Κομήτης Leonard

Θα είναι ο κομήτης Leonard (C/2021 A1) ένας κομήτης που θα θυμόμαστε για το 2021; Ο κομήτης αυτός ανακαλύφθηκε από τον αστρονόμο G. Leonard στις αρχές του 2021 από το αστεροσκοπείο της Αριζόνας στις ΗΠΑ. Το περιήλιό του, ήτοι το πλησιέστερο στον Ήλιο σημείο της τροχιάς του, αναμένεται στις 3/1/2022, όμως εμείς θα έχουμε την ευκαιρία να τον παρατηρήσουμε μέσα στον Δεκέμβριο. Αν και οι προβλέψεις για το φαινόμενο μέγεθος ενός κομήτη, είναι πάντα παρακινδυνευμένες, ο συγκεκριμένος, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, αναμένεται να είναι ορατός και με γυμνό μάτι (περίπου όπως ο NEOWISE πέρυσι το καλοκαίρι, στην καλύτερη των περιπτώσεων), με φαινόμενο μέγεθος από +3.5 ως και +0.5 (όσο μικρότερο τόσο πιο φωτεινός, με τον NEOWISE, για σύγκριση, να φτάνει στο +0.5 με +1 πέρυσι). Λάβετε υπόψη ωστόσο, ότι η σύγκριση με τον NEOWISE αφορά μόνο το φαινόμενο μέγεθος, ώστε να υπάρχει ένα σημείο αναφοράς. 

 

Το τελικό φαινόμενο μέγεθος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως η γωνία ανάμεσα στη Γη, τον κομήτη και τον Ήλιο (γωνία φάσης). Για τον Leonard θα είναι αρκετά μεγάλη (160 μοίρες στις 14/12), κάτι ευνοϊκό για την εμπρόσθια σκέδαση του ηλιακού φωτός από το υλικό του κομήτη προς τον γήινο παρατηρητή. 

 

Επίσης, στις 7-8/12, καθώς η Γη περνά από το επίπεδο της τροχιάς του κομήτη, ενδεχομένως να είναι ορατή και μια αντί-ουρά. Δηλαδή μια ουρά που φαίνεται να εκτείνεται στην αντίθετη πλευρά από εκείνη που βρίσκονται οι "κανονικές" ουρές (η ουρά σκόνης και η ουρά ιόντων δηλαδή, βλέπε αντίστοιχα αυτές τις δυο "κανονικές" ουρές του NEOWISE, με την ιώδη να είναι εκείνη των ιόντων, εδώ: https://flic.kr/p/2josQCq). Αυτή η "αντί-ουρά" (anti-tail) δημιουργείται από υλικό που έχει εκτοξευτεί από τον κομήτη νωρίτερα και καθυστερεί, έπεται του κομήτη, ευρισκόμενο πάνω στην τροχιά του βεβαίως. Όταν η Γη περάσει από το επίπεδο τροχιάς του κομήτη, τότε αυτή η αντί-ουρά μπορεί να γίνει ευκολότερα ορατή (με κιάλια ή τηλεσκόπιο).

 

Πότε θα μπορούμε να τον δούμε; Στο πρώτο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου, λίγη ώρα πριν την ανατολή του Ηλίου, χαμηλά στον ανατολικό ορίζοντα. Όσο πιο κοντά στις 10/12, τόσο πιο χαμηλά και τόσο πλησιέστερα (χρονικά) στην ανατολή του Ηλίου θα τον δείτε. Το φεγγάρι δεν θα αποτελέσει εμπόδιο καθώς η φάση της νέας Σελήνης είναι στις 4/12. Δοκιμάστε όλες εκείνες τις μέρες, αλλά εστιάστε από τις 7/12 και μετά. Ως τότε, εφόσον πάνε όλα καλά, και φυσικά εφόσον το επιτρέψει και ο καιρός, θα είναι σχετικά εύκολο να τον διακρίνετε. Όσο μικρότερη είναι η φωτορύπανση από το σημείο που θα επιλέξετε να τον δείτε, τόσο το καλύτερο. (Πάντως, αν ο Leonard φτάσει σε φωτεινότητα τον NEOWISE, τότε θα είναι, έστω και με δυσκολία, ορατός και μέσα από τις πόλεις. Π.χ. ο NEOWISE μέσα από την Αθήνα, λίγο πριν το ξημέρωμα, στις 12/7/2020: https://flic.kr/p/2jmS4ry)

 

Στη συνέχεια, από τις 14-16/12 και μετά, θα είναι ορατός μετά τη δύση του Ηλίου, χαμηλά στο νοτιοδυτικό ορίζοντα, κοντά στη λαμπρή Αφροδίτη που θα δύει επίσης εκείνη την ώρα. Ωστόσο θα αρχίσει να χάνει πλέον, σταδιακά, μέρα με τη μέρα, σε φωτεινότητα. 

