Τα φαινόμενα του νυχτερινού ουρανού στο Mauna Kea

Αυτό το βίντεο παρουσιάζει σε γρήγορη κίνηση, ένα τυπικό 24ωρο του ουρανού στο παρατηρητήριο Mauna Kea στη Χαβάη (το συγκεκριμένο είναι από τις 17-18/7). Πόσα φαινόμενα μπορείτε να παρατηρήσετε;

 

Το βίντεο ξεκινά από το μεσημέρι στις 17/7, όπου φαίνεται ο Ήλιος και η ηλιακή άλως 22 μοιρών γύρω του. Μετά, τον καλύπτουν αρκετά νέφη ως λίγο πριν τη δύση του (δεξιά).

 

Μετά τη δύση, από το 0:18’’ και ως το 0:22’’, πάνω δεξιά παρατηρήστε έναν ορυμαγδό βραχύβιων ευθύγραμμων λάμψεων που προέρχονται από την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός από τους ηλιακούς συλλέκτες και τις κεραίες των δορυφόρων. 

 

Κατά το ίδιο διάστημα, παρατηρήστε μια αμυδρή λευκή λωρίδα που ξεκινά από το σημείο που έδυσε ο Ήλιος και φτάνει ως το τηλεσκόπιο, σχετικά χαμηλά. Αυτό είναι το «ζωδιακό φως» (αντανάκλαση του ηλιακού φωτός από τη διαπλανητική σκόνη). Επίσης, στον ουρανό δεσπόζει και ο Γαλαξίας μας.

 

Μετά το 0:22’’ κυρίως, παρατηρήστε ένα αμυδρό πράσινο φως χαμηλά σε όλο τον ορίζοντα του παρατηρητή, το οποίο είναι η νυχτερινή φωταύγεια (airglow) του ουρανού. Το συγκεκριμένο χρώμα οφείλεται στην αργή αποδιέγερση (των διεγερμένων από το ηλιακό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας) ατόμων οξυγόνου και απαντάται σε ύψος περίπου 100 km στην ατμόσφαιρά μας.

 

Στη συνέχεια μια πρόσκαιρη βροχή περνά από το παρατηρητήριο και περίπου στο 0:25’’ του βίντεο, ανατέλλει η Σελήνη (αριστερά). Δεξιά όμως την ίδια στιγμή, παρατηρήστε ένα ουράνιο τόξο. Δεν διαφέρει σε τίποτα από το γνωστό ουράνιο τόξο της ημέρας. Απλά, στην συγκεκριμένη περίπτωση, η πηγή φωτός είναι η Σελήνη αντί του Ήλιου.

 

Καθώς η Σελήνη ανεβαίνει, μπορεί να παρατηρήσετε για λίγο και τα κίτρινα laser (νατρίου) από το παρατηρητήριο Subaru, τα οποία αποτελούν μέρος του συστήματος προσαρμοστικής οπτικής (adaptive optics) τεχνολογίας που διαθέτει και βοηθούν στη δημιουργία σημείων αναφοράς (μέσω διέγερσης ατόμων νατρίου στην ατμόσφαιρα) ώστε να αντισταθμιστούν οι οπτικές διαταραχές που προκαλεί η γήινη ατμόσφαιρα. Μετά το 0:25’’ ανατέλλει και ο Ήλιος αριστερά.

 

Πηγή: NAOJ / https://subarutelescope.org/en/

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Πανδαισία φαινομένων από τον ISS

Ο Donald Pettit ως αστροναύτης στον ISS (Διεθνή Διαστημικό Σταθμό), μας έχει χαρίσει πάμπολλες φωτογραφίες μοναδικής ομορφιάς! Έχοντας πλέον επιστρέψει στη Γη από τα μέσα του περασμένου Απριλίου, συνεχίζει να ανεβάζει στον προσωπικό του λογαριασμό στα κοινωνικά δίκτυα, υπέροχες φωτογραφίες με διάφορα φυσικά (και μη) φαινόμενα, από την περίοδο που ήταν στο διάστημα.

