3D επεξεργαστές και nanostacking

Το 2025, στο συνέδριο “Symposium on VLSI Technology and Circuits”, παρουσιάστηκε μία νέα τεχνική ανάπτυξης chips με τρανζίστορ διάστασης μικρότερης του 1 νανομέτρου (nm) και συγκεκριμένα 0.7 nm. Η τεχνική αυτή ονομάζεται “Nanostacking”, εντός 5ετίας αναμένεται να βρίσκεται στην αγορά, ενώ σε μια δεκαετία θα την έχει κατακτήσει. Με τη νέα τεχνική μπορούν να τοποθετηθούν ως 100 δισεκατομμύρια τρανζίστορ σε ένα μικροσκοπικό chip, όταν με την τρέχουσα των 2 nm δεν ξεπερνούσαν τα 50. Παράλληλα, αντιμετωπίζονται και οι αυξανόμενες ενεργειακές απαιτήσεις καθώς, η νέα τεχνική πετυχαίνει 50% υψηλότερη απόδοση με 70% μείωση των ενεργειακών απαιτήσεων σε σχέση με την προηγούμενη τεχνική.

 

Ουσιαστικά νανο-στρώσεις από τρανζίστορ τοποθετούνται η μία πάνω στην άλλη, σε μια «τρισδιάστατη αρχιτεκτονική». Σε αυτήν την κλίμακα, αυτό το οικοδόμημα «χτίζεται» άτομο-προς-άτομο. Η ατομική κλίμακα βρίσκεται στο 1 Angstrom ή 0.1 nm προς την οποία θα φτάσει η IBM με αυτήν την νέα τεχνική. Οι συνέπειες αναμένεται να είναι μεγάλες σε κλάδους όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και η Κβαντική Υπολογιστική αλλά και σε συσκευές όπως οι βηματοδότες αλλά και οι αισθητήρες αυτοκινήτων και γενικότερα όπου χρησιμοποιούνται μνήμες SRAM (ένα είδος υπολογιστικής μνήμης που προσφέρει σχεδόν στιγμιαία -κάτω του 1 νανοδευτερολέπτου- πρόσβαση στα δεδομένα που αποθηκεύει).

 

Η 3D αρχιτεκτονική στα chips, συνοδευόμενη από εξειδικευμένες τεχνικές, ήταν μια πρόταση που υπήρχε από καιρό για την αντιμετώπιση προβλημάτων που ανακύπτουν, όταν τα τρανζίστορ μικραίνουν αρκετά, ώστε κβαντικά φαινόμενα να δημιουργούν προβλήματα. Δυο γνωστά προβλήματα σε αυτήν την κλίμακα είναι η «διαρροή πύλης» (gate leakage) που αποτελεί ανεπιθύμητη ροή φορτίου προς μέρη που δεν θα έπρεπε, μέσω του κβαντικού «φαινομένου της σήραγγας» από τα ολοένα λεπτότερα μονωτικά υλικά και η «παγίδευση φορτίου» (charge trapping) όπου ηλεκτρόνια παγιδεύονται σε ατέλειες του υλικού από το οποίο διέρχονται.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://ieeexplore.ieee.org/document/11074866

 

Εικόνα της νέας 3D αρχιτεκτονικής: IBM

 

Περισσότερα για τον νόμο του Moore, τις εξελίξεις στους υπερυπολογιστές αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ο "μαραθώνιος" του "Perseverance”

Με τη συμπλήρωση ενός «μαραθωνίου» (42,195 km) από το “Perseverance” rover στον Άρη, στις 13/6, αυτό «πόζαρε» για μια (εκτός προγράμματος) φωτογραφία από το “Mars Reconnaissance Orbiter” που βρίσκεται σε αρειανή τροχιά. Μπορείτε να διακρίνετε το rover; Είναι στη μέση της φωτογραφίας και μοιάζει με γαλάζια τελεία ενώ φαίνονται και οι γραμμές που έχουν αφήσει οι τροχοί του στην άμμο.

 

Το “Perseverance” χρειάστηκε μόλις 5 χρόνια και 4 μήνες για να διανύσει αυτήν την απόσταση, όταν το παλαιότερο “Opportunity” είχε χρειαστεί πάνω από 11 έτη. Το “Perseverance” βρίσκεται στον Άρη από το 2021 και αναμένεται να είναι λειτουργικό τουλάχιστον ως το 2031 χάρη στην πυρηνική θερμοηλεκτρική του γεννήτρια.

