Υπόηχοι και "φαντάσματα"

Τα αποτελέσματα ενός πολύ ενδιαφέροντος πειράματος, δημοσιεύτηκαν στις 27/4 στο επιστημονικό περιοδικό “Frontiers in Behavioral Neuroscience” στην αναζήτηση συσχέτισης υπόηχων με αρνητικές ψυχολογικές και άλλες επιδράσεις στον άνθρωπο. Υπόηχος θεωρείται κάθε ήχος με συχνότητα κάτω από 20 Hz, το οποίο αποτελεί και κατώφλι ακοής για τον άνθρωπο. 

 

36 συμμετέχοντες υποβλήθηκαν στο ακόλουθο πείραμα. Κάθισαν σε ένα δωμάτιο μόνοι τους ακούγοντας μουσική διαφόρων ειδών. Παράλληλα, σε ένα άλλο δωμάτιο σε επιλεγμένες περιόδους, παράγονταν υπόηχος συχνότητας 18 Hz χωρίς να το γνωρίζουν. Στη συνέχεια, ρωτήθηκαν για την υποκειμενική τους εμπειρία καθώς άκουγαν μουσική, αν αντιλήφθηκαν υπόηχους, ενώ έδωσαν και δείγμα σάλιου.

Όπως και σε παλαιότερα αντίστοιχα πειράματα, κατά τη διάρκεια των υπόηχων, τους οποίους δεν αντιλήφθηκαν, υπήρξαν συναισθήματα άγχους, φόβου, θλίψης, εκνευρισμού ή ανησυχίας, δηλαδή αρνητικά. Στα δείγματα σάλιου, ανιχνεύτηκαν επίπεδα κορτιζόλης αυξημένα σε σχέση με εκείνα στις περιπτώσεις που άκουγαν μουσική χωρίς υπόηχους.

 

Οι υπόηχοι μπορούν να παραχθούν με φυσικό ή τεχνητό τρόπο γύρω μας. Από σεισμικά κύματα μέχρι ελαττωματικά ανεμιστηράκια σε συστήματα εξαερισμού. Μάλιστα, επιβλητικοί παλαιοί πύργοι και κάστρα, σωφρονιστικά και ψυχιατρικά ιδρύματα και γενικότερα κατασκευές με επιμήκεις διαδρόμους, παλαιότερης κατασκευής, είναι επιρρεπή σε δημιουργία υπόηχων όταν υπάρχει αερισμός στο εσωτερικό τους. 

 

Η σύνδεση μεταξύ υπόηχων και αρνητικών συναισθημάτων, είναι πιθανότατα ο λόγος για τον οποίο, πολλά τέτοια μέρη αναφέρονται ως «στοιχειωμένα» ή ότι έχουν «φαντάσματα». Ένα παράδειγμα τέτοιου μέρους στην Ελλάδα, είναι το Σανατόριο της Πάρνηθας (δεξιά φωτογραφία), ενώ στο εξωτερικό το “Eastern State” στις ΗΠΑ (αριστερή φωτογραφία). Παρατηρήστε την ομοιότητα όσο αφορά τους διαδρόμους και τον εξαερισμό τους από τις πόρτες στους πλευρικούς τοίχους. 

 

Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πως ένας μεγάλος αριθμός τάφων της νεολιθικής εποχής σε Αγγλία και Ιρλανδία, είχαν κατασκευαστεί σκοπίμως με τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργούνται θόρυβοι με τον αέρα, τέτοιοι που να προκαλούν δέος ή φόβο. Είχαν μεγάλους σε μήκος και σχετικά στενούς διαδρόμους με ελεύθερη είσοδο για τον αέρα, κάτι που αποτελεί ευνοϊκή διάταξη για τη δημιουργία υποήχων. 

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.frontiersin.org/.../fnbeh.2026.1729876/full

 

Αριστερή φωτογραφία: https://commons.wikimedia.org/.../File:Eastern_State...

 

Δεξιά φωτογραφία: https://commons.wikimedia.org/.../File:Old_Sanatorium...

