Ο κομήτης C/2024 G3 (ATLAS) από το "Solar Orbiter"

Ένα νέο απολαυστικό βίντεο με τον κομήτη C/2024 G3 (ATLAS) κυκλοφόρησε στα τέλη Μαρτίου, με επεξεργασμένα (από την ESA) δεδομένα του “Solar Orbiter” από τις 14 ως τις 25/1, οπότε και ο κομήτης μόλις είχε περάσει από το περιήλιο (το πλησιέστερο στον Ήλιο σημείο της τροχιάς του) στις 13/1. Ένα χαρακτηριστικό του ήταν οι «πολλαπλές ουρές» που είχε αναπτύξει και φαίνονται και σε αυτό το βίντεο. (Δείτε και την παλαιότερη ανάρτησή μας σχετικά με αυτό: https://www.facebook.com/TaFisikaFainomena/posts/1110049831132344)

 

Θυμίζουμε ότι ο κομήτης C/2024 G3 (ATLAS), ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος που έχει καταγραφεί από σύγχρονα ηλιακά παρατηρητήρια (όπως π.χ. το SOHO), με τους άλλους δυο στην κορυφαία τριάδα να είναι ο κομήτης McNaught το 2007 και ο πρόσφατος Tsuchinshan – ATLAS τον Οκτώβρη του 2024.

 

Δυστυχώς, ο C/2024 G3 ήταν σχεδόν αποκλειστικά ορατός από το νότιο ημισφαίριο. Το μέγιστο φαινόμενο μέγεθός του ήταν -3.8 (αντίστοιχα ο Tsuchinshan – ATLAS έφτασε στο -4.9 και ο McNaught -5.5, δηλαδή ήταν λαμπρότεροι καθώς όσο πιο μικρό είναι το φαινόμενο μέγεθος, τόσο πιο λαμπρό είναι το αντικείμενο στον ουρανό μας).

 

Το “Solar Orbiter” της ESA αποτελεί μια διαστημική συσκευή παρατήρησης του Ήλιου (της ηλιόσφαιρας, του ηλιακού ανέμου και των πολικών περιοχών του άστρου μας) από το 2020 και η αποστολή αν και είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί ως το 2026, είναι πιθανό να επεκταθεί ως το 2030.

 

Πηγή: https://bsky.app/profile/science.esa.int/post/3lkveqp4i7c2k -- ESA + NASA / Solar Orbiter / SoloHI Team.

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους κομήτες, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τις διαφορές τους, την πιθανότητα πρόσκρουσής τους με τη Γη, και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Κομήτης C/2025 F2 (SWAN)

Ένας νέος κομήτης ανακαλύφθηκε πριν λίγες μέρες (από τους ερασιτέχνες αστρονόμους Vladimir Bezugly και Michael Mattiazzo, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο) καθώς θα περάσει από την αστρική μας «γειτονιά» και το περιήλιό του (το πλησιέστερο στον Ήλιο σημείο της τροχιάς του) αναμένεται την πρωτομαγιά. Το επίσημο όνομά του: C/2025 F2 (SWAN).

Ήδη ο κομήτης, σε διάφορες φωτογραφίες, έχει αναπτύξει μια ευδιάκριτη ουρά και μπορεί κάποιος ήδη να τον δει με κιάλια στον πρωινό ουρανό προς τα ανατολικά – βορειοανατολικά, προς τον αστερισμό του Πήγασου, γύρω στις 5 τα ξημερώματα. Το φαινόμενο μέγεθός του είναι ήδη στο +7.5 και αναμένεται να φτάσει το +4 με +5 στο περιήλιό του. Οι μέρες που διανύουμε, και ως τις 14/4 είναι καλές ημέρες για τη φωτογράφισή του, καθώς το φεγγάρι αν και γεμάτο, βρίσκεται στην πλάτη του παρατηρητή και δύει τις επίμαχες ώρες που ανατέλλει ο κομήτης. Όσο όμως περνά ο καιρός και πλησιάζουμε προς την πρωτομαγιά, ο κομήτης θα «βυθίζεται» όλο και περισσότερο στο λυκαυγές, κάνοντας δύσκολη την παρατήρησή του. Μετά το περιήλιο, θα είναι ορατός από το νότιο ημισφαίριο.

 

Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9 και ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27.