 

Τη συγκεκριμένη την ανέβασε στις 21/5 και αποτελεί φωτογραφία μακράς έκθεσης από τον ISS. Τι παρατηρούμε εδώ; Οι παράλληλες γραμμές στον ουρανό είναι αστρικά ίχνη (startrails) δηλαδή άστρα που αφήνουν ίχνος στη φωτογραφία με το πέρασμα του χρόνου, καθώς κινείται η φωτογραφική μηχανή (μαζί με τον ISS σε τροχιά). Οι φωτεινές γραμμές στο κέντρο του κάδρου είναι από δορυφόρους Starlink των οποίων οι ηλιακοί συλλέκτες έτυχε να είναι κατάλληλα ευθυγραμμισμένοι κατά την χρονική περίοδο που ελήφθη η φωτογραφία μακράς έκθεσης, ώστε να ανακλούν το ηλιακό φως προς τη φωτογραφική μηχανή.

 

Χαμηλά στη φωτογραφία διακρίνεται η Γη, τα φώτα των πόλεων σαν λευκά πυκνά ίχνη παρόμοια με τα αστρικά, ενώ οι λευκές μεμονωμένες διάσπαρτες έντονες λάμψεις είναι από ηλεκτρικές εκκενώσεις σε εξελισσόμενες καταιγίδες. Στο βάθος στον ορίζοντα και ελαφρώς πιο πάνω από τη Γη, βλέπουμε μια πολύχρωμη ζώνη. Χαμηλά, το έντονο κυανό/μπλε οφείλεται στην οζονόσφαιρα, που αποτελεί τμήμα της στρατόσφαιρας, και έχει αυτό το χρώμα καθώς απορροφά τόσο τμήμα της εισερχόμενης υπεριώδους ακτινοβολίας, αλλά και το ερυθρό μέρος του ορατού φάσματος, αφήνοντας το γαλάζιο να διέλθει.

 

Ακόμη ψηλότερα, παρατηρούμε τη νυχτερινή φωταύγεια της ατμόσφαιρας (airglow) που διακρίνεται σε κιτρινωπή (αποδιέγερση ατόμων νατρίου) και πράσινη (αποδιέγερση μοριακού οξυγόνου). Το ύψος που βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή τους είναι γύρω στα 95-100 km. Τέλος, περίπου 2-3 φορές ψηλότερα (~300 km) και κυρίως αριστερά στη φωτογραφία μπορείτε να διακρίνετε το αμυδρό κόκκινο airglow (αποδιέγερση ατομικού οξυγόνου).

 

Πηγή – Don Pettit: https://x.com/astro_Pettit

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, θα βρείτε στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, όπως και τις γενικότερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ίχνη ιονισμού και ατμοσφαιρικά κύματα βαρύτητας από μεγάλο μετέωρο

Σε αυτό το 4K βίντεο, θα δείτε την καταγραφή δυο μεγάλων μετεώρων την Δευτέρα 24/10 τα ξημερώματα, προς το νότιο ορίζοντα του Σουνίου. Παρατηρήστε το παχύ ίχνος που αφήνουν πίσω τους και πώς αυτό παρασύρεται από τον άνεμο που επικρατεί στα ανώτερα ατμοσφαιρικά στρώματα (μεσοσταθμικά γύρω στα 90 km για την περίπτωση των μετεώρων, δηλαδή στην κατώτερη θερμόσφαιρα, σε ένα ύψος όπου βρίσκεται και το (πράσινο) airglow και αυτό έχει σημασία για αυτά που θα αναφερθούν παρακάτω).

 

Το ίχνος ιονισμού, παράγεται από τη διέγερση και τον ιονισμό («απόσπαση» ηλεκτρονίων) των μορίων της ατμόσφαιρας λόγω των κρούσεών τους με το ταχέως κινούμενο εισερχόμενο μετέωρο. Η μετέπειτα αποδιέγερση των μορίων, δηλαδή η αποβολή της ενέργειας που προσέλαβαν από το μετέωρο, γίνεται με την εκπομπή φωτός και έτσι το ίχνος αυτό είναι ορατό σε εμάς. Αυτά τα ίχνη, σε μεγάλα μετέωρα όπως αυτά στο βίντεο, μπορεί να είναι ορατά για αρκετά λεπτά μετά.

 

Στο τρίτο κομμάτι του βίντεο, παρατηρήστε κάποια αμυδρά, ακτινικά διαδιδόμενα κύματα, από το σημείο πτώσης του μετεώρου, αριστερά από τον Σείριο. Αυτά είναι ατμοσφαιρικά κύματα βαρύτητας, τα οποία προκλήθηκαν από το ίδιο το μετέωρο. Μια βοηθητική απλή αναλογία για τα ατμοσφαιρικά κύματα βαρύτητας, είναι τα κύματα που θα δείτε στην, αρχικά, ήρεμη επιφάνεια μιας λίμνης, όταν της πετάξετε μια πέτρα. 