 

Περισσότερα για τις επιστημονικές έρευνες σχετικά με τους υπόηχους και την ψυχολογική τους επίδραση στον άνθρωπο, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Επανορισμός της κατοικήσιμης ζώνης για τα άστρα χαμηλής μάζας

O κλασικός ορισμός της «κατοικήσιμης ζώνης» ενός εξωπλανήτη εστιάζει σε εκείνη τη ζώνη γύρω από ένα άστρο, στην οποία ο πλανήτης έχει τις κατάλληλες θερμοκρασίες για να διατηρεί νερό σε υγρή μορφή. Ωστόσο, αυτός ο ορισμός παραβλέπει τον κρίσιμο ρόλο της υπεριώδους ακτινοβολίας στην προβιοτική χημεία, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καθοριστεί σε άστρα χαμηλής μάζας όπως οι ερυθροί νάνοι. Αυτό είναι το αντικείμενο έρευνας που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό “The innovation” στις 6/4.

 

Η υπεριώδης ακτινοβολία, σε όχι καταστρεπτικές δόσεις, είναι αναγκαία καθώς παρέχει την απαραίτητη ενέργεια για διάφορες διεργασίες απαραίτητες για τη ζωή, όπως τη μετατροπή απλών μορίων σε σύνθετες ενώσεις (π.χ. τα αμινοξέα). Τα αστέρια χαμηλής μάζας συνήθως εκπέμπουν ανεπαρκή υπεριώδη ακτινοβολία, ωστόσο εκείνα που παράγουν συχνές εκλάμψεις μπορούν να παρέχουν την απαραίτητη ροή υπεριώδους ακτινοβολίας.

 

Οι ερευνητές στην παρούσα έρευνα, βελτιώνουν τον ορισμό της «κατοικήσιμης ζώνης», ενσωματώνοντας και αυτές τις ροές υπεριώδους ακτινοβολίας που είναι μεν αναγκαίες αλλά δεν καταστρέφουν την οζονόσφαιρα αφήνοντας εκτεθειμένη τη βιόσφαιρα. Όσο μεγαλύτερη είναι η επικάλυψη της «κλασικής» κατοικήσιμης ζώνης με βάση τον «παραδοσιακό» ορισμό και της νέας, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα για την ανάπτυξη ζωής σε έναν εξωπλανήτη.

 

Ο νέος αυτός ορισμός, υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο των εκλάμψεων στην επέκταση των δυνατοτήτων για ζωή γύρω από αστέρες χαμηλής μάζας, προσφέροντας μια αναθεωρημένη προοπτική για τα κριτήρια κατοικησιμότητας των εξωπλανητών.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.cell.com/the.../fulltext/S2666-6758(26)00012-3

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους εξωπλανήτες, την αναζήτηση εξωγήινης ζωής, τη διαστημική εξερεύνηση μεσοπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα, την αστρομηχανική και πολλά άλλα συναρπαστικά θέματα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Μεγάλος κονιορτοστρόβιλος στο Νέο Μεξικό

Kονιορτοστρόβιλος (dust devil) μεγάλης διαμέτρου και ύψους, έκανε την εμφάνισή του στο Cochiti Pueblo του Ν. Μεξικού στις ΗΠΑ στις 30/4. Έχουμε αναφέρει και παλαιότερα, ότι ένας κονιορτοστρόβιλος, πολλές φορές είναι ακίνδυνος, όμως ορισμένες φορές μπορεί να γίνει αρκετά επικίνδυνος, σηκώνοντας ακόμη και σχετικά βαριές πρόχειρες κατασκευές. Στο παρόν βίντεο, βλέπουμε μια περίπτωση κονιορτοστρόβιλου σχετικά μεγάλης έντασης. Τέτοιοι στρόβιλοι μπορούν να φτάσουν και το 1 km σε ύψος.

 

Θυμίζουμε ότι αυτοί οι στρόβιλοι δημιουργούνται με καλό και σχετικά ζεστό καιρό σε ξηρό έδαφος όπως αυτό στο βίντεο. Η διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στην ξηρή και θερμή επιφάνεια του εδάφους και στον αέρα λίγο πάνω από αυτήν, μαζί με κάποιους τυχαίους τοπικούς μικροστροβιλισμούς (διάτμηση) στον άνεμο, είναι αρκετά για να δημιουργηθούν και να γιγαντωθούν αυτοί οι στρόβιλοι.