 

Πηγή, χάρτες και φωτογραφίες: https://earthsky.org/.../new-comet-swan25f-april-2025.../

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους κομήτες, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τις διαφορές τους, την πιθανότητα πρόσκρουσής τους με τη Γη, και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Τελικά υπάρχει ζωή στον εξωπλανήτη K2-18b;

Τελικά υπάρχει ζωή στον εξωπλανήτη K2-18b; Τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα; Για να τα πάρουμε από την αρχή. Ο Κ2-18b είναι εξωπλανήτης 124 έτη φωτός μακριά από τη Γη, περιφέρεται γύρω από έναν ερυθρό νάνο, στην κατοικήσιμη ζώνη του και έχει μάζα 8.6 φορές και ακτίνα 2.6 φορές μεγαλύτερη από αυτήν της Γης, ενώ εκτιμάται ότι έχει νερό σε υγρή μορφή και ήπιες θερμοκρασίες (για τα δικά μας, γήινα δεδομένα). 

 

Ο συγκεκριμένος εξωπλανήτης, είχε απασχολήσει το 2023 αλλά και το 2024 τα ΜΜΕ σχετικά με την πιθανότητα εύρεσης ζωής εκεί, καθώς το διαστημικό τηλεσκόπιο Webb (JWST), λαμβάνοντας το φάσμα εκπομπής του εξωπλανήτη, είχε ανιχνεύσει μεθάνιο, διοξείδιο του άνθρακα, απουσία αμμωνίας αλλά και πιθανά ίχνη διμεθυλοσουλφιδίου (DMS) το οποίο, από όσα γνωρίζαμε ως τότε, παράγεται μόνο από ζωντανούς θαλάσσιους οργανισμούς (βλέπε έρευνα 2023 για την πιθανή ανίχνευση, παρακάτω). Είναι η πρώτη φορά που ανιχνεύουμε (εφόσον επιβεβαιωθεί) DMS στο φάσμα εκπομπής εξωπλανήτη και για να επιβεβαιωθεί ή απορριφθεί η αρχική πιθανή ανίχνευση, το JWST θα κάνει και άλλες μετρήσεις. 

 

Τα παραπάνω ευρήματα σημαίνουν ότι πρόκειται για έναν εξωπλανήτη με ατμόσφαιρα υδρογόνου και ωκεανούς με μεγάλο βάθος. Αυτοί οι εξωπλανήτες ονομάζονται "Υκεανοί" ή "Υκεάνιοι" (Hyceans) και δεν έχουμε κάτι αντίστοιχο στο δικό μας πλανητικό σύστημα, οπότε και αυτό αποτελεί έναν ακόμη λόγο για αυξημένο ενδιαφέρον.

 

Στη Γη, το DMS παράγεται από βακτήρια και φυτοπλαγκτόν στους ωκεανούς, για αυτό και θεωρείται ως «βιο-δείκτης», δηλαδή ως δείκτης που υποδηλώνει την παρουσία ζωής. Ωστόσο, το 2024 (βλέπε έρευνα 2024 παρακάτω), βρέθηκε DMS στον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko, κάτι που δημιουργεί ερωτηματικά για το αν το DMS μπορεί να θεωρηθεί ως μια ισχυρή ένδειξη παρουσίας ζωής.

 

Επίσης, ακόμη και αυτή η ανίχνευση του DMS στον K2-18b αμφισβητείται από διάφορους ερευνητές, καθώς είναι αρκετά ασθενική και στα όρια του «θορύβου» του σήματος που ανιχνεύτηκε από το JWST, για αυτό χρειάζονται και νέες μετρήσεις οι οποίες επιχειρούνται από διάφορες ερευνητικές ομάδες αυτήν την περίοδο και εκτιμάται ότι μέσα στο 2026 θα υπάρχει μια καλύτερη απάντηση.

 

Εύρεση DMS σε κομήτη (2024): https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/ad8565

 

Δημοσιευμένη Έρευνα (2023): https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/acf577

 

Φωτογραφία: Καλλιτεχνική απεικόνιση του K2-18b με τον ερυθρό νάνο K2-18 https://commons.wikimedia.org/.../File:Exoplanet_K2-18_b...

 

Περισσότερα για τις εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Ο αστεροειδής 2024 YR4 είναι πιθανό να πέσει στη Σελήνη.

Θυμάστε τον αστεροειδή 2024 YR4 ο οποίος είχε μια μη-αμελητέα πιθανότητα σύγκρουσης με τη Γη τον Δεκέμβριο του 2032; Είχαμε κάνει μια λεπτομερή ανάρτηση σχετικά με αυτό, εδώ: https://www.facebook.com/TaFisikaFainomena/posts/1115623470574980

 

