλά και πολλά άλλα συναρπαστικά και ενδιαφέροντα θέματα, μπορείτε να βρείτε στον τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Υπερθέαμα πυλώνων φωτός στην Ουκρανία

Ένα εντυπωσιακό υπερθέαμα από πυλώνες φωτός (light pillars) στην περιοχή Luhansk της ανατολικής Ουκρανίας, όπως καταγράφηκε στις 25/1. Η γειτνιάζουσα αστική περιοχή έχει εκατοντάδες πηγές φωτισμού, οι οποίες συνεισφέρουν σε αυτό το φαινόμενο. Η διαφορά στα ύψη που εμφανίζονται οι πυλώνες, έχει κυρίως να κάνει με την απόσταση του παρατηρητή από την εκάστοτε πηγή φωτός.

 

Πυλώνες (ή στήλες) φωτός, έχουμε δει σε διάφορες παλαιότερες αναρτήσεις μας. Αυτοί δημιουργούνται όταν υπάρχει κάποια πηγή φωτός χαμηλά και επίπεδοι παγοκρύσταλλοι ψηλά, οι οποίοι δρουν συνολικά ως κάτοπτρα, ανακλώντας το φως από την πηγή προς τον παρατηρητή. Άλλες φορές, πηγή φωτός είναι ο Ήλιος που δύει και άλλες φορές ακόμη και τα φώτα των πόλεων, σε κρύα κλίματα όπου οι παγοκρύσταλλοι αιωρούνται μέχρι αρκετά χαμηλά, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση.

 

Πηγή: Kirill Bakanov / https://x.com/WeatherSarov1

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Πόσα χρόνια "κερδίζουμε" ανάλογα με τη διατροφή μας;

Καλές οι δίαιτες που στοχεύουν στην καλυτέρευση της υγείας μας και τη μακροημέρευση, αλλά πόσα ακριβώς χρόνια κερδίζουμε ανάλογα με την κάθε δίαιτα; Αυτό προσπάθησαν να καθορίσουν ερευνητές από το παν/μιο Huazhong στην Κίνα, χρησιμοποιώντας δεδομένα από περίπου 100000 συμμετέχοντες στη μεγάλη βρετανική τράπεζα γενετικών και βιολογικών δεδομένων “UK Biobank”. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό “Science Advances” στα μέσα Φεβρουαρίου. 

 

Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για μια δεκαετία, αναφέροντας λεπτομερώς τι κατανάλωναν κάθε ημέρα. Στη συνέχεια, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποιούσε ένα σύστημα βαθμολόγησης για να κατατάξει τον κάθε συμμετέχοντα σε μια από τις ακόλουθες 5 δίαιτες: τη μεσογειακή (πλούσια σε ψάρι, λαχανικά), τη διαβητική (φυτικές ίνες, ελάχιστη ζάχαρη), την αντί-υπερτασική (DASH), την εναλλακτική υγιεινή (AHEI) και τη φυτική.

 

Για την εναλλακτική υγιεινή (AHEI), οι άντρες κέρδιζαν επιπλέον 4.3 έτη και οι γυναίκες 3.2. Για τη διαβητική, οι άντρες 3 και οι γυναίκες 1.7. Για τη μεσογειακή τα νούμερα ήταν 2.2 και 2.3 αντίστοιχα και γύρω στα 2 έτη για όλους για τη φυτική και αντί-υπερτασική δίαιτα. Η εναλλακτική υγιεινή (AHEI) αποτελείται από φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης, φιστίκια, όσπρια και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.ads7559

 

Περισσότερα για τις εξελίξεις στη γεροντολογία αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, στον τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Άλλο ένα βίντεο από την εντυπωσιακή "βολίδα" της Ισπανίας το 2024

Τι θα κάνατε αν βλέπατε αυτήν την εντυπωσιακή βολίδα που φώτισε τον ουρανό Ισπανίας και Πορτογαλίας στις 18/5/2024, να περνά από πάνω σας; Είναι ίσως μία από τις πιο εντυπωσιακές βολίδες που έχουν καταγραφεί και είχαμε δει ένα άλλο εντυπωσιακό βίντεο από αυτήν τότε: https://www.facebook.com/TaFisikaFainomena/videos/451883844225008/

 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει πολύ εντονότερα από ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, φωτίζοντας και το έδαφος σαν να πρόκειται για ημέρα. Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος* αυτού του μετεώρου, πρόσκαιρα, έπεσε κάτω από το -14 (επομένως κατατάσσεται στις «βολίδες»). 

 

*Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα και πόλεις, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9, ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27, ενώ ο μετεωρίτης του Chelyabinsk (2013) πρόσκαιρα κάτω από -30.