 

Το παλαιότερο “Opportunity” βέβαια, είχε σχεδιαστεί για μια αποστολή μόλις 90 ημερών στον Άρη, ωστόσο κατάφερε να παραμείνει λειτουργικό για 15 χρόνια, από το 2004 ως και το 2018. Στα επιτεύγματά του ήταν και η εύρεση οριστικών αποδείξεων αρχαίας δραστηριότητας νερού στον «κόκκινο πλανήτη». Ήταν το rover που σταμάτησε να λειτουργεί μετά από μια ισχυρή αμμοθύελλα που, μάλλον, κάλυψε εντελώς τους ηλιακούς συλλέκτες του.

 

Πηγή: NASA / JPL-Caltech / University of Arizona

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση αλλά και τις γενικότερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, στον τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

 

Η «Μεγάλη Σκοτεινή Κηλίδα» του Ποσειδώνα

Γνωρίζατε ότι και ο Ποσειδώνας έχει μια μεγάλη κηλίδα, την οποία μάλιστα έχει φωτογραφίσει το “Voyager 2” κατά τη διέλευσή του από εκεί τον Αύγουστο του 1989 (βλέπε εικόνα);

 

Έχει ομοιότητες με τη «Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα» του Δία, ωστόσο υπάρχουν και αρκετές διαφορές. Καταρχάς η «Μεγάλη Σκοτεινή Κηλίδα» του Ποσειδώνα είναι ένα σύστημα υψηλών πιέσεων με περιστροφή αντί-ωρολογιακής φοράς και το κέντρο του χαρακτηρίζεται από αέρα που βυθίζεται χαμηλότερα στην ατμόσφαιρα. Αυτό έχει σαν συνέπεια εκεί, την εξάχνωση του υδρόθειου που οδηγεί στην απομάκρυνση των ανακλαστικών νεφών παγωμένου μεθανίου και για αυτό εμφανίζεται πιο σκοτεινή στην κεντρική της περιοχή. Ωστόσο, στην περιφέρειά της, οι άνεμοι είναι σφοδροί και το “Voyager 2” κατέγραψε ανέμους με ταχύτητα ως και 2500 km/h.

 

Σε αντίθεση με τη «Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα» του Δία, η «Μεγάλη Σκοτεινή Κηλίδα» του Ποσειδώνα είναι σχετικά βραχύβια και από το 1989 ως σήμερα έχει παρατηρηθεί η δημιουργία και διάλυση ακόμη 6 τέτοιων με τη βοήθεια του “Hubble”. Η διάρκειά τους είναι μερικά έτη.

 

Πηγή: https://flic.kr/p/Li3ibq - NASA / JPL / Voyager-ISS / Justin Cowart

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, τη ζωή στο διάστημα, τις προκλήσεις αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Διάθλαση της Σελήνης μέσα από τη γήινη ατμόσφαιρα

Μία ακόμη φορά που, ένας αστροναύτης του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS) «συλλαμβάνει» με τον φωτογραφικό του φακό αυτήν την «ασυνήθιστη» όψη της Σελήνης. Εδώ, ο φυσικός μας δορυφόρος μοιάζει να έχει «συμπιεστεί» ιδιαίτερα στο κάτω μισό του μέρος. Αυτό συμβαίνει λόγω της διάθλασης που προκαλείται από τη γήινη ατμόσφαιρα.

 

Οι ακτίνες φωτός από τη Σελήνη, διαθλώνται (αλλάζουν πορεία) εισερχόμενες στην πυκνότερη (σε σχέση με το διάστημα) γήινη ατμόσφαιρα η οποία μεσολαβεί ανάμεσα στον αστροναύτη-φωτογράφο και στη Σελήνη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, τα αντίστοιχα τμήματα της Σελήνης να φαίνονται ως προς τον παρατηρητή σε διαφορετικό σημείο από αυτό που πραγματικά βρίσκονται.

Ωστόσο, από όσο πιο χαμηλά στη γήινη ατμόσφαιρα διέρχονται αυτές οι ακτίνες, τόσο πιο έντονο γίνεται το φαινόμενο, με αποτέλεσμα τα χαμηλότερα τμήματα, στο κάτω μισό της Σελήνης, να φαίνονται πως είναι όλο και πιο ψηλά από ότι κανονικά είναι, στα μάτια του παρατηρητή (και της κάμεράς του). 