 

Τα ατμοσφαιρικά κύματα βαρύτητας, συνήθως παράγονται από τα ανοδικά ρεύματα ισχυρών καταιγίδων, από μεγάλες φωτιές, από ηφαίστεια και γενικότερα από ό,τι μπορεί να προκαλέσει ταλαντώσεις στην ατμόσφαιρα. Μπορούμε να δούμε τη διάδοσή τους σε μέσα όπως τα συνήθη νέφη στην τροπόσφαιρα αλλά και το airglow στην κατώτερη θερμόσφαιρα (όπως συμβαίνει εδώ). 

 

Η βίαιη είσοδος μεγάλων μετεώρων, όπως το συγκεκριμένο, και η ταχύτατη μετατροπή της πολύ μεγάλης κινητικής τους ενέργειας (είσοδος στην ατμόσφαιρα με ταχύτητες της τάξης των δεκάδων χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο) σε θερμική, προκαλεί ένα «σοκ» τοπικά, το οποίο δημιουργεί το συγκεκριμένο κύμα. Μια ενδιαφέρουσα έρευνα για τη δημιουργία κυμάτων βαρύτητας από μεγάλα μετέωρα, μπορείτε να βρείτε εδώ: https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/.../2014JD021664, και στις αναφερόμενες πηγές εντός της έρευνας.

 

Πηγή: https://www.facebook.com/christosdoudoulakisphotography/posts/519033586903346

Το οροπέδιο του Θιβέτ και τα Ιμαλάια από τον ISS

Στα αριστερά, το οροπέδιο του Θιβέτ, αραιοκατοικημένο, «σκοτεινό» τη νύχτα και με μέσο υψόμετρο τα 4500 μέτρα. Το οροπέδιο αυτό, που τερματίζει στα Ιμαλάια, «φιλοξενεί» αρκετούς παγετώνες που συγκεντρώνουν την 3η μεγαλύτερη μάζα πάγου στον πλανήτη (μετά τους δυο πόλους). Στη νότια πλευρά των Ιμαλαίων, βρίσκεται η Ινδία με το Πακιστάν (με πληθυσμό 1.5 δισεκατομμυρίων αθροιστικά, ενώ σχεδόν άλλο τόσο πληθυσμό έχει η Κίνα).

 

Φωτογραφία: ISS, 31.08.2020

 

 

Sprites, airglow και ατμοσφαιρικά βαρυτικά κύματα μαζί με καταιγίδες σε ένα!

Εντυπωσιακό βίντεο από το δυτικό Τέξας, στις 13/5, με καταιγίδες στον ορίζοντα (περίπου 200 km μακριά από τον παρατηρητή), ενώ στον ουρανό διακρίνεται πράσινο και κόκκινο airglow, μαζί με ατμοσφαιρικά βαρυτικά κύματα (δεν έχουν σχέση με τα κύματα βαρύτητας της Γενικής Σχετικότητας). Εκτός αυτών, οι κόκκινες στιγμιαίες λάμψεις πάνω από τις καταιγίδες και σχεδόν στη μέση του κάδρου είναι red sprites.

Περί airglow, ατμοσφαιρικών βαρυτικών κυμάτων και red sprites, έχουμε δει και σε παλαιότερες δημοσιεύσεις μας (μπορείτε να δείτε λεπτομέρειες για αυτά, όπως και εικόνες και από τη χώρα μας, στον τόμο Ι του έργου μας, ενώ περί των κυμάτων βαρύτητας της Γενικής Σχετικότητας θα βρείτε λεπτομέρειες στον τόμο ΙΙ).

Βίντεο: McDonald Observatory

Πηγή: https://youtu.be/UTCoT08HkMk

Εντυπωσιακό βίντεο από τον ISS

Ένα εντυπωσιακό βίντεο από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) που δημιουργήθηκε καθώς οι αστροναύτες βρίσκονταν πάνω από την Αφρική και την Σαουδική Αραβία, στις 5/7/2019 την νύχτα. Μπορείτε να δείτε τα φώτα των πόλεων, τις αναρίθμητες λάμψεις από διάφορες καταιγίδες, τα άστρα στο βάθος και το κίτρινο-πράσινο airglow να περικυκλώνει την Γη, σε ύψος 90 km περίπου πάνω από την επιφάνειά της.