 

Πηγή: https://bsky.app/profile/p-s-v.bsky.social

 

Μάθετε περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις βολίδες, τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

"Ρολά" χιονιού σε πάρκο στη Νέα Υόρκη

Κύλινδροι ή ρολά χιονιού σε ανοιχτό χιονοστρωμένο χώρο στο Wolcott της Νέας Υόρκης στα τέλη Ιανουαρίου. Αυτό το φαινόμενο συμβαίνει σπάνια, καθώς χρειάζεται ένας συνδυασμός συνθηκών, ώστε το χιόνι να τυλιχθεί με τη βοήθεια του ανέμου σε ρολά σαν αυτά στις φωτογραφίες. 

 

Για να δημιουργηθούν αυτά τα ρολά, θα πρέπει να υπάρχει ένα σχετικά λεπτό στρώμα «υγρού χιονιού» με θερμοκρασία κοντά σε αυτήν της τήξης του πάγου. Αυτό το στρώμα «κολλάει» εύκολα, όμως θα πρέπει να μπορεί και να ανασηκώνεται εύκολα με τη βοήθεια του αέρα, επομένως θα πρέπει από κάτω του να έχει ένα στρώμα χιονιού που έχει πέσει με πολύ χαμηλότερη θερμοκρασία και είτε είναι παγωμένο είτε είναι σε μορφή πούδρας. Τότε το υγρό χιόνι μπορεί να ανασηκωθεί χωρίς να κολλάει με το παγωμένο του υπόστρωμα αλλά μπορεί να κολλάει μεταξύ του καθώς το «τυλίγει» ο αέρας. Επίσης, η ένταση του ανέμου θα πρέπει να είναι αρκετή για να κινεί τα ρολά χιονιού αλλά όχι ιδιαίτερα μεγάλη ώστε να τα διαλύει.

 

Φωτογραφία: Jesse Scuderi / Πηγή: https://x.com/mark_tarello

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ανακάλυψη CFCs σε μετρήσεις του 1950

Μια διεθνής ερευνητική ομάδα από το παν/μιο της Βρέμης, ανακάλυψε χλωροφθορανθράκες (CFCs) στη γήινη ατμόσφαιρα σε ιστορικές μετρήσεις που είχαν διεξαχθεί το 1951 στον ερευνητικό σταθμό Jungfraujoch των Άλπεων, στα 3570 m. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή ανακάλυψη καθώς αυτές οι, άγνωστες μέχρι σήμερα, μετρήσεις προηγούνται κατά 20 έτη των θεωρούμενων ως σήμερα «πρώτων» γνωστών μετρήσεων CFCs που είχαν γίνει το 1971.

 

Τα CFCs είναι τεχνητές χημικές ενώσεις που παλιά χρησιμοποιούνταν στα ψυκτικά μέσα των ψυγείων, των κλιματιστικών και στα προωθητικά αέρια των sprays. Ωστόσο, όταν ανακαλύφθηκε ότι καταστρέφουν το προστατευτικό όζον της στρατόσφαιρας, απαγορεύτηκε η χρήση τους (Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ, 1987) και αντικαταστάθηκαν από άλλα φιλικότερα για το περιβάλλον. Από τότε, το στρώμα του όζοντος αποκαθίσταται αργά αλλά σταθερά.

 

Οι μετρήσεις του 1950 και 51 στόχευαν στη συγκέντρωση πληροφοριών για την ηλιακή ατμόσφαιρα μέσω φασματογράφου, ωστόσο στο φάσμα καταγράφηκαν, όπως είναι φυσικό, και αέρια από τη γήινη ατμόσφαιρα. Αναλύοντας λεπτομερώς το τότε φάσμα, οι ερευνητές ανακάλυψαν ίχνη CFC-12 συγκέντρωσης 26 μερών ανά τρισεκατομμύριο μορίων αέρα (κατ’ όγκο). Αν και είναι εντός των ορίων σφάλματος των μοντέλων (τα μοντέλα, με βάση τις «πρώτες» μετρήσεις του 1971, έβλεπαν γύρω στα 9 μέρη ανά τρισεκατομμύριο για το 1951), είναι ψηλότερα από όσο εκτιμούσαν για τότε. Είναι πιθανό να μην ελήφθησαν υπόψη όλες οι πηγές CFCs για εκείνη την εποχή. Έτσι, αυτές οι μετρήσεις αποτελούν πολύτιμη γνώση που βοηθά στη διόρθωση των δεδομένων που υπεισέρχονται σε διάφορα ατμοσφαιρικά μοντέλα τα οποία υπολογίζουν τη διάχυση βλαβερών αερίων στην ατμόσφαιρα και στην ακριβέστερη εκτίμησή τους.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/.../2025GL117453

 

Εικόνα από την ανάλυση του φάσματος του 1951, από την παραπάνω έρευνα.

 

Περισσότερα για τα CFCs, την τρύπα του όζοντος αλλά και όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η εντυπωσιακή έκρηξη του Shinmoedake

Αυτή η άκρως εντυπωσιακή φωτογραφία, δείχνει τη στήλη τέφρας από την έκρηξη του ηφαιστείου Shinmoedake στις 27/1/2011 κοντά την πόλη Takaharu της Ιαπωνίας. Η ανάπτυξη της στήλης σε ύψος, είναι αρκετή ώστε να περάσει το στρώμα νεφών και το άνω μέρος της να δημιουργήσει σκιά πάνω του, προσθέτοντας ένα ακόμη εντυπωσιακό στοιχείο στο σκηνικό εκείνης της ημέρας.

