Κυριακή 11 Μαΐου 2025

Τροφοδοσία αντιδραστήρα (βασισμένου στο Θόριο) εν ώρα λειτουργίας από τους Κινέζους

Μέσα στον Απρίλιο, Κινέζοι επιστήμονες σε συνέδριο της Κινεζικής ακαδημίας επιστημών ανακοίνωσαν, μέσω του Xu Hongjie που ηγείται του συγκεκριμένου εγχειρήματος, ένα πολύ σημαντικό βήμα όσο αφορά τους αντιδραστήρες Θορίου (για την ακρίβεια, ονομάζονται αντιδραστήρες *βασισμένους* στο Θόριο, καθώς το σχάσιμο υλικό είναι το Ουράνιο όπως θα δούμε). Κατάφεραν να επιτύχουν τροφοδοσία του αντιδραστήρα ενώ αυτός ήταν σε λειτουργία! Τι είναι όμως οι αντιδραστήρες Θορίου και γιατί αυτό αποτελεί επιτυχία;

 
Ο αντιδραστήρας Θορίου αποτελεί πυρηνικό αντιδραστήρα παραγωγής ενέργειας μέσω σχάσης. Αποτελεί αντιδραστήρα τηγμένου άλατος (Molten Salt Reactor ή MSR). Το σχάσιμο υλικό είναι το Ουράνιο-233 στο οποίο μετατρέπεται το Θόριο το οποίο περιέχει ο αντιδραστήρας, μετά την πρόσληψη νετρονίου. Το Θόριο βρίσκεται εξαρχής τηγμένο στον αντιδραστήρα μαζί με άλατα (π.χ. φθοριούχο λίθιο και φθοριούχο Βηρύλλιο) που δρουν ως ψυκτικό μέσο, με αποτέλεσμα να υπερέχει σε ασφάλεια από κάθε άποψη, καθώς ακόμη και αν αστοχήσει το σύστημα ψύξης, το τηγμένο άλας Θορίου ψύχεται και στερεοποιείται. Κατά τη λειτουργία, αν το μείγμα υπερθερμανθεί τότε διογκώνεται μειώνοντας την αντιδραστικότητα και οδηγώντας κατά συνέπεια σε διορθωτική ψύξη. Οι αντιδραστήρες που διαθέτουμε σήμερα, έχουν σύστημα ψύξης το οποίο λειτουργεί συνεχώς και χρησιμοποιεί, συνήθως, νερό. 
 
Πέρα από την παθητική ασφάλεια που παρέχει αυτός ο αντιδραστήρας, μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει πυρηνικά απόβλητα άλλων αντιδραστήρων για την παραγωγή ενέργειας, ενώ ο ίδιος παράγει πολύ λιγότερα τέτοια και με πολύ μικρότερη διάρκεια ζωής. Επίσης, η χρήση άλατος αντί νερού του επιτρέπει να απορροφήσει πολύ μεγαλύτερα ποσά θερμότητας σε κανονική ατμοσφαιρική πίεση με αποτέλεσμα να λειτουργεί σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες (ενδεικτικά ~700 βαθμοί Κελσίου έναντι 300 βαθμών Κελσίου για τους «συμβατικούς» αντιδραστήρες ύδατος) χωρίς να υπάρχει η ανάγκη (και το ανάλογο κόστος) διατήρησης πολύ υψηλών πιέσεων όπως στους αντιδραστήρες με νερό. Ένα ακόμη πλεονέκτημα που προκύπτει από τη λειτουργία σε τόσο υψηλές θερμοκρασίες είναι ότι η θερμότητα που εξάγεται ως «παρά-προϊόν» μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε βιομηχανικές διαδικασίες όπως η παραγωγή «πράσινου υδρογόνου» για κάθε χρήση (θυμίζουμε ότι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά τη λειτουργία ενός πυρηνικού εργοστασίου είναι μηδενικές, επομένως αποτελεί μια αμιγώς «πράσινη λύση» ενάντια στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής).
 
Το Θόριο στη Γη βρίσκεται σε αφθονία (μεγαλύτερα αποθέματα σε Ινδία, Βραζιλία, Αυστραλία και κοντά μας σε Αίγυπτο, Τουρκία) σε σχέση με το Ουράνιο που χρησιμοποιούν οι «συμβατικοί» αντιδραστήρες. Ακόμη, τα παραπροϊόντα αυτού του τύπου αντιδραστήρα, δεν είναι κατάλληλα για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. 
 