Πηγή: NASA – ISS – http://eol.jsc.nasa.gov/

--------------------------------------------------------------------

*Μάθετε περισσότερα για το airglow, τους κεραυνούς, τις καταιγίδες, την ατμόσφαιρα της Γης, τον έναστρο ουρανό, το Σύμπαν και για πολλά άλλα, στους δυο τόμους του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα» που κυκλοφορούν ήδη! Δείτε τα περιεχόμενα τους εδώ και ρωτήστε μας για το πώς μπορείτε να τους αποκτήσετε: https://fkp2100.blogspot.com/2019/08/blog-post_40.html

**Για τους φοιτητές! Δείτε το δίτομο έργο των συνήθων διαφορικών εξισώσεων με λυμένα και άλυτα θέματα (με απαντήσεις), μεθοδολογίες και διαγράμματα επίλυσης, συνολικά 1040 σελίδων, με μόλις 20 ευρώ τελική τιμή! https://fkp2100.blogspot.com/2019/08/blog-post_21.html

Airglow και ατμοσφαιρικά βαρυτικά κύματα στον χειμερινό ουρανό

Ξημερώματα 3/11 στο Σούνιο. Ο φθινοπωρινός νυχτερινός ουρανός άξιζε τον κόπο. Η θολούρα που βλέπετε στον ουρανό *δεν* είναι νέφη. Είναι airglow κόκκινου (αριστερά) και πράσινου (δεξιά) χρώματος, το οποίο χθες ήταν έντονο.

Οι ρυτιδώσεις στο δεξί οφείλονται στις καταιγίδες στα δυτικά χθες το βράδυ, ενώ αυτές αριστερά οφείλονται στις ισχυρές καταιγίδες που είχε το λιβυκό (μάλιστα οι αστραπές ήταν ορατές παρά την απόσταση, καθώς είχα το προνόμιο του σκοτεινού ουρανού προς εκείνη την κατεύθυνση).

Φυσικά, δεν λείπουν, από πάνω δεξιά προς τα κάτω αριστερά στον ουρανό, οι Πλειάδες, ο Αλντεμπαράν με τον αστερισμό του Ταύρου, φυσικά ο Ωρίων με το νεφέλωμα της Ροζέτας αριστερά του, και ο Σείριος πάνω στο «χειμερινό» τμήμα του Γαλαξία μας.

Τα ξημερώματα, ιδιαίτερα έντονο ήταν και το ζωδιακό φως ξεκινώντας περίπου 2 ώρες πριν το ξημέρωμα.

Φωτογραφία: https://doudoulakis.blogspot.com/ (Άδειες χρήσης φωτογραφιών)

5 φυσικά φαινόμενα σε μία εικόνα από τον ISS

Σε αυτήν την άκρως φαντασμαγορική θέα από τον ISS (Διεθνή Διαστημικό Σταθμό), που αποτελεί στιγμιότυπο από βίντεο που ελήφθη τον Μάιο, εκτός από τα φώτα διαφόρων πόλεων, βλέπουμε έναν ορυμαγδό φυσικών φαινομένων.

Όσοι έχουν τον τόμο Ι του έργου μας, αναγνωρίζουν ήδη τουλάχιστον 5:

1) Έντονες λάμψεις από αστραπές σε καταιγίδες που μαίνονται στο βάθος

2) Red Sprites, με το κόκκινο χαρακτηριστικό τους χρώμα, ακριβώς πάνω από τις λάμψεις των καταιγίδων, σε ύψος 40-90 km

3) Airglow κίτρινου χρώματος από αποδιέγερση ατόμων Νατρίου στα ~92 km

4) Airglow πράσινου χρώματος από αποδιέγερση ατόμων Οξυγόνου, λίγο ψηλότερα στα ~95 km

5) Με λίγη παρατηρητικότητα, διακρίνονται και ρυτιδώσεις στο airglow που είναι τα γνωστά (στους αναγνώστες μας) ατμοσφαιρικά βαρυτικά κύματα το αίτιο των οποίων, πιθανότατα, είναι οι πολύ ισχυρές καταιγίδες που μαίνονταν κατά τη διάρκεια λήψης του βίντεο από τον ISS

Πηγή: https://eol.jsc.nasa.gov/