 

Βίντεο: “Heather Morning-Star” / Πηγή: https://x.com/granttosterudwx

 

Περισσότερα για τους σίφωνες ξηράς και θαλάσσης, τους κονιορτοστρόβιλους, τους νεφοστρόβιλους, κ.α, με χάρτες, διαγράμματα, πίνακες και εντυπωσιακές εικόνες από τη χώρα μας και το εξωτερικό, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής! Ρωτήστε μας!

Οι μελανές οπές με μάζα εντός της «απαγορευμένης ζώνης» έχουν προέλθει από συγχώνευση μελανών και όχι απευθείας από «αστρικό θάνατο»

Οι μελανές οπές που έχουν προκύψει από «αστρικό θάνατο» άστρων με επαρκή μάζα (~70-250 ηλιακές μάζες), έχουν μια ιδιομορφία όσο αφορά τη μάζα τους. Οι παρατηρήσεις που έχουμε, δείχνουν ότι αυτές οι μελανές οπές αστρικής προέλευσης έχουν μάζες που είτε είναι μικρότερες από ~50 ηλιακές μάζες είτε μεγαλύτερες από ~130 ηλιακές μάζες. Επομένως, φαίνεται να υπάρχει μια «απαγορευμένη ζώνη» ~50-130 ηλιακών μαζών για τις «αστρικής προέλευσης μελανές οπές».

 

Μια θεωρητική εξήγηση που έχει δοθεί για αυτό το άνω όριο, είναι ότι τα άστρα με αρκετά μεγάλη μάζα (70-250 ηλιακές μάζες), αντί για απευθείας βαρυτική κατάρρευση προς μια μελανή οπή, διέρχονται μέσα από μια άλλη διαδικασία που ονομάζεται «υπερκαινοφανής αστάθειας ζεύγους» (Pair-Instability SuperNova ή PISN). 

 

Σε αυτήν, η πολύ μεγάλη μάζα των άστρων οδηγεί σε θερμοκρασίες στον πυρήνα τους που τα φωτόνια (ακτίνες γ εν προκειμένω) μετασχηματίζονται σε ζεύγη ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων («δίδυμη γένεση»). Αυτή η διαδικασία μειώνει δραστικά τον αριθμό των φωτονίων και τη συνεπαγόμενη πίεση ακτινοβολίας του πυρήνα που, μέχρι τότε «αντιστεκόταν» αποτελεσματικά στη βαρυτική πίεση των υπερκείμενων στρωμάτων του άστρου. Αυτά τα στρώματα συμπιέζουν περαιτέρω τον πυρήνα οδηγώντας σε εκρηκτική παραγωγή ενέργειας μέσω θερμοπυρηνικής σύντηξης βαρύτερων στοιχείων και τελικά σε μια έκρηξη, ισχυρότερη από τις τυπικές εκρήξεις υπερκαινοφανών, η οποία δεν αφήνει μελανή οπή ή άλλα τυπικά αστρικά υπολείμματα πίσω της (όπως π.χ. τον πυρήνα του άστρου). Ολόκληρο το άστρο διαλύεται από την έκρηξη αυτού του είδους.

 

Αν και υφίσταται η παραπάνω θεωρητική εξήγηση, δεν υπήρχαν κάποιες παρατηρησιακές αποδείξεις για αυτήν. Ωστόσο, την 1/4, στο επιστημονικό περιοδικό “Nature”, παρουσιάζονται έμμεσα τέτοιες μέσω της αστρονομίας βαρυτικών κυμάτων. Οι μελανές οπές που ανιχνεύονται με μάζες εντός της «απαγορευμένης ζώνης» έχουν προέλθει από συγχώνευση μελανών οπών μικρότερης μάζας αλλά όχι απευθείας από «αστρικό θάνατο».