 

Η στήλη αυτή έφτασε τα 7.5 km. Το ύψος του ηφαιστείου είναι 1700 m και ο σχηματισμός του εκτιμάται κάπου ανάμεσα στα 7 και 25 χιλιάδες χρόνια πριν. Το ηφαίστειο είναι ενεργό και κάθε λίγα χρόνια ξεσπούν ανάλογες εκρήξεις. Μάλιστα, από το 2025 η αυξημένη δραστηριότητά του έχει οδηγήσει την ιαπωνική μετεωρολογική υπηρεσία σε επιφυλακή, καθώς το ηφαίστειο φαίνεται να μετατρέπεται σε μαγματικού τύπου (φρέσκο υλικό, πυροκλαστικές ροές) που μπορεί να είναι πιο επικίνδυνο για τις γειτονικές περιοχές, σε σχέση με την τωρινή του κατάσταση.

 

Πηγή: https://www.facebook.com/KirishimaGeopark/posts/pfbid0jfsSoV88hwGsDPjZRBxwHpP2ZnuvUJ6PxvGxkqeVnKGkWQvxJVeKnSsyMBp3mrZkl

 

Περισσότερα για τα ηφαίστεια, τον δείκτη εκρηκτικότητας VEI, τις ιστορικές εκρήξεις τους, τον τρόπο δημιουργίας τους και άλλα πολλά, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Οι πίδακες του Εγκέλαδου

Πίδακες υδρατμών και παγοκρυστάλλων εκτινάσσονται στο διάστημα μέσα από ρωγμές στην παγωμένη επιφάνεια του Εγκέλαδου, ενός εκ των 274 φυσικών δορυφόρων του Κρόνου. Αυτοί προκύπτουν απευθείας από τον αλμυρό ωκεανό που βρίσκεται κάτω από το παγωμένο επιφανειακό στρώμα αυτού του δορυφόρου. Tο στρώμα αυτό εκτιμάται ότι έχει πάχος 20 km περίπου αλλά στους πόλους είναι λεπτότερο (1-5 km).

 

Αυτή η φωτογραφία ελήφθη στις 21/11/2009 από το “Cassini” και βοήθησε στην επιβεβαίωση της έντονης γεωλογικής δραστηριότητας του Εγκέλαδου. Οι παλιρροϊκές δυνάμεις πάνω του, εξαιτίας του Κρόνου, θερμαίνουν το εσωτερικό του δορυφόρου και δημιουργούν πάνω από 100 καταμετρημένους πίδακες σαν αυτούς στη φωτογραφία. 

 

Πηγή: NASA / JPL / Space Science Institute 

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, τη ζωή στο διάστημα, τις προκλήσεις αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Πρωινή φωτοβολίδα στην Ιαπωνία

Μία εντυπωσιακή «φώτο-βολίδα» (fireball) διασχίζει τον ουρανό τα ξημερώματα της 1ης Φεβρουαρίου στην περιοχή Hiratsuka της Ιαπωνίας, περίπου 40 λεπτά πριν το ξημέρωμα.

 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει λιγότερο από όσο ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, αλλά περισσότερο από την Αφροδίτη. Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου είναι περίπου -6 με -8, επομένως κατατάσσεται ασφαλώς στις «φωτοβολίδες» (fireballs). 

 

Οι ορισμοί μιας «φωτοβολίδας», «βολίδας» και «υπερβολίδας» μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς όσο αφορά το φαινόμενο μέγεθος. Αν ένα μετέωρο λάμπει πρόσκαιρα στον ουρανό με φαινόμενο μέγεθος κάτω από -3/-4 ονομάζεται «φωτοβολίδα». Αν είναι κάτω από -9/-10 ονομάζεται «βολίδα», ενώ αν είναι ιδιαίτερα λαμπρό ώστε το φαινόμενο μέγεθός του να είναι κάτω από -14/-17 ονομάζεται «υπερβολίδα».

 

Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα και πόλεις, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9 και ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27. Ο μετεωρίτης του Chelyabinsk εκτιμάται ότι πρόσκαιρα άγγιξε το -30.

 

Πηγή: https://x.com/dfuji1

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

"Βολίδα" στη Νέα Ζηλανδία

Εντυπωσιακά λαμπρό μετέωρο (bolide, δηλαδή «βολίδα») και με πολύ μακρύ ίχνος, έκανε τη νύχτα μέρα για λίγο, το βράδυ της Παρασκευής 30/1 στο Wellington της Νέας Ζηλανδίας. Εδώ βλέπουμε το συμβάν όπως το κατέγραψε κάμερα μετεωρολογικού σταθμού στην περιοχή. 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει εντονότερα σε σχέση με ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, φωτίζοντας και το έδαφος. Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου, πρόσκαιρα, έπεσε κάτω από το -14 (επομένως κατατάσσεται στις «βολίδες»). 