Οι Κινέζοι ισχυρίζονται ότι κατάφεραν όχι μόνο να λειτουργήσουν αλλά και να τροφοδοτήσουν με νέο υλικό τον πειραματικό αντιδραστήρα τηγμένου άλατος (βασισμένου στο Θόριο) που διαθέτουν στην έρημο Gobi, χωρίς να χρειαστεί να τον απενεργοποιήσουν για αυτή τη διαδικασία. Στους συμβατικούς αντιδραστήρες, αν χρειαστεί να γίνει μια επέμβαση (π.χ. να προστεθεί νέο υλικό), τότε ο αντιδραστήρας θα πρέπει να κλείσει για αρκετές μέρες ως εβδομάδες. Στον συγκεκριμένο αντιδραστήρα, οι Κινέζοι επενέβησαν επιτυχώς ενώ αυτός ήταν σε λειτουργία.
 
Οι βασισμένοι στο Θόριο αντιδραστήρες, αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται ή έχουν δοκιμαστεί σχεδόν σε όλο τον κόσμο (π.χ. Αγγλία, Βραζιλία, Ινδία, Κίνα, Γαλλία, Ιαπωνία, Ρωσία, Καναδά, Δανία, Ολλανδία), καθώς αποτελούν το μέλλον μιας πραγματικά πράσινης, ασφαλούς και αποδοτικής ενεργειακής μετάβασης. Αποτελεί επένδυση για το μέλλον, καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολλές δεκαετίες ενώ στο μεταξύ προβλέπεται να έχουμε στη διάθεσή μας και τη λύση της σύντηξης. Η Κίνα εκτιμά ότι θα έχει αντιδραστήρες με βάση το Θόριο για επιχειρησιακή χρήση ως το τέλος της δεκαετίας.
 
Περισσότερα για την πυρηνική ενέργεια, τη σχάση, τη σύντηξη, τον τρόπο λειτουργίας των αντιδραστήρων, όπως και για τη ραδιενέργεια αλλά και για τις μελλοντικές εξελίξεις στο χώρο της ενέργειας παγκοσμίως, θα βρείτε στους τόμους ΙΙ και ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τους οποίους μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!
 

 

Σάββατο 10 Μαΐου 2025

Το έτος 536 και οι δακτύλιοι σε θαμμένα δέντρα

Από τους δακτυλίους στο εσωτερικό του κορμού ενός δέντρου, μπορούμε να αντλήσουμε πολλές πολύτιμες πληροφορίες για τις χρονιές στις οποίες αναπτυσσόταν το δέντρο αυτό. Για παράδειγμα, στη συγκεκριμένη φωτογραφία, βλέπουμε τους δακτυλίους ενός δέντρου που ήταν θαμμένο στον ελβετικό παγετώνα Aletsch. Διακρίνεται το έτος 536 οπότε και ο φλοιός που αναπτύχθηκε τότε ήταν λεπτότερος και λιγότερο πυκνός.

 
Τι συνέβη όμως το έτος 536; Τουλάχιστον τρεις ταυτόχρονες πολύ μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις στις αρχές του 536 ή τα τέλη του 535 (ακόμη άγνωστης προέλευσης αλλά πιθανολογείται ότι συνέβησαν στις σημερινές ΗΠΑ), οι οποίες ταπείνωσαν την μέση θερμοκρασία στην Ευρώπη τους καλοκαιρινούς μήνες κατά 2.5 βαθμούς Κελσίου κάτω από τον τότε κλιματικό μέσο όρο. Το θείο που εισήχθη στην ατμόσφαιρα από τις εκρήξεις, ήταν αρκετό για να ανακλαστεί αρκετό ηλιακό φως και να μην υπάρξει η συνήθης ανάπτυξη στα δέντρα εκείνη τη χρονιά.
 
Στην Κωνσταντινούπολη, από τον Μάρτιο του 536 ο ουρανός σκοτείνιασε. Ακολούθησε τουλάχιστον μία ακόμη ανάλογη ηφαιστειακή έκρηξη το 547, κάτι που παρέτεινε την περίοδο ψύχους και σκότους, πείνας και ασθενειών. Η περίοδος από το 536 ως το 560, κατά κάποιους θεωρείται η χειρότερη στην ιστορία.
 
Περισσότερα για όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!
 

 

Παρασκευή 9 Μαΐου 2025

Το Tonga μείωσε πρόσκαιρα κατά 0.1 βαθμούς Κελσίου τη θερμοκρασία στο νότιο ημισφαίριο

Η εντυπωσιακή έκρηξη του υποθαλάσσιου ηφαιστείου Tonga στις 15/1/2022 γίνεται αντικείμενο μιας ακόμη έρευνας, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό “Nature Communications Earth & Environment” στα τέλη Μαρτίου. Σύμφωνα με αυτήν, οι συνέπειες της έκρηξης ήταν η πρόσκαιρη ψύξη του νοτίου ημισφαιρίου κατά 0.1 βαθμούς Κελσίου το 2023 και η σχεδόν αμελητέα θέρμανση του βορείου ημισφαιρίου.

