Κομήτης Leonard

Θα είναι ο κομήτης Leonard (C/2021 A1) ένας κομήτης που θα θυμόμαστε για το 2021; Ο κομήτης αυτός ανακαλύφθηκε από τον αστρονόμο G. Leonard στις αρχές του 2021 από το αστεροσκοπείο της Αριζόνας στις ΗΠΑ. Το περιήλιό του, ήτοι το πλησιέστερο στον Ήλιο σημείο της τροχιάς του, αναμένεται στις 3/1/2022, όμως εμείς θα έχουμε την ευκαιρία να τον παρατηρήσουμε μέσα στον Δεκέμβριο. Αν και οι προβλέψεις για το φαινόμενο μέγεθος ενός κομήτη, είναι πάντα παρακινδυνευμένες, ο συγκεκριμένος, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, αναμένεται να είναι ορατός και με γυμνό μάτι (περίπου όπως ο NEOWISE πέρυσι το καλοκαίρι, στην καλύτερη των περιπτώσεων), με φαινόμενο μέγεθος από +3.5 ως και +0.5 (όσο μικρότερο τόσο πιο φωτεινός, με τον NEOWISE, για σύγκριση, να φτάνει στο +0.5 με +1 πέρυσι). Λάβετε υπόψη ωστόσο, ότι η σύγκριση με τον NEOWISE αφορά μόνο το φαινόμενο μέγεθος, ώστε να υπάρχει ένα σημείο αναφοράς. 

 

Το τελικό φαινόμενο μέγεθος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως η γωνία ανάμεσα στη Γη, τον κομήτη και τον Ήλιο (γωνία φάσης). Για τον Leonard θα είναι αρκετά μεγάλη (160 μοίρες στις 14/12), κάτι ευνοϊκό για την εμπρόσθια σκέδαση του ηλιακού φωτός από το υλικό του κομήτη προς τον γήινο παρατηρητή. 

 

Επίσης, στις 7-8/12, καθώς η Γη περνά από το επίπεδο της τροχιάς του κομήτη, ενδεχομένως να είναι ορατή και μια αντί-ουρά. Δηλαδή μια ουρά που φαίνεται να εκτείνεται στην αντίθετη πλευρά από εκείνη που βρίσκονται οι "κανονικές" ουρές (η ουρά σκόνης και η ουρά ιόντων δηλαδή, βλέπε αντίστοιχα αυτές τις δυο "κανονικές" ουρές του NEOWISE, με την ιώδη να είναι εκείνη των ιόντων, εδώ: https://flic.kr/p/2josQCq). Αυτή η "αντί-ουρά" (anti-tail) δημιουργείται από υλικό που έχει εκτοξευτεί από τον κομήτη νωρίτερα και καθυστερεί, έπεται του κομήτη, ευρισκόμενο πάνω στην τροχιά του βεβαίως. Όταν η Γη περάσει από το επίπεδο τροχιάς του κομήτη, τότε αυτή η αντί-ουρά μπορεί να γίνει ευκολότερα ορατή (με κιάλια ή τηλεσκόπιο).

 

Πότε θα μπορούμε να τον δούμε; Στο πρώτο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου, λίγη ώρα πριν την ανατολή του Ηλίου, χαμηλά στον ανατολικό ορίζοντα. Όσο πιο κοντά στις 10/12, τόσο πιο χαμηλά και τόσο πλησιέστερα (χρονικά) στην ανατολή του Ηλίου θα τον δείτε. Το φεγγάρι δεν θα αποτελέσει εμπόδιο καθώς η φάση της νέας Σελήνης είναι στις 4/12. Δοκιμάστε όλες εκείνες τις μέρες, αλλά εστιάστε από τις 7/12 και μετά. Ως τότε, εφόσον πάνε όλα καλά, και φυσικά εφόσον το επιτρέψει και ο καιρός, θα είναι σχετικά εύκολο να τον διακρίνετε. Όσο μικρότερη είναι η φωτορύπανση από το σημείο που θα επιλέξετε να τον δείτε, τόσο το καλύτερο. (Πάντως, αν ο Leonard φτάσει σε φωτεινότητα τον NEOWISE, τότε θα είναι, έστω και με δυσκολία, ορατός και μέσα από τις πόλεις. Π.χ. ο NEOWISE μέσα από την Αθήνα, λίγο πριν το ξημέρωμα, στις 12/7/2020: https://flic.kr/p/2jmS4ry)

 

Στη συνέχεια, από τις 14-16/12 και μετά, θα είναι ορατός μετά τη δύση του Ηλίου, χαμηλά στο νοτιοδυτικό ορίζοντα, κοντά στη λαμπρή Αφροδίτη που θα δύει επίσης εκείνη την ώρα. Ωστόσο θα αρχίσει να χάνει πλέον, σταδιακά, μέρα με τη μέρα, σε φωτεινότητα. 

 

Επομένως, από το πρώτο δεκαήμερο του Δεκέμβρη και ως τις 12-13/12, τον ψάχνουμε στον ανατολικό ορίζοντα μισή με 2 ώρες πριν την ανατολή του Ηλίου και μετά τις 14-15/12, τον ψάχνουμε στον νοτιοδυτικό ορίζοντα, χαμηλά, μετά τη δύση του Ηλίου.

 

Παρατηρήσεις και προβλεπόμενη καμπύλη φ.μεγέθους (ανανεώνεται διαρκώς με βάση τις καθημερινές παρατηρήσεις) για τον κομήτη Leonard: http://astro.vanbuitenen.nl/comet/2021A1

 

Περισσότερα, όπως και χάρτες για το πως και πότε να τον βρείτε: https://earthsky.org/.../comet-leonard-might-become.../

 

Ανατολή και δύση Ηλίου για τον Δεκέμβριο 2021: https://www.timeanddate.com/sun/greece/athens?month=12...