 

Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα και πόλεις, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9 και ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27.

 

Επίσης, παρατηρήστε το ίχνος ιονισμού (ionization train) που αφήνει το μετέωρο πίσω του και είναι ορατό για αρκετή ώρα μετά. Το συγκεκριμένο ίχνος αποτελεί έναν «διάδρομο πλάσματος», καθώς περιέχει ιονισμένο αέριο. Ο ιονισμός προέρχεται από την κινητική ενέργεια (τυπική ταχύτητα: μερικές δεκάδες χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο κατά την είσοδο στα πυκνότερα στρώματα της ατμόσφαιρας, γύρω στα 80-110 km) του μετεώρου, η οποία είναι επαρκής για τη θέρμανση αυτού και του περιβάλλοντος γύρω από αυτό, μέσω τριβής αλλά και εκρηκτικής συμπίεσης του αέρα μπροστά από αυτό. Μάλιστα, έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί ακόμη και ατμοσφαιρικά κύματα βαρύτητας κατά την είσοδο μετεωροειδών (το μετέωρο ονομάζεται έτσι πριν εισέλθει) στη γήινη ατμόσφαιρα.

 

Πηγή: https://youtu.be/FdQveJMGJ9s?si=WBEX7m4TCKPaxW2F

 

Μάθετε περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις βολίδες, τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

"Μισή" άλως

Έχουμε μοιραστεί αναρίθμητες φωτογραφίες με ατμοσφαιρικά οπτικά φαινόμενα, όμως αυτή δείχνει ξεκάθαρα τον ρόλο των παγοκρυστάλλων αλλά και το πάχος των ημιδιαφανών νεφών που παρέχουν αυτούς τους κρυστάλλους. Η (εδώ σεληνιακή) άλως των 22 μοιρών, είναι εντονότερη στην αριστερή πλευρά, όπου το παχύτερο νέφος παρέχει και περισσότερους εξαγωνικούς επίπεδους παγοκρυστάλλους. Η διάθλαση και ανάλυση του σεληνιακού φωτός δημιουργεί αυτό το φαινόμενο. Η λήψη έγινε στην Αλαμπάμα των ΗΠΑ στις 28/1.

 

Γενικότερα, το φως που πέφτει στους διάφορους παγοκρυστάλλους, σε συνδυασμό με το διαφορετικό σχήμα του καθενός, το πλήθος τους, την καθαρότητά τους και τις διαφορετικές γωνίες εισόδου του φωτός σε αυτούς, οδηγούν σε αυτό το θέαμα. Αλλαγές στις παραπάνω ποιοτικές και ποσοτικές παραμέτρους, οδηγούν και σε διαφορετικά είδη και αριθμούς οπτικών φαινομένων που παρατηρούμε σε κάθε περίπτωση. Όσοι έχετε τον τόμο Ι από «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τότε με τους χάρτες αναγνώρισης των οπτικών φαινομένων στις σελίδες 81 και 82, θα μπορείτε να αναγνωρίσετε αυτά αλλά και κάθε άλλο αντίστοιχο φαινόμενο που μπορεί να δείτε!

 

Φωτογραφία: Austin Whitt / https://x.com/Austin_Whitt

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ξεκίνησε τη λειτουργία του το νέο παρατηρητήριο “Vera C. Rubin”

Περί του νέου παρατηρητηρίου “Vera C. Rubin” το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει δραματικά τον τρόπο με τον οποίο παρατηρούμε το διάστημα, είχαμε αναφερθεί σε αυτήν εδώ την ανάρτηση όπου μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα: https://www.facebook.com/TaFisikaFainomena/videos/739966238475249/

 

Ξεκίνησε τις πρώτες του έρευνες στον νυχτερινό ουρανό στις 24/2 και εξέδωσε αυτοματοποιημένα τις πρώτες… 800000 ειδοποιήσεις (ναι, καλά διαβάζετε, οχτακόσιες χιλιάδες) για την εύρεση νέων αστεροειδών, υπερκαινοφανών, μεταβλητών αστέρων και άλλων ενδιαφερόντων αστρονομικών αντικειμένων. Αυτά, σε ένα βράδυ μόνο! Ένα παράδειγμα βλέπουμε στην εικόνα που συνοδεύει την ανάρτηση με την ανακάλυψη κάποιων (νέων) υπερκαινοφανών από εκείνο το βράδυ.

Σε πλήρη λειτουργία, το παρατηρητήριο θα εκδίδει αυτοματοποιημένα περίπου 7 εκατομμύρια νέες ειδοποιήσεις κάθε βράδυ για τα νέα αντικείμενα που θα ανακαλύπτει στον ουρανό. Κάθε βράδυ! Οι ειδοποιήσεις θα είναι διαθέσιμες σε κάθε επιστήμονα και ερευνητική ομάδα που ενδιαφέρεται να αναλύσει τα δεδομένα.

