Επιστροφή του Ήλιου στην Ανταρκτική με green flash

Φωτογραφία από τον ερευνητικό σταθμό του νοτίου πόλου, στις 23/9, όπου ο Ήλιος, μετά από απουσία 6 μηνών, επιστρέφει σταδιακά. Το ξεχωριστό σε αυτή τη φωτογραφία, είναι το green flash (πράσινη λάμψη) στην κορυφή του ηλιακού δίσκου.

 

Η πράσινη λάμψη είναι ένα σχετικά σπάνιο οπτικό ατμοσφαιρικό φαινόμενο, συνέπεια δυο φυσικών φαινομένων:

 

α) της διάθλασης που υφίσταται το φως του ήλιου καθώς εισέρχεται στην γήινη ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα την ανάλυσή του στα διάφορα χρώματα (όπως κάνει ένα πρίσμα), με το μπλε να είναι ανεπαίσθητα υψηλότερα στον ορίζοντα από ότι το πράσινο και το κόκκινο, και…

 

β) της σκέδασης (διασκορπισμού) του φωτός εντός της ατμόσφαιρας, κάτι που οδηγεί στην μεγάλη εξασθένηση του μπλε/ιώδους και πολλές φορές και του πράσινου (με αποτέλεσμα, ο παρατηρητής να βλέπει μόνο τον πορτοκαλο-κόκκινο ηλιακό δίσκο καθώς αυτός δύει). Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, όπως σε αυτήν της φωτογραφίας, το πράσινο μπορεί να «επιβιώσει» φτάνοντας στον παρατηρητή.

 

Κατάλληλες μετεωρολογικές συνθήκες για να παρατηρήσει κάποιος κάτι τέτοιο, είναι εκείνες που ευνοούν το α και περιορίζουν το β. Αυτό σημαίνει ότι η καθαρή, ευσταθής, ξηρή ατμόσφαιρα βοηθά, σε συνδυασμό με την ύπαρξη θερμοκρασιακής αναστροφής (στους πόλους συμβαίνει συχνά), ώστε να δημιουργηθεί ένα οπτικά αγώγιμο στρώμα όπως λέγεται (εντός του οποίου θα πρέπει να βρίσκεται ο παρατηρητής). Αυτό το οπτικά αγώγιμο στρώμα, ευθύνεται και για την οπτική παραμόρφωση του ηλιακού δίσκου (δηλαδή, για το γεγονός ότι δεν μοιάζει με δίσκος, αλλά έχει αυτήν την ασυνήθιστη όψη στη φωτογραφία). 

 

Φωτογραφία: Aman Chokshi / https://twitter.com/aman_chokshi

 

Στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα», μπορείτε να δείτε φωτογραφίες με αυτό και άλλα εντυπωσιακά ή και άγνωστα, στο ευρύ κοινό, φυσικά φαινόμενα, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με λεπτομερείς εξηγήσεις και σχήματα για το πώς δημιουργούνται αλλά και πώς να τα αναζητάτε. Αποκτήστε τον από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής!

 

 

Το εντυπωσιακό πολύχρωμο ίχνος ενός πυραύλου

Η εντυπωσιακή αυτή φωτογραφία, ελήφθη στις 4/8 το πρωί στη Florida των ΗΠΑ, και φαίνονται τα αέρια που έχει αφήσει πίσω του ο πύραυλος Atlas, στα πλαίσια της τοποθέτησης του δορυφόρου SBIRS GEO 6 σε τροχιά (ο δορυφόρος αυτός θα έχει υπέρυθρους ανιχνευτές με σκοπό τον εντοπισμό αερίων από εκτόξευση πυραύλων που μπορεί να αποτελέσουν κίνδυνο προς τις ΗΠΑ).

 

Παρατηρήστε τη σκιά που αφήνει το ίχνος όπως και τη σκιά του οριζόντιου νέφους (χαμηλά), πάνω στο ίχνος. Τα διαφορετικά χρώματα πάνω στο ίχνος (όπως είχαμε δει και εδώ https://fkp2100.blogspot.com/2022/06/atlantis.html σε μια ανάλογη περίπτωση), οφείλονται στο γεγονός ότι καθώς ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά (στη δύση ή την ανατολή), το ηλιακό φως διανύει σταδιακά μεγαλύτερη διαδρομή μέσα από τη γήινη ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα να υφίσταται εντονότερη σκέδαση και ο ηλιακός δίσκος να φαίνεται πιο ερυθρός όσο πιο χαμηλά βρίσκεται. Αυτήν ακριβώς τη διαδοχή των χρωμάτων του ηλιακού δίσκου, από το λευκοκίτρινο, στο πορτοκαλί και το ερυθρό, βλέπουμε ακολουθώντας το ίχνος αερίων, από ψηλά (όπου έχει ξημερώσει) μέχρι χαμηλά (όπου το ηλιακό φως υφίσταται εντονότερη σκέδαση).

