Η γέννηση νέων πλανητών στο AB Aurigae

Στις αρχές Ιουνίου, δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του ESO (Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο / Παρατηρητήριο) ένα βίντεο που στην πραγματικότητα είναι μια σειρά εικόνων οι οποίες ελήφθησαν σε διάστημα 4 ετών (2019-2023) με το όργανο SPHERE του VLT (Very Large Telescope) στην Ατακάμα της Χιλής. Σε αυτό παρατηρούμε έναν περιστρεφόμενο δίσκο αερίου και σκόνης γύρω από το νεαρό αστέρι AB Aurigae (το οποίο σκιάζεται τεχνητά ώστε να μπορεί να παρατηρηθεί ο δίσκος γύρω του). Αυτό το στροβιλιζόμενο νέφος είναι ένα πλανητικό σύστημα σε φάση σχηματισμού και αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία για την παρατήρηση της δυναμικής της γέννησης πλανητών. Άλλωστε, κάπως έτσι δημιουργήθηκε και το δικό μας πλανητικό σύστημα.

 

Το AB Aurigae βρίσκεται στον αστερισμό Aurigae (Ηνίοχος), 520 έτη φωτός μακριά από τη Γη. Αν και η γενικότερη περιστροφή του υλικού μέσα στον δίσκο επηρεάζεται από τη βαρύτητα του αστεριού, υπάρχουν κάποιοι χαρακτηριστικοί μικροστροβιλισμοί εντός του δίσκου, που σηματοδοτούν τα σημεία όπου θα μπορούσαν να σχηματίζονται πλανήτες. Καθώς οι νέοι πλανήτες αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον υλικό και τροφοδοτούνται με αέριο και σκόνη, δημιουργούν διαταραχές που προκαλούν αυτούς τους στροβιλισμούς, καθώς ο (μελλοντικός) πλανήτης περιστρέφεται γύρω από το αστέρι. Αυτά τα χαρακτηριστικά φαίνονται καλύτερα στο δεξί βίντεο, το οποίο έχει υποστεί επεξεργασία για την ενίσχυση αυτών των δομών.

 

Δημοσίευση, αρχεία και λεπτομέρειες: https://www.eso.org/public/videos/potw2622a/

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους εξωπλανήτες, την αναζήτηση εξωγήινης ζωής, τη διαστημική εξερεύνηση μεσοπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα, την αστρομηχανική και πολλά άλλα συναρπαστικά θέματα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Στιγμιότυπο ενός νεαρού πλανητικού συστήματος

Σε αυτή τη φωτογραφία που ελήφθη από το τηλεσκόπιο VLT του Ευρωπαϊκού Νοτίου Παρατηρητηρίου/Αστεροσκοπείου (ESO), στη Χιλή, διακρίνονται 2 εξωπλανήτες (σημειώνονται με βέλη) σε τροχιά γύρω από το άστρο τους (πάνω αριστερά). Οι υπόλοιπες φωτεινές τελείες είναι άστρα στο υπόβαθρο.

Το σύστημα αυτό έχει την κωδική ονομασία TYC 8998-760-1 και βρίσκεται 300 έτη φωτός μακριά από εμάς. Η ηλικία του εκτιμάται στα «μόλις» 17 εκατομμύρια έτη, πολύ νέο σε σχέση με το δικό μας ηλιακό σύστημα ηλικίας 4.5 δισεκατομμυρίων ετών. Οι πλανήτες αυτοί έχουν μάζες συγκρίσιμες με εκείνη του Δία (ο κοντινότερος στο άστρο έχει μάζα 14 φορές εκείνης του Δία, ενώ ο άλλος έχει μάζα 6 φορές εκείνης του Δία), ενώ βρίσκονται 160 και 320 αστρονομικές μονάδες* μακριά από το άστρο τους, αντίστοιχα.

*Θυμίζουμε ότι μία αστρονομική μονάδα είναι η απόσταση Γης-Ήλιου, ήτοι 150 εκατομμύρια χιλιόμετρα ή ~8 λεπτά φωτός και χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης αστρονομικών αποστάσεων.

Ουσιαστικά θα μπορούσε να αποτελεί ένα «στιγμιότυπο» του δικού μας ηλιακού συστήματος στα πρώτα του βήματα, καθώς το συγκεκριμένο άστρο είναι παρόμοιο με τον Ήλιο μας. Το γεγονός της απευθείας φωτογράφισης άλλων πλανητικών συστημάτων, από μόνο του είναι κάτι εντυπωσιακό. Τα τηλεσκόπια της επόμενης γενιάς, όπως το James Webb ή το ELT, αναμένεται να μπορούν φωτογραφίσουν εξωπλανήτες συγκρίσιμους με τη Γη και πολύ πλησιέστερα στο μητρικό τους άστρο.

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso2011/eso2011a.pdf

Η κοντινότερη σε εμάς μαύρη τρύπα ως σήμερα...