 

Ένας πλούτος νέων ανακαλύψεων για το διάστημα, με ανεπανάληπτη ακρίβεια κάθε βράδυ, και όγκο δεδομένων που θα μας απασχολεί για πολλά χρόνια, ενώ φιλοδοξεί να μας μάθει πολλά περισσότερα περί σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας.

 

Δημόσια ανακοίνωση και πληροφορίες: https://rubinobservatory.org/news/first-alerts

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Τι είναι το ανάλημμα;

Τι θα γινόταν αν βγαίνατε με την κάμερά σας και έναν ευρυγώνιο φακό, τόσο ευρυγώνιο ώστε να αποτυπώνεται όλος ο ουρανός πάνω από το κεφάλι σας και λαμβάνατε μία φωτογραφία κάθε μέρα την ίδια ώρα (εδώ στις 12 το μεσημέρι) από το ίδιο σημείο; Θα είχατε 365 φωτογραφίες και αν τις κάνατε βίντεο θα βλέπατε αυτό ακριβώς (για το βόρειο ημισφαίριο, και σε γεωγραφικό πλάτος περίπου 40 μοιρών)! 

 

Το οκτώ που σχηματίζει ο Ήλιος (κίτρινη τελεία) ονομάζεται ανάλημμα και το σχήμα οφείλεται σε 2 λόγους. Πρώτον, ο άξονας της Γης έχει κλίση περίπου 23.5 μοιρών σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς της γύρω από τον Ήλιο (λόξωση εκλειπτικής). Σε αυτόν οφείλεται η άνω-κάτω κίνηση του Ήλιου κατά τη διάρκεια ενός έτους στο ανάλημμα. Δεύτερον, η τροχιά της Γης είναι ελλειπτική γύρω από τον Ήλιο και σε αυτό, έμμεσα, οφείλεται η δεξιά-αριστερή κίνηση του Ήλιου κατά τη διάρκεια ενός έτους στο ανάλημμα. Επομένως, αν η Γη είχε απολύτως κυκλική τροχιά και ο άξονάς της μηδενική κλίση ως προς το επίπεδο της τροχιάς της, τότε το ανάλημμα θα ήταν ένα σημείο μόνο, καθώς ο Ήλιος θα εμφανιζόταν στο ίδιο σημείο, ακριβώς την ίδια ώρα, κάθε μέρα του έτους.

 

Στο βίντεο, στο κέντρο βρίσκεται το ζενίθ σας, το πάνω μέρος αντιπροσωπεύει τον βόρειο ορίζοντα (παρατηρήστε τον πολικό αστέρα και την μικρή αλλά και την μεγάλη Άρκτο) και το κάτω μέρος το νότιο ορίζοντα. Η τελεία που περνά ταχύτατα είναι η Σελήνη ενώ οι μικρότερες τελείες είναι οι άλλοι πλανήτες. Ο Ήλιος φτάνει στο μέγιστο (ανώτερο σημείο στο ανάλημμα, κοντά στο ζενίθ του παρατηρητή) το καλοκαίρι. Από πίσω, σε εκείνη την περίοδο, θα αναγνωρίσετε τον αστερισμό του Ωρίωνα (μην ξεχνάτε, είναι μέρα και όχι νύχτα), ενώ στο χαμηλότερο σημείο, τον χειμώνα, θα διακρίνετε τους αστερισμούς του Σκορπιού και Τοξότη. 

 

Βίντεο: Tony Dunn -- https://bsky.app/profile/tony873004.bsky.social

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στο τρίτομο έργο «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), το οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Υποδειγματικά νέφη Kelvin-Helmholtz στις ΗΠΑ

Έχουμε αναρτήσει αρκετές φορές φωτογραφίες αυτών των πολύ όμορφων νεφών Kelvin-Helmholtz (KH), μα η συγκεκριμένη εμφάνιση είναι υποδειγματική! Συνέβη το πρωί στις 21/1 στην Elmira της πολιτείας της Νέας Υόρκης στις ΗΠΑ.

 

Θυμίζουμε ότι αυτή η κυματοειδής μορφή που έχουν τα νέφη, δημιουργείται όταν υφίσταται διαφορά ταχυτήτων ανάμεσα σε στρώματα του ίδιου ρευστού (εδώ ως ρευστό εννοείται ο αέρας) ή ανάμεσα στη διαχωριστική επιφάνεια δυο διαφορετικών ρευστών. Π.χ. η διαφορά στην ταχύτητα του νερού δημιουργεί τα θαλάσσια κύματα, καθώς τα ανώτερα στρώματα του ρευστού έχουν συγκριτικά μεγαλύτερες ταχύτητες από τα κατώτερα. Το ίδιο συμβαίνει και εδώ, αλλά με τον αέρα. Ο άνεμος ψηλότερα κινείται με μεγαλύτερη ταχύτητα από ότι χαμηλότερα, δημιουργώντας αυτούς τους κυματισμούς. 