Όπως αναμενόταν, νεότερες μετρήσεις εκμηδένισαν την πιθανότητα σύγκρουσης με τη Γη, ωστόσο αυτές έχουν μετατοπίσει τη μη-αμελητέα αυτή πιθανότητα προς τη μεριά του φυσικού μας δορυφόρου. Τώρα φαίνεται να υπάρχει μια πιθανότητα 3.8% να συγκρουστεί με τη Σελήνη. Σε αυτήν την περίπτωση, δεν αναμένεται κάτι ιδιαίτερο (π.χ. διαταραχή της τροχιάς της Σελήνης ή ό,τι άλλο υπερβολικό μπορεί να δείτε σε διάφορα μέσα). Σίγουρα όμως θα αποτελέσει σπουδαίο θέαμα για τους αστροφωτογράφους. Έχουμε άλλωστε δει σε παλαιότερες αναρτήσεις μας, καταγραφές πολύ μικρότερων βράχων με τη Σελήνη (π.χ. https://www.facebook.com/TaFisikaFainomena/videos/517194307660898/)

 

Στο βίντεο της παρούσας ανάρτησης, φαίνεται η τροχιά του αστεροειδή αυτού με βάση τις ανανεωμένες μετρήσεις για την τροχιά του. Πρώτα, από την οπτική γωνία του αστεροειδή, ο οποίος στο τέλος πέφτει στη Σελήνη και μετά παρατηρώντας το σύστημα Γης-Σελήνης με την τροχιά του αστεροειδή να επισημαίνεται με μια ευθεία. 

 

Πηγή βίντεο: Tony Dunn / https://bsky.app/profile/tony873004.bsky.social

 

Λεπτομέρειες: https://science.nasa.gov/.../nasa-update-on-the-size.../

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους κομήτες, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τις διαφορές τους, την πιθανότητα πρόσκρουσής τους με τη Γη, την κλίμακα Torino και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

"Δαχτυλίδια Einstein" και "βαρυτικοί φακοί" από το JWST

Η συγκεκριμένη φωτογραφία από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, η οποία επιλέχθηκε και ως «φωτογραφία του μήνα» για τον Μάρτιο από την ESA, απεικονίζει κάτι που μοιάζει με γαλαξία, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για δυο γαλαξίες. Ο ένας βρίσκεται στο κέντρο της φωτογραφίας και μοιάζει με μια μικρή λαμπερή ελλειπτική κουκκίδα. Ο άλλος βρίσκεται πιο μακριά και φαίνεται να «περικυκλώνει» τον ελλειπτικό γαλαξία που βρίσκεται στο κέντρο, όμως αυτό που βλέπουμε είναι μια παραμορφωμένη εκδοχή του μακρινού γαλαξία. 

 

Τι είναι όμως αυτός ο «παραμορφωμένος» γαλαξίας; Η μάζα του ελλειπτικού γαλαξία που βρίσκεται στο κέντρο της εικόνας, είναι αρκούντως μεγάλη ώστε να δρα ως «βαρυτικός φακός». Ο τελευταίος αποτελεί ένα φαινόμενο που έχουμε δει και σε παλαιότερες αναρτήσεις μας και συνίσταται στην παραμόρφωση του χωροχρόνου από τη μάζα του αντικειμένου (εδώ ο ελλειπτικός γαλαξίας) που παρεμβάλλεται ανάμεσα σε εμάς και στο μακρινό αντικείμενο (ένας άλλος μακρινός γαλαξίας). 

 

Εφόσον υπάρχει ευθυγράμμιση ανάμεσα σε εμάς, τον γαλαξία που δρα ως «βαρυτικός φακός» και τον μακρινό γαλαξία, αυτό έχει ως συνέπεια το φως που προέρχεται από τον μακρινό γαλαξία, να παραμορφώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργεί ένα δαχτυλίδι φωτός (λέγεται «Δαχτυλίδι του Einstein») γύρω από τον γαλαξία – βαρυτικό φακό. Αυτό το δαχτυλίδι φωτός, είναι η παραμορφωμένη εικόνα του μακρινού γαλαξία. Βλέπε και επεξηγηματικό σχήμα για το πώς λειτουργούν οι «βαρυτικοί φακοί» οδηγώντας στη δημιουργία των «δαχτυλιδιών του Einstein». 

 

Πηγή: https://www.esa.int/.../Webb_spies_a_spiral_through_a... (ESA / Webb, NASA and CSA, G. Mahler -- CC BY 4.0)

 

Περισσότερα για τη διαστημική εξερεύνηση, τις προκλήσεις που θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε, αλλά και το μέλλον της ανθρωπότητας και του Σύμπαντος, στον τόμο ΙΙΙ, τον πιο συναρπαστικό τόμο της τριλογίας «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

Περισσότερα για τους βαρυτικούς φακούς, τη Γενική αλλά και την Ειδική Σχετικότητα, όπως και την Κοσμολογία, θα βρείτε στον τόμο ΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

 

 

Μετέωρο "φωτοβολίδα" στη Χαβάη

Ένα πολύ λαμπρό μετέωρο δέσποσε στον ουρανό της Χαβάης, στις 9 το βράδυ της Κυριακής 2/3. Εδώ βλέπουμε το συμβάν όπως το κατέγραψε κάμερα κοντά στο τηλεσκόπιο Subaru στην κορυφή Mauna Kea που βρίσκεται σε ύψος 4163 m.

