Η αποξήρανση της λίμνης Hamun και η σκόνη στην ατμόσφαιρα

Βρισκόμαστε στην Αραβική θάλασσα κάτω από το Πακιστάν και το Αφγανιστάν. Η δορυφορική αυτή φωτογραφία ελήφθη στις 12/1/2023 από τον δορυφόρο NOAA 20, και σε αυτήν βλέπουμε μια αμμοθύελλα εξαιτίας της οποίας μεταφέρονται μεγάλες ποσότητες σκόνης προς τη θάλασσα (νότια / κάτω). Το πρόβλημα εδώ είναι ότι η πηγή αυτής της σκόνης μοιάζει να είναι η «έρημος» βόρεια (ψηλά στη φωτογραφία), αλλά επί της ουσίας πρόκειται για την εποχική λίμνη Hamun στο Αφγανιστάν. 

 

Η λίμνη αυτή όπως και οι κοντινοί υδροβιότοποι στο λεκανοπέδιο του Sistan, εξαιτίας της αυξημένης ζήτησης σε νερό αλλά και των αυξημένων περιόδων ξηρασίας, έχουν συρρικνωθεί, ενώ σε χρονιές όπως η φετινή, έχουν εξαφανιστεί. Τη θέση τους έχει πάρει μια τεράστια έκταση που είναι εκτεθειμένη στα στοιχεία της φύσης και έχει ερημικά χαρακτηριστικά. Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι, ενώ παλιότερα οι αμμοθύελλες στην περιοχή ήταν χαρακτηριστικό του καλοκαιριού, τώρα συμβαίνουν όλο το χρόνο (π.χ. φέτος). Ο αφανισμός της λίμνης αυξάνει την ποσότητα σκόνης στον αέρα της περιοχής κατά 40% κατά μέσο όρο.

 

Γενικότερα στον πλανήτη μας, το συνδυασμένο αποτέλεσμα ανάλογων περιπτώσεων έχει αυξήσει την ποσότητα σκόνης στη γήινη ατμόσφαιρα κατά 55% σε σχέση με την προ-βιομηχανική εποχή, σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 17/1/2023 στο επιστημονικό περιοδικό “Nature Reviews Earth & Environment”. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, αυτή η σκόνη αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην παγκόσμια θέρμανση σε ένα ποσοστό 8% περίπου, κάτι που σημαίνει πως στην πραγματικότητα, οι συνέπειες της παγκόσμιας θέρμανσης, χωρίς τη σκόνη, θα ήταν εντονότερες. Φυσικά θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και η υποβάθμιση της ποιότητας της ατμόσφαιρας και του αέρα που αναπνέουμε λόγω της αύξησης της σκόνης.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s43017-022-00379-5

 

Φωτογραφία: NOAA 20 – VIIRS.

 

 

Κυματισμοί στους δακτυλίους του Κρόνου από τον "Προμηθέα"

Σε αυτές τις φωτογραφίες που ελήφθησαν από τη διαστημική συσκευή Cassini τον Φεβρουάριο του 2007 και τον Αύγουστο του 2009 αντίστοιχα, βλέπουμε τον «Προμηθέα», έναν από τους δεκάδες φυσικούς δορυφόρους του Κρόνου, καθώς βρίσκεται στο χάσμα (κενό) Roche των δακτυλίων F (άνω/εξωτερικός) και A (κάτω/εσωτερικός). Ο Προμηθέας έχει διαστάσεις της τάξης των 100 km ενώ το συγκεκριμένο χάσμα έχει πλάτος 2600 km. 

 

Κατά τη βαρυτική αλληλεπίδραση του Προμηθέα με τον εξωτερικό δακτύλιο F του Κρόνου, παρασύρονται κομμάτια πάγου από τον δακτύλιο (1η φωτογραφία) τα οποία διακρίνονται ως λευκή «ουρά». Η βαρυτική επίδραση του Προμηθέα μπορεί να προκαλέσει ακόμη και κυματισμό στον δακτύλιο F (2η φωτογραφία όπου φαίνονται διαδοχικά στιγμιότυπα του κυματισμού αυτού, ενώ δεξιά διακρίνεται η μακριά σκιά του Προμηθέα στον δακτύλιο Α).

 

Φωτογραφίες: NASA / JPL / Space Science Institute

 

 

Πολλαπλοί "ανάποδοι" κεραυνοί από δέντρα

Εντυπωσιακή καταγραφή πολλαπλών ανοδικών ή «αντίστροφων» κεραυνών (GC, Ground-to-Cloud δηλαδή από το έδαφος προς το νέφος) αλλά από δέντρα! Αυτή τη λήψη έκανε η Kristy Sharkey στο Seattle των ΗΠΑ στις 14/2 το ξημέρωμα.