 

Επίσης υπάρχει διαφορά στην υγρασία και τη θερμοκρασία ανάμεσα στο κατώτερο (πιο υγρό και ψυχρότερο) και στο ανώτερο (πιο ξηρό και σχετικά θερμότερο) στρώμα αέρα. Για αυτό και το χαμηλότερο στρώμα αποτελείται από μια πιο συμπαγή λωρίδα ή «θάλασσα» στρωματόμορφης νέφωσης, ενώ το ανώτερο είναι καθαρό και περιέχει μόνο τους κυματισμούς που «σμιλεύονται» από τη διαφορά στην ταχύτητα του ανέμου ανάμεσα στα δυο στρώματα. Μία, αλλά όχι η μόνη, περίπτωση που μπορεί να συναντήσετε τέτοιες ευνοϊκές συνθήκες για το σχηματισμό αυτών των νεφών, είναι μετά από βροχή, κατά το πέρασμα ενός μετώπου. Το κατώτερο ατμοσφαιρικό στρώμα είναι πλέον ικανοποιητικά υγρό και ψυχρότερο και όποτε δεν πνέουν ισχυροί άνεμοι σε αυτό, έχουν παρατηρηθεί αυτά τα νέφη. 

 

Φωτογραφία: Rene Hodge / Πηγή: https://x.com/spann

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Υπερθέαμα οπτικών φαινομένων στην Ιαπωνία

Στις 3/1 γύρω στις 8 το πρωί τοπική ώρα, στην πόλη Utsunomiya της επαρχίας Tochigi, στην Ιαπωνία οι αιωρούμενοι παγοκρύσταλλοι συνέθεσαν αυτό το άκρως εντυπωσιακό σκηνικό που αποτελείτο από μια τεράστια ποικιλία οπτικών φαινομένων. Στη συγκεκριμένη φωτογραφία, υπάρχουν τουλάχιστον 15 ξεχωριστά οπτικά φαινόμενα (π.χ. παρήλια 22 μοιρών, άλως 22 μοιρών, παρηλιακός κύκλος, τόξο parry, ανώτερο εφαπτόμενο τόξο, ανώτερο περιφερειακό τόξο, περιζενιθιακό τόξο, παρήλια 46 μοιρών, ηλιακό τόξο, τόξο Moilanen, υπό-ήλιος, κατώτερο περιφερειακό τόξο, κ.α.)

 

Αιτία για αυτά τα οπτικά φαινόμενα, είναι οι αιωρούμενοι παγοκρύσταλλοι (diamond dust) που συνήθως απαντώνται σε χιονοδρομικά κέντρα, χιονισμένες πλαγιές και γενικότερα σε περιοχές χιονοστρωμένες με πολύ χαμηλές (αρνητικές) θερμοκρασίες όπως εδώ. Μάλιστα, στη φωτογραφία είναι ξεκάθαρα ορατοί ως λευκές τελείες. Αυτοί δρουν ως μικροσκοπικά πρίσματα διαθλώντας το ηλιακό φως. Οι συνθήκες που επικρατούν εκεί, είναι μια άσκηση εύρεσης σπάνιων οπτικών φαινομένων που υπό άλλες συνθήκες (π.χ. με τη βοήθεια των παγοκρυστάλλων σε νέφη) είναι δυσκολότερο να εμφανιστούν και να καταγραφούν.

 

Το φως που πέφτει σε αυτούς, σε συνδυασμό με το διαφορετικό σχήμα του καθενός, το πλήθος τους, την καθαρότητά τους και τις διαφορετικές γωνίες εισόδου του φωτός στους παγοκρυστάλλους, οδηγούν σε αυτό το υπερθέαμα. Αλλαγές στις παραπάνω ποιοτικές και ποσοτικές παραμέτρους, οδηγούν και σε διαφορετικά είδη και αριθμούς οπτικών φαινομένων που παρατηρούμε σε κάθε περίπτωση. Στη φωτογραφία υπάρχουν τουλάχιστον 10 διαφορετικά οπτικά φαινόμενα. Όσοι έχετε τον τόμο Ι από «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τότε με τους χάρτες αναγνώρισης των οπτικών φαινομένων στις σελίδες 81 και 82, θα μπορείτε να αναγνωρίσετε αυτά αλλά και κάθε άλλο αντίστοιχο φαινόμενο που μπορεί να δείτε!

 

Φωτογραφία: https://x.com/r77RcgTJmSRRP5i

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

25 χρόνια για το βίντεο που δείχνει τη σταδιακή επέκταση του υπολείμματος του υπερκαινοφανούς του Kepler

Σε αυτό το βίντεο που χρειάστηκε 25 χρόνια για να δημιουργηθεί, βλέπουμε τη σταδιακή επέκταση του υπολείμματος του υπερκαινοφανούς του Kepler, όπως παρατηρήθηκε από το τηλεσκόπιο Chandra (στις ακτίνες Χ) και συνδυάστηκε με φωτογραφίες από το Pan-STARRS (στο ορατό φάσμα), από το 2000 ως και το 2025. 