Αστρονόμοι του ESO (European Southern Observatory), στο αστεροσκοπείο La Silla στη Χιλή, βρήκαν την κοντινότερη, ως σήμερα, σε εμάς, μελανή οπή. Αυτή βρέθηκε στο αστρικό σύστημα HR 6819, «μόλις» 1000 έτη φωτός μακριά από εμάς, ορατό από το νότιο ημισφαίριο και αρχικά είχε ταξινομηθεί ως διπλό σύστημα αστέρων, από μία επιστημονική ομάδα που έκανε έρευνα για αυτά.

Ωστόσο, μετέπειτα ανάλυση οδήγησε στο συμπέρασμα ότι το εσωτερικό άστρο, βρίσκεται σε τροχιά γύρω από κάτι «αόρατο», το οποίο διαπιστώθηκε τελικά πως ήταν μια μελανή οπή με σχετικά μικρή μάζα (τουλάχιστον 4.2 ηλιακές μάζες) και δεν αλληλεπιδρά με βίαιο τρόπο με το περιβάλλον της (π.χ. με τέτοιο τρόπο που θα οδηγούσε σε εκπομπή ακτίνων Χ, όπως οι περισσότερες μελανές οπές που έχουν παρατηρηθεί ως σήμερα), κάτι που καθιστά τον εντοπισμό της ακόμη δυσκολότερο.

Φωτογραφία: ESO / L. Calçada – Καλλιτεχνική απεικόνιση του τριπλού συστήματος HR 6819 με τις τροχιές των δυο άστρων (γαλάζιο) και την τροχιά της μελανής οπής (κόκκινο).

Ανακοίνωση: https://www.eso.org/public/news/eso2007/

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso2007/eso2007a.pdf

Εξωπλανήτης φωτίζεται από 3 άστρα

Πως θα σας φαινόταν να βρίσκεστε σε έναν πλανήτη που φωτίζεται από 3 αστέρια; Ένας τέτοιος πλανήτης ανακαλύφθηκε στην «αστρική γειτονιά» μας, σε απόσταση μόλις 22.5 ετών φωτός από εμάς, και αν ήσασταν στην επιφάνειά του, θα βλέπατε έναν «ήλιο» σχετικά κοντά και τους άλλους δυο σε μια σχετική απόσταση (η εικόνα δίνει μια αίσθηση του πως θα μπορούσε να είναι).

Και τα 3 αστέρια του συστήματος είναι ερυθροί νάνοι (τα μικρότερα, ψυχρότερα και πιο συνηθισμένα άστρα στον Γαλαξία μας), ενώ ο πλανήτης έχει 8 φορές την μάζα της Γης αλλά είναι πολύ θερμός στην επιφάνειά του (160 βαθμοί Κελσίου). Ο πλανήτης (LTT 1445Ab όπως ονομάστηκε) πραγματοποιεί μια πλήρη περιστροφή γύρω από το κοντινό του άστρο (το ένα από τα τρία), σε μόλις 5 ημέρες. Δηλαδή ένα έτος εκεί διαρκεί 5 μέρες μόλις.

Τον πλανήτη εντόπισε το διαστημικό τηλεσκόπιο TESS της NASA, το οποίο ψάχνει για εξωπλανήτες εδώ και 1 χρόνο. Μέχρι στιγμής, οι γνωστοί εξωπλανήτες συνολικά είναι 4000, ενώ στην διετή αποστολή του, το TESS αναμένεται να βρει άλλους 20000 τουλάχιστον.

Καλλιτεχνική απεικόνιση: ESO

---------------------------------------------------------------------------

*Περισσότερα για τους εξωπλανήτες, τους τρόπους εύρεσής τους και την εξωγήινη ζωή όπως και τους παράγοντες που την ευνοούν, στον τόμο ΙΙ του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα» που θα είναι διαθέσιμος και στο 48ο φεστιβάλ βιβλίου στο Ζάππειο!

Μάλιστα, στις 31/8/2019 και ώρες 8-10 το βράδυ, ο συγγραφέας του έργου Δρ. Χρήστος Γ. Ντουντουλάκης, θα βρίσκεται στα περίπτερα 18-20-22, των εκδόσεων «Οσελότος», στο Ζάππειο, για να συζητήσει μαζί σας και να υπογράψει αντίτυπα των βιβλίων του.

Ολική έκλειψη ηλίου - Φωτογραφία από την Χιλή

Μία από τις πολλές εντυπωσιακές φωτογραφίες της χθεσινής ολικής έκλειψης Ηλίου, την στιγμή της ολικότητας. Η συγκεκριμένη, είναι από το παρατηρητήριο La Silla του ESO (European Southern Observatory) στην Χιλή. Κάτω αριστερά χαμηλά διακρίνεται και η Αφροδίτη.

Credits: ESO / La Silla Observatory (CC BY – SA 4.0)

-------------------------------------------------

*ΟΛΑ όσα θα θέλατε να μάθετε για τις εκλείψεις, με χάρτες, παραδείγματα, φωτογραφίες, σχήματα, μπορείτε να τα βρείτε στην σελ. 195 του τόμου Ι του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα», τον οποίο μπορείτε να προμηθευτείτε και από εδώ σε χαμηλότερη τιμή!