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41586-026-10359-0

 

Πολλά περισσότερα, αναλυτικά για τις μαύρες τρύπες, όπως και για πολλά άλλα πολύ ενδιαφέροντα θέματα, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του μεγάλου επιστημονικού έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

Εύρεση μεγάλων "αρχαίων" οργανικών μορίων στον Άρη

Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 21/4 στο επιστημονικό περιοδικό “Nature Communications”, παρουσιάζεται η εύρεση δεκάδων μεγάλων οργανικών μορίων στον κρατήρα Gale του Άρη. Γιατί όμως είναι σημαντικό αυτό; Δεν είχαμε βρει ήδη τέτοια παλιότερα;

 

Η ανακάλυψη αυτή παρέχει την πρώτη, επί τόπου απόδειξη της ύπαρξης μιας ευρείας ποικιλίας σύνθετων οργανικών μορίων στον «κόκκινο πλανήτη», οι οποίες ανιχνεύθηκαν χρησιμοποιώντας μια νέα χημική μέθοδο (TMAH – αναφέρεται στα αρχικά της ουσίας υδροξείδιο του τετραμεθυλαμμωνίου, που χρησιμοποιήθηκε κατά το πείραμα) και αποκαλύπτει ενώσεις οι οποίες μέχρι πρότινος δεν ήταν ανιχνεύσιμες. Η ανίχνευση αυτή έγινε πάνω στο «φορητό» χημικό εργαστήριο (SAM - Sample Analysis at Mars) του “Mars Curiosity Rover”. 

 

Επίσης, μας αποκαλύπτει ότι μεγάλες οργανικές ουσίες, πιθανώς σχετιζόμενες με αρχαία αρειανή ζωή, μπορούν να επιβιώσουν (και να ανακαλυφθούν χρησιμοποιώντας αυτήν την νέα μέθοδο) για τουλάχιστον 3.5 δισεκατομμύρια έτη, σε πετρώματα του Άρη παρά την ακτινοβολία και τις γεωλογικές διεργασίες που έλαβαν χώρα στον πλανήτη κατά το πέρασμα του χρόνου. Τέλος, παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την εκτέλεση των επόμενων πειραμάτων τόσο στον Άρη (από το “Curiosity” και το μελλοντικό “Rosalind Franklin Mars Rover”) αλλά και ανάλογων πειραμάτων από την αποστολή “Dragonfly” στον Τιτάνα (τον μεγαλύτερο φυσικό δορυφόρο του Κρόνου, το 2034).

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41467-026-70656-0

 

Πανοραμική φωτογραφία του Άρη από το “Curiosity”: NASA / JPL-Caltech / MSSS / AndreaLuck

 

Στον τόμο ΙΙΙ του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), μπορείτε να βρείτε λεπτομέρειες για το μέλλον της διαστημικής εξερεύνησης, τις προκλήσεις και τα όρια αυτής και το πώς μπορούν να ξεπεραστούν. Ανάμεσα σε άλλα, ο συναρπαστικός αυτός τόμος, η ναυαρχίδα της τριλογίας του έργου, πραγματεύεται το μέλλον της ανθρωπότητας, τα βιολογικά, τεχνολογικά, επιστημονικά και άλλα όρια, δίνοντας στον αναγνώστη πολλή τροφή για σκέψη σε πολλά θέματα! Μπορείτε να τον αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η αντί-ουρά του κομήτη C/2025 R3 (PanSTARRS)

Στις 25-26/4, καθώς ο κομήτης C/2025 R3 (PanSTARRS) πέρασε ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο αλλά και από το πλησιέστερο στη Γη σημείο, ανέπτυξε αντί-ουρά. Σε αυτό το βίντεο παρατηρείτε την πορεία του, την ουρά του αλλά και την αμυδρή αλλά ορατή αντί-ουρά προς το τέλος του βίντεο κάτω αριστερά, καθώς περνά από το πεδίο του SOHO, δηλαδή του Ηλιακού και Ηλιοσφαιρικού Παρατηρητηρίου της ESA και της NASA. Στο κέντρο βρίσκεται ο Ήλιος ο οποίος είναι καλυμμένος με κορωνογράφο, ώστε το εκτυφλωτικό φως του να μην επηρεάζει τις παρατηρήσεις αμυδρότερων αντικειμένων. 

 

Η "αντί-ουρά" (anti-tail) δημιουργείται από υλικό που αποτελείται από σχετικά μεγαλύτερα σωματίδια σκόνης, έχει εκτοξευτεί από τον κομήτη νωρίτερα και καθυστερεί. Δηλαδή έπεται του κομήτη, ευρισκόμενο πάνω στην τροχιά του, παρόλο που η οπτική γωνία μπορεί να την κάνει να φαίνεται ότι προηγείται ή ότι κατευθύνεται προς τον Ήλιο. Όταν η Γη περάσει από το επίπεδο τροχιάς του κομήτη, τότε αυτή η αντί-ουρά μπορεί να γίνει ευκολότερα ορατή (π.χ. όπως στον κομήτη Tsuchinshan-ATLAS τον Οκτώβριο του 2024). Δυστυχώς ο κομήτης PanSTARRS δεν είναι ορατός πλέον από το βόρειο ημισφαίριο.