 

Η συγκεκριμένη έκρηξη υπερκαινοφανούς συνέβη το 1604 και ο αστρονόμος J. Kepler ήταν ανάμεσα σε αυτούς που είχαν την τύχη να την παρατηρήσουν. Σήμερα γνωρίζουμε ότι επρόκειτο για έκρηξη υπερκαινοφανούς τύπου Ια. Αυτή προκύπτει από «λευκό νάνο» σε διπλό σύστημα αστέρων, ο οποίος απορροφά μάζα από τον «συνοδό αστέρα» του και μόλις περάσει μια κρίσιμη μάζα που λέγεται «όριο Chandrasekhar» και ισοδυναμεί με 1,44 ηλιακές μάζες, τότε η πίεση και η θερμοκρασία στον πυρήνα του είναι αρκετή για να εκκινήσει ανεξέλεγκτη θερμοπυρηνική σύντηξη και να οδηγήσει τελικά στην έκρηξη που καταστρέφει ολοκληρωτικά τον λευκό νάνο και αφήνει το υπόλειμμα που παρατηρούμε και στην συγκεκριμένη περίπτωση.

 

Το υπόλειμμα αυτό βρίσκεται 17000 έτη φωτός μακριά από τη Γη και εντός του Γαλαξία μας. Λάμπει στις ακτίνες Χ έντονα, καθώς το υλικό βρίσκεται σε θερμοκρασία εκατομμυρίων βαθμών από την έκρηξη. Για αυτό παρατηρείται από το διαστημικό τηλεσκόπιο Chandra (στις ακτίνες Χ) το οποίο βρίσκεται σε λειτουργία από το 1999. Η ψύξη του σε θερμοκρασία παρόμοια με αυτή του διαστήματος στο οποίο επεκτείνεται και αραιώνει σταδιακά, απαιτεί χρόνο της τάξης των δεκάδων ως εκατοντάδων χιλιάδων ετών. Το βίντεο αυτό απεικονίζει μια περιοχή που στην πραγματικότητα έχει μήκος περίπου 36 έτη φωτός. Δημοσιεύτηκε στις 6/1/2026 από την επίσημη σελίδα του Chandra X-ray Observatory.

 

Πηγές: Ακτίνες Χ: NASA / CXC / SAO – Ορατό φάσμα: Pan-STARRS

 

Περισσότερα για την Αστρονομία και την Αστροφυσική, τις μαύρες τρύπες, τους αστέρες νετρονίων, τους λευκούς και τους καφέ νάνους, τους ερυθρούς γίγαντες, τα νεφελώματα, την αστρική εξέλιξη και την πυρηνοσύνθεση, αλλά και πολλά άλλα θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Αλμυρή λίμνη σε σχήμα καρδιάς στην Αργεντινή

Σε αυτή τη φωτογραφία που ελήφθη στις 16/1/2024 από αστροναύτη του ISS, βλέπουμε τη λίμνη Salinas Las Barrancas στην Αργεντινή, η οποία μοιάζει να έχει σχήμα καρδιάς από το διάστημα. Γιατί όμως έχει αυτό το κοκκινωπό χρώμα; Οι αναγνώστες μας θα γνωρίζουν από παλαιότερες ανάλογες αναρτήσεις μας, ότι το χρώμα σε αυτές τις λίμνες, εξαρτάται από τις χρωστικές ουσίες μικροοργανισμών που υπάρχουν στα αλμυρά τους ύδατα. 

 

Σε γενικές γραμμές, οι πορτοκαλί-κόκκινες άλγες (φύκη) απαντώνται σε ύδατα μεσαίας ως μεγάλης αλατότητας (όπως εδώ) ενώ τα γαλάζια-πράσινα σε ύδατα μικρότερης αλατότητας. Υπάρχουν συγκεκριμένες άλγες (π.χ. Dunaliella Salina) που υπό φυσιολογικές συνθήκες είναι πράσινα, όμως όταν αυξηθεί αρκετά η φωτεινότητα στο περιβάλλον ή η αλατότητα, τότε παράγουν χρωστικές ουσίες όπως η πορτοκαλοκόκκινη β-καροτίνη.

 

Με τα παραπάνω δεδομένα, η συγκεκριμένη λίμνη, έχει μεγαλύτερη αλατότητα. Πράγματι, τον Ιανουάριο, οπότε και ελήφθη αυτή η φωτογραφία, το νότιο ημισφαίριο έχει καλοκαίρι και η έντονη ηλιακή ακτινοβολία στη συγκεκριμένη περιοχή, εξατμίζει τα νερά της λίμνης αρκετά γρήγορα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της συγκέντρωσης άλατος. Για αρκετές δεκαετίες, τους θερμούς μήνες συλλέγεται αλάτι από τη συγκεκριμένη λίμνη και τους βροχερούς νερό. Η λίμνη αυτή αποτελεί καταφύγιο για το χιλιανό ροζ φλαμίνγκο όπως και για άλλα σπάνια είδη.