 

Πηγή: https://eol.jsc.nasa.gov/SearchPhotos/photo.pl... – NASA / ISS / JSC / ESRS / University of Texas at El Paso / Kevin M. Gill

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Η γέννηση νέων πλανητών στο AB Aurigae

Στις αρχές Ιουνίου, δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του ESO (Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο / Παρατηρητήριο) ένα βίντεο που στην πραγματικότητα είναι μια σειρά εικόνων οι οποίες ελήφθησαν σε διάστημα 4 ετών (2019-2023) με το όργανο SPHERE του VLT (Very Large Telescope) στην Ατακάμα της Χιλής. Σε αυτό παρατηρούμε έναν περιστρεφόμενο δίσκο αερίου και σκόνης γύρω από το νεαρό αστέρι AB Aurigae (το οποίο σκιάζεται τεχνητά ώστε να μπορεί να παρατηρηθεί ο δίσκος γύρω του). Αυτό το στροβιλιζόμενο νέφος είναι ένα πλανητικό σύστημα σε φάση σχηματισμού και αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία για την παρατήρηση της δυναμικής της γέννησης πλανητών. Άλλωστε, κάπως έτσι δημιουργήθηκε και το δικό μας πλανητικό σύστημα.

 

Το AB Aurigae βρίσκεται στον αστερισμό Aurigae (Ηνίοχος), 520 έτη φωτός μακριά από τη Γη. Αν και η γενικότερη περιστροφή του υλικού μέσα στον δίσκο επηρεάζεται από τη βαρύτητα του αστεριού, υπάρχουν κάποιοι χαρακτηριστικοί μικροστροβιλισμοί εντός του δίσκου, που σηματοδοτούν τα σημεία όπου θα μπορούσαν να σχηματίζονται πλανήτες. Καθώς οι νέοι πλανήτες αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον υλικό και τροφοδοτούνται με αέριο και σκόνη, δημιουργούν διαταραχές που προκαλούν αυτούς τους στροβιλισμούς, καθώς ο (μελλοντικός) πλανήτης περιστρέφεται γύρω από το αστέρι. Αυτά τα χαρακτηριστικά φαίνονται καλύτερα στο δεξί βίντεο, το οποίο έχει υποστεί επεξεργασία για την ενίσχυση αυτών των δομών.

 

Δημοσίευση, αρχεία και λεπτομέρειες: https://www.eso.org/public/videos/potw2622a/

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους εξωπλανήτες, την αναζήτηση εξωγήινης ζωής, τη διαστημική εξερεύνηση μεσοπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα, την αστρομηχανική και πολλά άλλα συναρπαστικά θέματα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Περιζενιθιακό τόξο στο Λονδίνο

Αυτό είναι ένα περιζενιθιακό τόξο. Είναι «αδερφάκι» του οριζόντιου τόξου που έχουμε δει σε άλλες αναρτήσεις. Αυτό, διότι δημιουργούνται με τον ίδιο τρόπο και το μόνο που αλλάζει είναι το ύψος του ήλιου στον ουρανό που στο ένα φαινόμενο βρίσκεται σε συμπληρωματικές γωνίες ως προς το άλλο. Στο οριζόντιο τόξο, ο ήλιος πρέπει να’ναι αρκετά ψηλά στον ουρανό (πάνω από 58 μοίρες σε σχέση με τον ορίζοντα του παρατηρητή), ενώ στο περιζενιθιακό τόξο που βλέπουμε εδώ, ο ήλιος πρέπει να’ναι αρκετά χαμηλά (κάτω από τις 32 μοίρες). 

 

Και στις δυο περιπτώσεις, το ηλιακό φως διαθλάται από τους εξαγωνικούς παγοκρυστάλλους εντός των ημιδιαφανών νεφών. Στο οριζόντιο τόξο, οι φωτεινές ακτίνες εισέρχονται από κάποια πλαϊνή πλευρά του παγοκρυστάλλου και βγαίνουν από την επίπεδη, ενώ στο περιζενιθιακό τόξο το αντίθετο. Το γεγονός ότι σε αυτά τα δυο φαινόμενα, οι φωτεινές ακτίνες διέρχονται από δυο, κάθετες μεταξύ τους, πλευρές του παγοκρυστάλλου, συνεισφέρει στην καθαρότητα και την ένταση των χρωμάτων που βλέπουμε σε αυτά. Η συγκεκριμένη λήψη έγινε στις 20/6 στο Λονδίνο.