 

Επομένως, από το πρώτο δεκαήμερο του Δεκέμβρη και ως τις 12-13/12, τον ψάχνουμε στον ανατολικό ορίζοντα μισή με 2 ώρες πριν την ανατολή του Ηλίου και μετά τις 14-15/12, τον ψάχνουμε στον νοτιοδυτικό ορίζοντα, χαμηλά, μετά τη δύση του Ηλίου.

 

Παρατηρήσεις και προβλεπόμενη καμπύλη φ.μεγέθους (ανανεώνεται διαρκώς με βάση τις καθημερινές παρατηρήσεις) για τον κομήτη Leonard: http://astro.vanbuitenen.nl/comet/2021A1

 

Περισσότερα, όπως και χάρτες για το πως και πότε να τον βρείτε: https://earthsky.org/.../comet-leonard-might-become.../

 

Ανατολή και δύση Ηλίου για τον Δεκέμβριο 2021: https://www.timeanddate.com/sun/greece/athens?month=12...

 

 

Εντυπωσιακό βίντεο από τον ISS

Ένα εντυπωσιακό βίντεο από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) που δημιουργήθηκε καθώς οι αστροναύτες βρίσκονταν πάνω από την Αφρική και την Σαουδική Αραβία, στις 5/7/2019 την νύχτα. Μπορείτε να δείτε τα φώτα των πόλεων, τις αναρίθμητες λάμψεις από διάφορες καταιγίδες, τα άστρα στο βάθος και το κίτρινο-πράσινο airglow να περικυκλώνει την Γη, σε ύψος 90 km περίπου πάνω από την επιφάνειά της.

Πηγή: NASA – ISS – http://eol.jsc.nasa.gov/

--------------------------------------------------------------------

*Μάθετε περισσότερα για το airglow, τους κεραυνούς, τις καταιγίδες, την ατμόσφαιρα της Γης, τον έναστρο ουρανό, το Σύμπαν και για πολλά άλλα, στους δυο τόμους του έργου μας «Τα φυσικά φαινόμενα» που κυκλοφορούν ήδη! Δείτε τα περιεχόμενα τους εδώ και ρωτήστε μας για το πώς μπορείτε να τους αποκτήσετε: https://fkp2100.blogspot.com/2019/08/blog-post_40.html

**Για τους φοιτητές! Δείτε το δίτομο έργο των συνήθων διαφορικών εξισώσεων με λυμένα και άλυτα θέματα (με απαντήσεις), μεθοδολογίες και διαγράμματα επίλυσης, συνολικά 1040 σελίδων, με μόλις 20 ευρώ τελική τιμή! https://fkp2100.blogspot.com/2019/08/blog-post_21.html

Η Ιώ και η εντυπωσιακή σκιά της στον Δία

Η Ιώ, ένας από τους τουλάχιστον 79 φυσικούς δορυφόρους του Δία, ρίχνει την σκιά της σε αυτόν, σε μια υπέροχη φωτογραφία του διαστημικού οχήματος Juno της NASA, στις 12/9.

Credits: NASA / JPL – Caltech / SwRI / MSSS – Kevin M. Gill

Κομήτης Borisov: Ένας ακόμη διαστρικός επισκέπτης στην γειτονιά μας

Μετά τον διαστρικό «ταξιδιώτη» Oumuamua, έναν βράχο με ασυνήθιστο σχήμα και συμπεριφορά, για τον οποίο είχαν γραφτεί πολλά πριν 1 χρόνο, όταν και «επισκέφτηκε» το ηλιακό μας σύστημα, ένας άλλος διαστρικός ταξιδιώτης ετοιμάζεται να εισέλθει στην «γειτονιά» μας. Πρόκειται για έναν κομήτη (με προσωρινό όνομα C/2019 Q4 Borisov, ο οποίος ανακαλύφθηκε από τον ερασιτέχνη αστρονόμο G. Borisov), ο οποίος έχει ασυνήθιστα μεγάλη ταχύτητα (γύρω στα 40 km/s) και υπερβολική τροχιά (αντί για την κλασική ελλειπτική), χαρακτηριστικά που υποδεικνύουν πως προέρχεται από άλλο πλανητικό σύστημα.