 

Πηγή: https://eol.jsc.nasa.gov/SearchPhotos/photo.pl...

 

Περισσότερα για τις πολύχρωμες λίμνες αλλά και για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Εντυπωσιακοί γεωλογικοί σχηματισμοί στον Άρη

Εκ πρώτης όψεως μοιάζει με τοίχο από κάποιο εγκαταλελειμμένο κτήριο σε κάποια ερημική περιοχή. Ωστόσο, πρόκειται για έναν φυσικά δημιουργημένο βραχώδη σχηματισμό στον Άρη, ο οποίος φωτογραφήθηκε από το όχημα “Curiosity” τον Ιούλιο του 2017. Αν και η γωνία στα αριστερά της φωτογραφίας κάνει κάποιον να δυσκολεύεται να πιστέψει ότι είναι φυσική η διαδικασία που τη δημιούργησε, τέτοιους φυσικούς σχηματισμούς έχουμε και στη Γη (π.χ. βασαλτικές στήλες, βράχια ψαμμίτη, κ.α.).

 

Στον Άρη, λείπει η βλάστηση και το τρεχούμενο νερό που «στρογγυλεύουν» τις γωνίες και προκαλούν διάβρωση, ενώ παράλληλα η ξηρασία, οι ισχυροί άνεμοι και η λεπτή σκόνη, δρουν ως αμμοβολή σε τέτοιους σχηματισμούς, αφαιρώντας το μαλακό υλικό και αναδεικνύοντας σκληρότερα υλικά, γωνίες και συνοριακές επιφάνειες μεταξύ βράχων, όπως εδώ. Σε διάστημα εκατομμυρίων ετών, σε ξηρό περιβάλλον όπως αυτό του Άρη, χωρίς μηχανισμούς διάλυσης και αποσύνθεσης όπως στη Γη, οι σχηματισμοί που είναι σκληρότεροι και με γεωμετρία που περιέχει γωνίες όπως εδώ, θα είναι αυτοί που θα αντέξουν περισσότερο στο χρόνο.

 

Φωτογραφία: NASA / JPL-Caltech / MSSS / Kevin M. Gill (https://flic.kr/p/2rMirrB)

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση και το μέλλον μας στο Διάστημα, αλλά και πολλά άλλα συναρπαστικά και ενδιαφέροντα θέματα, μπορείτε να βρείτε στον τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η επιφάνεια του αστεροειδή Ryugu

Αυτό θα βλέπατε αν βρισκόσασταν στην επιφάνεια του αστεροειδή 162173 Ryugu στις 23/9/2018. Εκεί πήγε το διαστημικό όχημα “Hayabusa 2” της ιαπωνικής διαστημικής υπηρεσίας (JAXA) τον Ιούνιο του 2018, ανέλυσε τον, διαμέτρου 900 μέτρων, αστεροειδή και συνέλεξε δείγματα τα οποία επέστρεψε στη Γη με επιτυχία το 2020. Η φωτεινή πηγή στο άνω μέρος της φωτογραφίας, είναι ο ήλιος. 

 

Η περίοδος περιφοράς του αστεροειδή αυτού γύρω από τον ήλιο είναι 16 μήνες. Αν και η ελλειπτική του τροχιά τέμνει αυτήν της Γης, ο υπολογισμός της μελλοντικής του τροχιάς δείχνει ότι δεν αποτελεί απειλή για τον πλανήτη μας στο προσεχές μέλλον. Ο αστεροειδής αυτός ανακαλύφθηκε το 1999 και καθώς έχει μέγεθος της τάξης του χιλιομέτρου, μια σύγκρουση μαζί του θα προκαλούσε καταστροφές σε πλανητική κλίμακα.

 

Τα δείγματα που έφερε η διαστημική συσκευή πίσω στη Γη, περιέχουν σύνθετα οργανικά μόρια παρόμοια με αυτά που απαντώνται σε ανθρακούχους μετεωρίτες. Η ανάλυσή τους υποδεικνύει ότι το εσωτερικό του Ryugu κάποτε είχε τρεχούμενο νερό, παρέχοντας πληροφορίες για τον ρόλο του νερού στο πρώιμο ηλιακό σύστημα. Επίσης, η επιφάνειά του είναι καλυμμένη με ογκόλιθους και βότσαλα, κάτι που σημαίνει ότι πρόκειται για έναν «σωρό από χαλίκια και πέτρες» που συγκρατείται από τη βαρύτητα και όχι για έναν συμπαγή βράχο. Έχει προκύψει από διάλυση μεγαλύτερων αστεροειδών σε παλαιότερες συγκρούσεις εντός του ηλιακού συστήματος.

 

Πηγή: https://www.hayabusa2.jaxa.jp/en/topics/20180927e_MNRV/

 

Περισσότερα για τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τις «βολίδες», τους αστεροειδείς, τους κομήτες, τις διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους, με χάρτες και φωτογραφίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!