 

Όσοι έχετε τον τόμο Ι από «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τότε με τους χάρτες αναγνώρισης των οπτικών φαινομένων στις σελίδες 81 και 82, θα μπορείτε να αναγνωρίσετε αυτά αλλά και κάθε άλλο αντίστοιχο φαινόμενο που μπορεί να δείτε!

 

Φωτογραφία: https://x.com/CarolynHailston

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Πιθανή η μικροβιακή ζωή στα νέφη της Αφροδίτης

Αν και η επιφάνεια της Αφροδίτης αποτελεί μια "κόλαση" με μέση θερμοκρασία 460 βαθμών Κελσίου και πίεση 100 φορές μεγαλύτερη από αυτήν στην επιφάνεια της Γης, υπάρχει μια πιθανότητα να φιλοξενείται μικροβιακή ζωή σε ύψος περίπου 50 km στην ατμόσφαιρά της, όπου εκεί η θερμοκρασία και η πίεση είναι ίδιες με εκείνες στην επιφάνεια της Γης. Από χημικής άποψης, έχει προταθεί ότι οι διεργασίες που συμβαίνουν στα νέφη της Αφροδίτης, δημιουργούν ένα όξινο περιβάλλον που δεν διαφέρει από ακραία γήινα περιβάλλοντα στα οποία έχει παρατηρηθεί μικροβιακή ζωή. Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο στο “Scientific Reports”, ως πιθανές μορφές ζωής αναφέρονται οι οξεόφιλοι μύκητες (οργανισμοί που επιβιώνουν σε ιδιαίτερα όξινα περιβάλλοντα με pH κάτω από 5).

 

Η σημερινή Αφροδίτη, αν και παρόμοια με τη Γη όσον αφορά το μέγεθος, την επιτάχυνση της βαρύτητας και τη μέση πυκνότητα, χαρακτηρίζεται από ένα πολύ ισχυρό φαινόμενο του θερμοκηπίου και πλήρη νεφοκάλυψη. Αριθμητικές προσομοιώσεις και τρισδιάστατα κλιματικά μοντέλα, υποδηλώνουν ότι η Αφροδίτη μπορεί να είχε ένα φιλόξενο κλίμα και επιφανειακά ύδατα στο παρελθόν. Επομένως, η (πιθανή) αρχαία ζωή της Αφροδίτης θα μπορούσε να έχει βρει «καταφύγιο» στα νέφη της, τα οποία παρέχουν τοπικά συνθήκες σχετικά φιλόξενες για τη ζωή (π.χ. για ακραιόφιλα). 

 

Πολλοί μύκητες είναι ακραιόφιλοι, δηλαδή αντέχουν σε ακραία περιβάλλοντα που χαρακτηρίζονται από ιονίζουσα ακτινοβολία, ακραίες θερμοκρασίες και ακραίες τιμές pH, κ.α. Υπό αυτό το πρίσμα, οι οξεόφιλοι μύκητες θα μπορούσαν να απαντώνται εντός των πυκνών νεφών της Αφροδίτης. Μάλιστα, οι ερευνητές, έχοντας αναλύσει τα φάσματα των σπορίων τριών οξεόφιλων ειδών μυκήτων, Acidiella bohemica, Acidomyces acidophilus και Acidomyces acidothermus, διαπίστωσαν ότι το φάσμα του A. acidothermus διακατέχεται από τρεις κορυφές αυξημένης απορρόφησης στα 243 nm, 275 nm και 323 nm, ενώ στην περίπτωση των A. bohemica και A. acidomyces παρατηρήθηκε μέγιστη απορρόφηση, στα 265 nm και 258 nm, αντίστοιχα. Αυτά συμπίπτουν εν μέρει με τα μήκη κύματος όπου παρατηρείται (αγνώστου, μέχρι στιγμής, προέλευσης) απορρόφηση στα νέφη της Αφροδίτης. Έτσι, μέχρι οι μελλοντικές αποστολές στον γειτονικό μας πλανήτη να μας παρέχουν περισσότερα δεδομένα, οι οξεόφιλοι μύκητες δεν μπορούν να αποκλειστούν από «μόνιμοι κάτοικοι» της Αφροδίτης.

 

Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s41598-026-57245-3

 

Φωτογραφία από την επιφάνεια της Αφροδίτης, στις 22.10.1975, από το σοβιετικό Venera 9. Πηγή: https://www.planetary.org/.../standing-on-venus-with... (CC BY SA 3.0)

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, αλλά και τις ευρύτερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!