 

 

Κομήτης NEOWISE

Ο κομήτης NEOWISE όπως ελήφθη σήμερα τα ξημερώματα. Ο κομήτης αυτός είναι ορατός τα ξημερώματα (από τις 4 ως τις 5 είναι η καλύτερη χρονική περίοδος χωρίς πολύ φως από το επερχόμενο ξημέρωμα), προς τον βορειοανατολικό ορίζοντα του παρατηρητή, λίγο πιο χαμηλά και αρκετά αριστερά (βόρεια) της λαμπρότατης Αφροδίτης που δεσπόζει στο ουράνιο στερέωμα εκείνες τις ώρες.

Ο κομήτης είναι ορατός και μέσα από τις πόλεις, αρκεί να βρίσκεστε σε σημείο χωρίς φώτα κοντά σας ή ακριβώς μπροστά σας βέβαια. Καλό θα είναι να βρίσκεστε και σε κάποιο ύψωμα ή να έχετε οπτική επαφή με τον ορίζοντα, καθώς ο κομήτης είναι σχετικά χαμηλά. Από τη στιγμή που ο βορειοανατολικός σας ορίζοντας είναι καθαρός, θα διακρίνετε ξεκάθαρα την ουρά του με γυμνό μάτι, κάτι που θα σας υποδείξει και τη θέση του με ευκολία.

Ως τα τέλη του μήνα θα συνεχίσει να είναι αρκετά λαμπρός, ενώ μετά τα μέσα του θα είναι ορατός και λίγο μετά τη δύση του ηλίου προς τον βορειοδυτικό ορίζοντα. Εκτός αυτού, θα αποκτήσει και ύψος στον ουρανό, με αποτέλεσμα να είναι καλύτερα ορατός, παρόλο που το φαινόμενο μέγεθός του αναμένεται να πέσει στο +3.

Όσοι έχετε επιχειρήσει να φωτογραφήσετε τον κομήτη, μοιραστείτε μαζί μας στα σχόλια τις φωτογραφίες σας!

Περισσότερα τόσο για τον κομήτη NEOWISE όσο και για τον κομήτη Lemmon, μαζί με χάρτες για να κατατοπιστείτε, εδώ (στα Αγγλικά): https://skyandtelescope.org/astronomy-news/anticipation-grows-for-comets-neowise-and-lemmon/

Φωτογραφία: https://doudoulakis.blogspot.com/

Μια μικρού μήκους ταινία Επιστημονικής... πραγματικότητας!

Όταν η επιστήμη ξεπερνά και την επιστημονική φαντασία! Απολαύστε μια εκπληκτική ταινία μικρού μήκους, μόλις 3', από τις εικόνες και το υλικό που έστειλε το διαστημικό όχημα Rosetta (της ESA) το οποίο, εκτός των άλλων, εξερεύνησε τον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko, ενώ η μονάδα Philae αποσπάστηκε και προσεδαφίστηκε στον κομήτη (η 1η φορά που συνέβη κάτι τέτοιο) κάνοντας περαιτέρω αναλύσεις της σύστασής του.

Μία εξ αυτών έδειξε πως η σύσταση των υδρατμών στον κομήτη είναι διαφορετική από αυτήν στο νερό της Γης, κάτι που υποδεικνύει πως είναι μάλλον απίθανο, το νερό του πλανήτη μας να προήλθε από κομήτες όπως ο συγκεκριμένος.

Παρατηρήστε προς το τέλος της ταινίας, τα αέρια και την σκόνη που εκτοξεύονται από πολλά μέρη του κομήτη, καθώς αυτός πλησίαζε προς τον Ήλιο και θερμαινόταν. Ο κομήτης έχει δύο προεξέχοντες πίδακες, ο μεγαλύτερος με μήκος περίπου 4 χιλιομέτρων και ένας μικρότερος μήκους 2.5 χιλιομέτρων. Η διαδικασία εξάτμισης φαίνεται να πραγματοποιείται κάτω από την επιφάνεια του κομήτη οδηγώντας στους πίδακες σκόνης και πάγου που βλέπουμε στην επιφάνεια.

Επίσης παρατηρήστε ότι εκτός από τα αέρια και την σκόνη που εκτοξεύονται, έχουν καταγραφεί και κάποιες ξεχωριστές έντονες λευκές ευθείες γραμμές στο βίντεο (μετά το 1:40), οι οποίες έχουν προκληθεί από πρόσπτωση κοσμικής ακτινοβολίας (σωματίδια υψηλών ενεργειών, π.χ. πρωτόνια και σωμάτια α, κινούμενα με ταχύτητες κοντά σε αυτήν του φωτός) στον αισθητήρα της συσκευής καταγραφής. Μάλιστα, αυτές μπορούσαν να τις δουν και οι αστροναύτες με τα μάτια τους (π.χ. στις αποστολές Apollo), όντας έξω από την προστασία της γήινης ατμόσφαιρας, αναφέροντάς τις ως «έντονες στιγμιαίες λάμψεις – αναλαμπές».

Το περιήλιο (πλησιέστερο στον Ήλιο, σημείο της τροχιάς του) του κομήτη αυτού ήταν στις 13.08.2015. Η εξερεύνηση του κομήτη πραγματοποιήθηκε από το 2014 ως και το 2016, ενώ τερματίστηκε με ελεγχόμενη κρούση του οχήματος πάνω στην επιφάνειά του στις 30.09.2016.

Περί της αποστολής Rosetta: https://en.wikipedia.org/wiki/Rosetta_(spacecraft)

Περί του κομήτη 67P/Churyumov–Gerasimenko: https://en.wikipedia.org/wiki/67P/Churyumov%E2%80%93Gerasimenko