 

Πηγή: SOHO / LASCO C3 / ESA – NASA 

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους κομήτες, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τις διαφορές τους, την πιθανότητα πρόσκρουσής τους με τη Γη, και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Διάφορα οπτικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα από την κορυφή του Willis Tower

Αυτό είναι ένα 3ωρο βίντεο (σε γρήγορη κίνηση) κατά τη δύση του ηλίου, όπως φαίνεται από την κορυφή του Willis (Sears) Tower στο Σικάγο των ΗΠΑ, κοιτώντας προς τη λίμνη Michigan. 

Παρατηρήστε τη σταδιακή εξάπλωση της ομίχλης. Καθώς περνά η ώρα και μεγαλώνουν οι σκιές, παρατηρήστε τη σκιά της κορυφής του ουρανοξύστη μέσα στην ομίχλη. Εκεί εμφανίζεται ένα φαινόμενο που αποτελείται από πολύχρωμους ομόκεντρους δακτυλίους γύρω από την σκιά της κορυφής. Αυτό είναι ένα φυσικό οπτικό φαινόμενο που ονομάζεται «glory» (στα ελληνικά συνήθως αποδίδεται με τον όρο «δόξα», ενώ ο όρος «φωτοστέφανο» αναφέρεται σε παρόμοιο οπτικό φαινόμενο). 

Το φαινόμενο αυτό μπορείτε να το δείτε όταν βρίσκεστε πάνω από νέφη (π.χ. σε αεροπλάνο) ή ομίχλη (π.χ. σε ύψωμα ή κορυφή βουνού) που περιέχει σταγονίδια συγκεκριμένης διαμέτρου (της τάξης των 10 μικρομέτρων). Οφείλεται σε οπισθοσκέδαση του ηλιακού φωτός περί την σκιά του αντικειμένου (π.χ. εδώ του ουρανοξύστη), από τα σταγονίδια του νέφους ενώ δημιουργείται πάντα στο διαμετρικό, ως προς τον ήλιο, σημείο. 

Με πιο απλά λόγια, το φως του ήλιου αλληλεπιδρά με το στρώμα των μικροσκοπικών σταγονιδίων με τέτοιο τρόπο, ώστε το τελικό αποτέλεσμα να είναι η ανάκλασή του πίσω σε εμάς με ταυτόχρονη ανάλυσή του στα χρώματα της ίριδας. Δηλαδή μοιάζει με το γνωστό «ουράνιο τόξο», μόνο που η διαδικασία που παράγει τη «δόξα» είναι διαφορετική (δεν οφείλεται μόνο σε διάθλαση ή μόνο σε περίθλαση) και πιο περίπλοκη (υπεισέρχεται και η έννοια των "επιφανειακών κυμάτων" στην εξήγηση του φαινομένου).

Ο παρατηρητικός αναγνώστης θα διαπιστώσει και την ύπαρξη τμήματος αμυδρού τόξου ομίχλης (fogbow) στη δεξιά πλευρά, πριν τη μέση του βίντεο και πριν την εμφάνιση της «δόξας». Το τόξο αυτό είναι λευκό με μία αμυδρή κόκκινη λωρίδα στην εξωτερική ζώνη του και μία αμυδρή ιώδη λωρίδα στην εσωτερική ζώνη. Το πάχος των ζωνών των διαφόρων χρωμάτων στο τόξο ομίχλης είναι μεγαλύτερο σε σχέση με το γνωστό ουράνιο τόξο, με αποτέλεσμα να επικαλύπτονται τα διάφορα χρώματα και να απομένει το άθροισμα τους (το λευκό) και ένα τμήμα των ακραίων λωρίδων (κόκκινης και ιώδους όπως αναφέρθηκε πριν).

Πηγή: EarthCams / Steve Paluch (https://bsky.app/profile/brewcitychaser.com)

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!