 

Φωτογραφία: Grant Taylor --- Πηγή: https://twitter.com/StormdarWarn

 

 

Πανοραμική λήψη του τελευταίου ηλιοβασιλέματος πριν τον χειμώνα στην Ανταρκτική

Ο νότιος πόλος «βυθίζεται» σταδιακά στο 6μηνο σκοτάδι του χειμώνα. Πανοραμική λήψη 360 μοιρών, στις 26/3, με το τηλεσκόπιο του νοτίου πόλου σε πρώτο πλάνο. 

 

Αριστερά, το λυκόφως από το ένα και μοναδικό ηλιοβασίλεμα της χρονιάς, που μπορεί να απολαύσει κάποιος όντας εκεί. Για να σκοτεινιάσει εντελώς, θα πρέπει να περάσει περίπου ένας μήνας ακόμη.

Δεξιά φαίνεται η αποκαλούμενη «ζώνη της Αφροδίτης». Είναι αυτή η ροζ ζώνη που μπορεί να παρατηρήσει κάποιος οπουδήποτε στον πλανήτη, κατά τη διάρκεια του λυκόφωτος (ή του λυκαυγούς), στο διαμετρικό ως προς τον Ήλιο, σημείο, σχετικά χαμηλά στον ορίζοντα. 

 

Προέρχεται από τον ίδιο μηχανισμό που ευθύνεται για τις πιο ερυθρές αποχρώσεις τις οποίες παρατηρούμε στον ηλιακό δίσκο, όταν βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα (δηλαδή κατά την ανατολή ή το ηλιοβασίλεμα) και είναι η σκέδαση Rayleigh (δηλαδή, ο διασκορπισμός του ηλιακού φωτός από τη γήινη ατμόσφαιρα, ο οποίος είναι εντονότερος για το μπλε και για τα μικρότερα μήκη κύματος γενικότερα). Για την ακρίβεια, προέρχεται από την ανάκλαση (από αιωρούμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα) του ερυθρού χρώματος του ηλιοβασιλέματος (που προκαλείται μέσω του προαναφερθέντος μηχανισμού της σκέδασης).

 

Η σκοτεινή ζώνη, κάτω από τη «ζώνη της Αφροδίτης» είναι η σκιά της Γης.

 

Φωτογραφία: Aman Chokshi -- https://twitter.com/aman_chokshi

 

 

Η θέα από τον ISS

Όσες φορές και αν δει κάποιος φωτογραφίες οι οποίες έχουν ληφθεί από τους αστροναύτες του ISS, είναι δύσκολο να τις βαρεθεί. Η συγκεκριμένη ελήφθη στις 6/12/2021, ενώ ο ISS βρισκόταν πάνω από τον Ειρηνικό και τη Ν. Ζηλανδία. Χαμηλά διακρίνονται νέφη στην τροπόσφαιρα της Γης. 

 

Η τροπόσφαιρα αποτελεί το χαμηλότερο τμήμα της ατμόσφαιρας, μέσα στο οποίο ζούμε και συμβαίνουν όλα τα καιρικά φαινόμενα. Το κόκκινο χρώμα οφείλεται στη σκέδαση Rayleigh, δηλαδή στο γεγονός ότι τα μικρότερα μήκη κύματος του εισερχόμενου ηλιακού φωτός (το μπλε, όσο αφορά το ορατό φάσμα) διασκορπίζονται, από τα μόρια της γήινης ατμόσφαιρας, εντονότερα από ότι τα μεγαλύτερα (δηλαδή το κόκκινο). Έτσι, ο ουρανός για έναν γήινο παρατηρητή είναι μπλε και ο ήλιος, ιδιαίτερα κατά το ηλιοβασίλεμα, οπότε και το φαινόμενο είναι εντονότερο καθώς το ηλιακό φως διανύει μεγαλύτερη απόσταση μέσα στη γήινη ατμόσφαιρα μέχρι να φτάσει στα μάτια του παρατηρητή, φαίνεται πορτοκαλοκόκκινος. 

 

Από την άλλη, η οζονόσφαιρα, που αποτελεί τμήμα της στρατόσφαιρας, η οποία βρίσκεται ακριβώς πάνω από την τροπόσφαιρα, εμφανίζεται γαλάζια καθώς το όζον απορροφά τόσο τμήμα της εισερχόμενης υπεριώδους ακτινοβολίας, αλλά και το ερυθρό μέρος του ορατού φάσματος, αφήνοντας το γαλάζιο να διέλθει και να είναι τελικά αυτό που βλέπουμε. Μάλιστα, σε αυτό οφείλεται και η στενή γαλάζια ζώνη στην άκρη της επιβλητικής κόκκινης σκιάς πάνω στη Σελήνη, λίγο μετά το τέλος της φάσης της ολικότητας μιας ολικής (ή σχεδόν ολικής) έκλειψης Σελήνης.