 

Αυτό το είδος κεραυνού, γενικά εκκινεί από ψηλά αντικείμενα (π.χ. δέντρα εδώ) ή κατασκευές που ξεχωρίζουν σε σχέση με το περιβάλλον τους, όπως κεραίες ραδιοφωνικών σταθμών, ανεμογεννήτριες, καμινάδες διυλιστηρίων και ψηλές αγώγιμες κατασκευές γενικότερα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, έχει προηγηθεί ένας «κανονικός» κεραυνός θετικής πολικότητας σχετικά κοντά σε αυτά τα αντικείμενα. Η απότομη αλλαγή της κατανομής φορτίου στο νέφος, μετά τον «κανονικό» κεραυνό, ισχυροποιεί το ηλεκτρικό πεδίο ανάμεσα στις κατασκευές/αντικείμενα του εδάφους και το νέφος, ευνοώντας τη δημιουργία ανοδικών θετικών οδηγών φορτίου από αυτές/αυτά και οδηγώντας τελικά στην εκδήλωση των εντυπωσιακών «αντίστροφων» κεραυνών GC. 

 

Πολλαπλοί ανοδικοί κεραυνοί έχουν καταγραφεί και στην Ελλάδα από «κυνηγούς καταιγίδων». Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό (Αθήνα, 2018): https://flic.kr/p/Ftwanw. Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό εδώ (Σάμος, 2021): https://www.facebook.com/Meteographer/posts/1297025237338937.

 

Φωτογραφία: Kristy Sharkey -- https://twitter.com/kristy_sharkey -- Ρίξτε μια ματιά και στο Instagram της με τις εξαιρετικές φωτογραφίες που έχει και εκεί: https://www.instagram.com/kristy.sharkey/

 

 

Πολικά στρατοσφαιρικά νέφη στη Σκωτία

Τα συγκεκριμένα νέφη, φωτογραφήθηκαν στο Moray της βόρειας Σκωτίας στις 29/1, όπως και από άλλες περιοχές κοντά στον Αρκτικό κύκλο. Αυτά τα νέφη με τους χαρακτηριστικούς ιριδισμούς, ονομάζονται πολικά στρατοσφαιρικά νέφη (polar stratospheric clouds – nacreous clouds), διότι απαντώνται σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη και σε στρατοσφαιρικά ύψη (15 – 25 km), δηλαδή ψηλότερα από τα «συμβατικά» νέφη. Φωτίζονται από τον Ήλιο που μόλις έχει δύσει, και το φαινόμενο της περίθλασης στους μικροσκοπικούς ομοιόμορφους παγοκρυστάλλους ή υπέρψυχρα σταγονίδια (της τάξης των 10 μm) που τα αποτελούν, είναι το αίτιο για τα χρώματά τους.

 

Η καλύτερη περίοδος για να τα παρατηρήσει κάποιος στο βόρειο ημισφαίριο, είναι τον Γενάρη και τον Φλεβάρη οπότε και η θερμοκρασία στην κατώτερη πολική στρατόσφαιρα βρίσκεται, κατά μέσο όρο, κάτω από τους -80 βαθμούς Κελσίου, κάτι που οδηγεί το μείγμα των λιγοστών υδρατμών (νερό μαζί με άλλα στοιχεία όπως νιτρικό και θειικό οξύ, τα οποία έχουν περάσει στη στρατόσφαιρα από την τροπόσφαιρα, με διάφορους ανυψωτικούς μηχανισμούς) να συμπυκνωθούν σε αυτές τις συνθήκες.

 

Φωτογραφία: Alan C. Tough --- Πηγή: https://twitter.com/TexN9ne

 

Περισσότερα για όλα τα μετεωρολογικά φαινόμενα, με φωτογραφίες, χάρτες, σχήματα, συχνότητες εμφάνισης στη χώρα μας και οδηγίες για το πώς να τα ψάχνετε και να τα ξεχωρίζετε, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα», τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ελεγχόμενο βραχυκύκλωμα για το λιώσιμο του πάγου σε καλώδια ηλεκτρισμού

Στη Manitoba του Καναδά, η εταιρεία παροχής ενέργειας έχει διάφορους τρόπους για να διώχνει τον πάγο πάνω από τα καλώδια τον χειμώνα. Αυτός στο βίντεο είναι ένας από αυτούς. Με ένα ελεγχόμενο βραχυκύκλωμα, τα καλώδια θερμαίνονται και αποβάλλουν τον πάγο από πάνω τους, λιώνοντάς τον, σε όλο το μήκος τους. 

 

Πηγή: https://www.linkedin.com/company/manitoba-hydro/

Κρόνος και Cassini

Η διαστημική συσκευή Cassini (1997-2017), εκτός των άλλων, μας έχει προσφέρει και φωτογραφίες ασύλληπτης ομορφιάς από το ηλιακό μας σύστημα. Δυο ακόμη, είναι αυτές από τον Κρόνο.