Αυτός ο διαστρικός ταξιδιώτης, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν συγκεντρωθεί ως τώρα, αναμένεται να κάνει το περιήλιό του (μικρότερη απόσταση από τον Ήλιο μας) γύρω στις 10/12 και ενδεχομένως να προσφερθεί για παρατήρηση και από ερασιτέχνες αστρονόμους με μικρά τηλεσκόπια ή και κιάλια, εφόσον τα στοιχεία παραμείνουν ως έχουν. Σε αυτήν την περίπτωση, τα ξημερώματα των πρώτων ημερών του Δεκέμβρη, πριν την πανσέληνο και εφόσον έχει καλό καιρό, θα είναι ιδανικά για παρατήρηση. Ωστόσο να σημειωθεί πως είναι ακόμη νωρίς (το αντικείμενο ανακαλύφθηκε πριν λίγες μέρες, μόλις στις 30/8, και φαίνεται πως έχει διακριτή ουρά, για αυτό πιθανολογείται πως είναι κομήτης) και συγκεντρώνονται ακόμη δεδομένα για την ακριβή τροχιά του.

Για ό,τι νεώτερο σχετικά με την παρατήρησή του, θα υπάρξει νέα ανάρτηση.

Σχήμα με την υπερβολική τροχιά (λευκή) του C/2019 Q4 Borisov προς το ηλιακό μας σύστημα: https://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons

Δεδομένα για τον κομήτη C/2019 Q4: https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K19/K19RA6.html

Περί του προηγούμενου διαστρικού αντικειμένου, του Oumuamua: https://en.wikipedia.org/wiki/ʻOumuamua

Εξήγηση για τον Oumuamua: https://arxiv.org/abs/1901.08704

Νέοι εξωπλανήτες στο πλανητικό σύστημα PDS 70

Στην φωτογραφία παρατηρούμε το πλανητικό σύστημα PDS 70 το οποίο βρίσκεται εντός του Γαλαξία μας και σε απόσταση 370 ετών φωτός από εμάς. Οι κύκλοι επισημαίνουν δυο σχετικά νέους πλανήτες που περιστρέφονται γύρω από το μητρικό τους άστρο (το οποίο επισημαίνεται με το αστέρι στο κέντρο της φωτογραφίας και με κατάλληλη επεξεργασία έχει αφαιρεθεί η φωτεινότητα του, ώστε να μπορεί κάποιος να παρατηρήσει τους πλανήτες γύρω του).

Το πλανητικό αυτό σύστημα είναι μόλις το δεύτερο που καταφέρνουμε να φωτογραφήσουμε απευθείας (μετά το HR 8799 το οποίο έχει 4 πλανήτες). Στο συγκεκριμένο, οι δυο αυτοί πλανήτες είναι «γίγαντες αερίων» σαν τον δικό μας πλανήτη Δία, έχοντας μάζα περίπου 10 φορές όσο αυτός.

Οι νεοσχηματισθέντες πλανήτες, δημιουργούν «κενά» στις τροχιές τους, καθώς συσσωρεύουν τη σκόνη και τα αέρια που βρίσκονταν γύρω από το άστρο μέχρι πρότινος. Το άστρο αυτό έχει ηλικία μόλις 6 εκατομμυρίων ετών (για σύγκριση, ο «ώριμος» ήλιος μας, έχει ηλικία περίπου 5 δισεκατομμυρίων ετών).

Η έρευνα, όπως και οι αντίστοιχες φωτογραφίες, δημοσιεύτηκαν στις 3/6/2019 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature: https://www.nature.com/articles/s41550-019-0780-5

Την έρευνα μπορείτε να βρείτε ολόκληρη και εδώ: https://hubblesite.org/uploads/science_paper/file_attachment/388/s41550-019-0780-5.pdf