 

 

Επιστροφή του Ήλιου στην Ανταρκτική με green flash

Φωτογραφία από τον ερευνητικό σταθμό του νοτίου πόλου, στις 22/9, όπου ο ήλιος, μετά από απουσία 6 μηνών, επιστρέφει σιγά σιγά. Το ξεχωριστό σε αυτή τη φωτογραφία, είναι το green flash (πράσινη λάμψη) που δεσπόζει πάνω από τον ηλιακό δίσκο.

 

Η πράσινη λάμψη είναι ένα σχετικά σπάνιο οπτικό ατμοσφαιρικό φαινόμενο, συνέπεια δυο φυσικών φαινομένων:

 

α) της διάθλασης που υφίσταται το φως του ήλιου καθώς εισέρχεται στην γήινη ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα την ανάλυσή του στα διάφορα χρώματα (όπως κάνει ένα πρίσμα), με το μπλε να είναι ανεπαίσθητα υψηλότερα στον ορίζοντα από ότι το πράσινο και το κόκκινο, και…

 

β) της σκέδασης (διασκορπισμού) του φωτός εντός της ατμόσφαιρας, κάτι που οδηγεί στην μεγάλη εξασθένηση του μπλε/ιώδους (για αυτό και ο ουρανός φαίνεται μπλε) και πολλές φορές και του πράσινου (με αποτέλεσμα, ο παρατηρητής να βλέπει μόνο τον πορτοκαλο-κόκκινο ηλιακό δίσκο καθώς αυτός δύει). Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, όπως σε αυτήν της φωτογραφίας, το πράσινο μπορεί να «επιβιώσει» φτάνοντας στον παρατηρητή. 

 

Κατάλληλες μετεωρολογικές συνθήκες για να παρατηρήσει κάποιος κάτι τέτοιο, είναι εκείνες που ευνοούν το α και περιορίζουν το β. Αυτό σημαίνει ότι η καθαρή, ευσταθής, ξηρή ατμόσφαιρα βοηθά, σε συνδυασμό με την ύπαρξη θερμοκρασιακής αναστροφής (στους πόλους συμβαίνει συχνά), ώστε να δημιουργηθεί ένα οπτικά αγώγιμο στρώμα όπως λέγεται (εντός του οποίου θα πρέπει να βρίσκεται ο παρατηρητής).

 

Φωτογραφία: Martin Wolf -- Πηγή: https://twitter.com/AntarcticReport

 

 

Η μαγεία των νυχτερινών φωτεινών νεφών από τον ISS

Αυτή η υπέροχη φωτογραφία ελήφθη από την αστροναύτισσα Jessica Meir, στις 20/2 στον ISS (Διεθνή Διαστημικό Σταθμό). Χαμηλά στον ορίζοντα, η ατμοσφαιρική σκέδαση του φωτός του ήλιου που βρίσκεται κάτω από τον ορίζοντα, δίνει την ερυθρή απόχρωση που παρατηρείτε. Επίσης, διακρίνονται και κάποια νέφη.

Η όμορφη λεπτομέρεια όμως, βρίσκεται ψηλότερα. Τα φωτεινά ανοιχτόχρωμα αραιά νέφη που διακρίνονται ψηλά ονομάζονται «νυχτερινά φωτεινά νέφη» (noctilucent clouds) και τα έχουμε δει και σε παλαιότερες αναρτήσεις μας, το περασμένο καλοκαίρι. Πρόκειται για ένα στρώμα αραιών νεφών που βρίσκεται σε πολύ μεγαλύτερο ύψος, γύρω στα 80 km, σε σχέση με τα «συμβατικά» νέφη της τροπόσφαιρας που όλοι γνωρίζουμε.

Είναι ορατά σε σχετικά μεγάλα γεωγραφικά πλάτη (μεταξύ 50o και 70o), το καλοκαίρι μετά τη δύση του Ηλίου. Τα συγκεκριμένα έχουν ληφθεί πάνω από το νότιο ημισφαίριο το οποίο έχει καλοκαίρι τώρα. Τα νέφη αυτά φωτίζονται από τον ήλιο, ενώ αυτός βρίσκεται κάτω από τον ορίζοντα και αποκτούν ένα μπλε χρώμα συνήθως, λόγω της απορρόφησης του ερυθρού μέρους του ορατού φάσματος του ηλιακού φωτός από το όζον της στρατόσφαιρας.

Χρειάζονται ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες για να σχηματιστούν (από –120 βαθμούς Κελσίου και χαμηλότερα), ώστε να ευνοείται η ύπαρξη παγοκρυστάλλων διαμέτρου ~0.1 μικρομέτρων. Επίσης, θα πρέπει να υφίστανται υδρατμοί (προερχόμενοι από χαμηλότερα ατμοσφαιρικά στρώματα ενδεχομένως με την ανυψωτική βοήθεια ατμοσφαιρικών βαρυτικών κυμάτων ή από αντιδράσεις υδροξυλίου με μεθάνιο) και πυρήνες συμπύκνωσης (π.χ. σκόνη από μετέωρα ή από ηφαίστεια).

Φωτογραφία: Jessica Meir – ISS – https://twitter.com/Astro_Jessica