Στην πρώτη, η οποία ελήφθη το 2015, βλέπουμε νέφη στην ατμόσφαιρα του Κρόνου μαζί με τις σκιές από τους δακτυλίους του, πάνω του. Στη δεύτερη, η οποία ελήφθη το 2009, βλέπουμε τμήμα των δακτυλίων του (και κάποιους από τους φυσικούς δορυφόρους του), οι οποίοι έχουν αποκτήσει αυτό το χρυσό χρώμα καθώς στη συγκεκριμένη φάση το επίπεδό τους ήταν παράλληλο προς τις ακτίνες του Ήλιου.

 

1η: NASA / JPL-Caltech / SSI / Jason Major

 

2η: NASA / JPL-Caltech / SSI / CICLOPS / Kevin M. Gill (https://flic.kr/p/2oggGME)

 

Περισσότερα: https://solarsystem.nasa.gov/.../cassini/galleries/images/

 

 

"Καταστροφή" παρηλίου από πύραυλο και δημιουργία καινοφανούς οπτικού φαινομένου

Στο βίντεο αυτό βλέπουμε την εκτόξευση του παρατηρητηρίου ηλιακής δυναμικής της NASA (Solar Dynamics Observatory ή SDO, βλέπε πληροφορίες για αυτό εδώ: https://sdo.gsfc.nasa.gov/), στις 11/2/2010. Εδώ παρατηρούμε διάφορα ενδιαφέροντα αλλά και ένα πρωτοφανές φαινόμενο. Παρατηρήστε καταρχάς δεξιά από τον πύραυλο ένα γνωστό οπτικό ατμοσφαιρικό φαινόμενο, το παρήλιο. Μόλις ο πύραυλος περάσει δίπλα του, το παρήλιο εξαφανίζεται. Επίσης, αριστερά από τον πύραυλο εμφανίζεται μια λευκή κινούμενη στήλη. Τι συνέβη εδώ;

 

Το παρήλιο είναι ένα οπτικό φαινόμενο που δημιουργείται χάρη στη διάθλαση του φωτός μέσα από ομοιόμορφα προσανατολισμένους εξαγωνικούς παγοκρυστάλλους νεφών. Ο πύραυλος, καθώς πέρασε από τα νέφη, δημιούργησε κύματα πίεσης (φαίνονται αμυδρά ως ρυτιδώσεις – κυματισμοί στο βίντεο, απομακρυνόμενοι από τον πύραυλο) τα οποία διέλυσαν τον ομοιόμορφο προσανατολισμό που είχαν οι κρύσταλλοι και έτσι το οπτικό αυτό φαινόμενο εξαφανίστηκε.

 

Από την άλλη, τα κύματα πίεσης από την ταχεία διέλευση του πυραύλου μέσα από περιοχές με ικανή υγρασία στην τροπόσφαιρα (το καταλαβαίνουμε αυτό από την παρουσία νεφών εκεί), αποτελούν κινούμενες διαταραχές πίεσης και θερμοκρασίας. Πίσω από κάθε τέτοια διαταραχή, υπάρχει απότομη και πρόσκαιρη πτώση στην πίεση, η οποία οδηγεί σε, επίσης πρόσκαιρη, συμπύκνωση σε ορατά νέφη. Έτσι γίνονται επαρκώς ορατοί αυτοί οι κυματισμοί εκεί.

 

Τέλος, η λευκή στήλη αριστερά εικάζεται ότι δημιουργήθηκε αποκλειστικά από τη διέλευση του πυραύλου, σε συνδυασμό με το ηλιακό φως. Η πρόσκαιρη ανακατανομή τμήματος των παγοκρυστάλλων, με τη διέλευση του πυραύλου από τα νέφη αυτά, δημιούργησε αυτή τη βραχύβια λευκή στήλη. Το (κυρίως) λευκό χρώμα εμφανίζεται σε οπτικά φαινόμενα που προκύπτουν από απλή ανάκλαση του ηλιακού φωτός στους παγοκρυστάλλους (π.χ. το έχουμε δει στον παρηλιακό κύκλο/τόξο παλιότερα ή και στους «πυλώνες φωτός» σε κρύα κλίματα). Ενδέχεται λοιπόν, τα κύματα πίεσης του διερχόμενου πυραύλου να οργάνωσαν τμήμα των παγοκρυστάλλων με τέτοιο τρόπο ώστε να δράσουν πρόσκαιρα ως «κάτοπτρα» του ηλιακού φωτός, δημιουργώντας αυτή τη βραχύβια λευκή στήλη.

 

Πηγή: https://youtu.be/u_NkxDXLQUI

 

Στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα», μπορείτε να δείτε φωτογραφίες με αυτό και άλλα εντυπωσιακά ή και άγνωστα, στο ευρύ κοινό, φυσικά φαινόμενα, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με λεπτομερείς εξηγήσεις και σχήματα για το πώς δημιουργούνται αλλά και πώς να τα αναζητάτε. Αποκτήστε τον από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής, με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!