 

Το συγκεκριμένο μετέωρο φαίνεται πρόσκαιρα να λάμπει όσο περίπου ένα γεμάτο φεγγάρι στον νυχτερινό ουρανό, φωτίζοντας και το έδαφος. Σε αυτήν την περίπτωση, λέμε πως το φαινόμενο μέγεθος αυτού του μετεώρου είναι σίγουρα κάτω από -4, επομένως κατατάσσεται ασφαλώς στις «φωτοβολίδες» (fireballs). Οι ορισμοί μιας «φωτοβολίδας», «βολίδας» και «υπερβολίδας» μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς όσο αφορά το φαινόμενο μέγεθος. Αν ένα μετέωρο λάμπει πρόσκαιρα στον ουρανό με φαινόμενο μέγεθος κάτω από -3/-4 ονομάζεται «φωτοβολίδα». Αν είναι κάτω από -9/-10 ονομάζεται «βολίδα», ενώ αν είναι ιδιαίτερα λαμπρό ώστε το φαινόμενο μέγεθός του να είναι κάτω από -14/-17 ονομάζεται «υπερβολίδα».

 

Θυμίζουμε ότι το φαινόμενο μέγεθος είναι ένα μέτρο του πόσο λαμπρό φαίνεται ένα αντικείμενο στον ουρανό μας. Η κλίμακα πάει «ανάποδα», ώστε όσο πιο λαμπρό είναι ένα αντικείμενο, τόσο πιο μικρό, ακόμη και αρνητικό, φαινόμενο μέγεθος έχει. Για σύγκριση, το μάτι μας σε έναν σκοτεινό ουρανό μακριά από φώτα και πόλεις, το πιο αμυδρό αντικείμενο που μπορεί να δει, έχει φαινόμενο μέγεθος ως +6. Ο Σείριος έχει φαινόμενο μέγεθος -1.5, η Αφροδίτη έχει μέγιστο φαινόμενο μέγεθος -4.9, η Πανσέληνος -12.9 και ο λαμπρός Ήλιος στον ουρανό μας -27. Ο μετεωρίτης του Chelyabinsk εκτιμάται ότι πρόσκαιρα άγγιξε το -30.

 

Πηγές: NAOJ και Asahi Shimubun / https://www.youtube.com/watch?v=6g4Fh8K-MhY

 

Περισσότερα, με λεπτομέρειες, σχήματα, γραφήματα και φωτογραφίες, για τους κομήτες, τα μετέωρα, τους μετεωρίτες, τους αστεροειδείς, τις διαφορές τους, την πιθανότητα πρόσκρουσής τους με τη Γη, και άλλα πολλά και ενδιαφέροντα, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής από τη σελίδα μας με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!

Αμμόλοφοι στην Υεμένη

Αυτές οι, σχεδόν παράλληλες, ζώνες αμμόλοφων βρίσκονται στην Υεμένη, πάνω από την οποία ελήφθη αυτή η φωτογραφία από τον δορυφόρο Sentinel 2 της ESA στις 26/1. Οι αμμόλοφοι ξεκινούν να σχηματίζονται, συνήθως πίσω ή πάνω από κάποια εμπόδια (π.χ. πέτρες, λόφους), με το μέτωπό τους κάθετα στη διεύθυνση του ανέμου. Οι αποστάσεις μεταξύ τους και το σχήμα τους, εξαρτώνται από την ένταση και τη διεύθυνση του ανέμου στην περιοχή, όπως και από το αν υπάρχει βλάστηση. Ο άνεμος συμπαρασύρει κόκκους σκόνης, εναποθέτοντάς τους σταδιακά σε ψηλότερα σημεία και σχηματίζοντας έτσι τον αμμόλοφο. Στη συνέχεια ο ίδιος ο αμμόλοφος αποτελεί το «εμπόδιο» που θα προκαλέσει τη δημιουργία ενός ακόμη αμμόλοφου, σχεδόν παράλληλα με αυτόν, στην υπήνεμη πλευρά του κ.ο.κ. Στο πέρασμα του χρόνου, οι αμμόλοφοι αυτοί μπορεί να κινούνται, θυμίζοντας θαλάσσια κύματα αλλά σε πολύ αργή κίνηση.

 

Πηγή: ESA / Copernicus / Sentinel 2 / https://bsky.app/profile/kosmi.bsky.social

 

Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!