 
Αρχικά δεν αναμενόταν κάποια ιδιαίτερη ψύξη σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς η ποσότητα θείου που παρήχθη από το ηφαίστειο δεν ήταν επαρκής για κάτι τέτοιο. Αυτό που αναμενόταν ήταν το ακριβώς αντίθετο, καθώς οι πολύ μεγάλες ποσότητες υδρατμών (οι οποίοι αποτελούν «θερμοκηπιακό» αέριο) που εισήχθησαν στη στρατόσφαιρα, θα ωθούσαν προς τα πάνω τη θερμοκρασία. 
 
Ωστόσο, μετά από έρευνα, παρατηρήσεις και ανάλυση του φαινομένου, τα σωματίδια θείου στο συγκεκριμένο ηφαίστειο ήταν 50% μικρότερα σε μέγεθος σε σχέση με εκείνα του ηφαιστείου Pinatubo (το οποίο, το 1991, με VEI 6, είχε ψύξει πρόσκαιρα αλλά σημαντικά το βόρειο ημισφαίριο). Το μικρότερο μέγεθος των συγκεκριμένων σωματιδίων και η μεγαλύτερη κινητικότητά τους, τα κάνει πιο αποτελεσματικά στην ανάκλαση του ηλιακού φωτός και τη συνεπαγόμενη ψύξη της ατμόσφαιρας. 
 
Δημοσιευμένη Έρευνα: https://www.nature.com/articles/s43247-025-02181-9
 
Λεπτομερές άρθρο με στοιχεία, έρευνες, γραφήματα, βίντεο, κ.α. για την έκρηξη του Tonga: https://antisimvatikos.blogspot.com/2022/01/tonga.html
 
Στη δορυφορική φωτογραφία φαίνεται η εντυπωσιακή έκρηξη του εν λόγω ηφαιστείου.
Περισσότερα για τον δείκτη εκρηκτικότητας ηφαιστείων VEI αλλά και όλα τα γνωστά, άγνωστα, εντυπωσιακά καιρικά και ατμοσφαιρικά φαινόμενα, με χάρτες, διαγράμματα, φωτογραφίες (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και απλή επιστημονική εξήγηση, στον τόμο Ι του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!
 

 

Δευτέρα 5 Μαΐου 2025

Τα "παροδικά φωτεινά συμβάντα" στην Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης

Το πιο πρόσφατο βιβλίο του Δρ. Χρήστου Ντουντουλάκη, τα «Παροδικά Φωτεινά Συμβάντα», θα μπορείτε να το βρείτε στην 21η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης στις 8-11/5/2025, στο stand των εκδόσεων «Οσελότος».

Το βιβλίο αυτό περιέχει μία εξήγηση (με κατανοητό τρόπο για όλους τους αναγνώστες που ψάχνονται να μάθουν περισσότερα) για όλες τις ηλεκτρικές εκκενώσεις της ανώτερης ατμόσφαιρας, όπως π.χ. τα red sprites ή «κόκκινα δαιμόνια». Ξεκινά από το πώς δημιουργούνται οι καταιγίδες και παρουσιάζει όλα τα φαινόμενα που προκύπτουν άμεσα ή έμμεσα από αυτές ως το όριο Karman (ή όριο του διαστήματος, σε ύψος 100 km από τη γήινη επιφάνεια).
 
Περισσότερα για την πρωτοποριακή ομάδα των Ελλήνων που καταγράφουν αυτά τα φαινόμενα, μπορείτε να βρείτε εδώ: https://antisimvatikos.blogspot.com/.../tles-greek...
 
Το βιβλίο αυτό μπορείτε, φυσικά, να το αποκτήσετε πάντοτε και από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!
 

 

Κυριακή 4 Μαΐου 2025

Λεμούριοι και αντί-γήρανση

Οι λεμούριοι νάνοι της Μαδαγασκάρης, μπορούν να αντιστρέφουν πρόσκαιρα το «ρολόι» της κυτταρικής γήρανσης κατά την πολύμηνη περίοδο χειμερίας νάρκης. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό “Biology Letters” στις 12/2. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 15 λεμούριους οι οποίοι χωρίστηκαν σε 2 ομάδες. Την ομάδα που έπεσε σε νάρκη (με τη χρήση χαμηλών θερμοκρασιών ώστε να εξομοιωθούν οι χειμερινές συνθήκες που τους ωθούν σε αυτήν) και μια ομάδα που παρέμεινε ξύπνια.

 
Στην ομάδα που έπεσε σε νάρκη, παρατηρήθηκε ότι τα τελομερή μάκραιναν, όμως όταν ξυπνούσαν τότε το μήκος τους επέστρεφε στα προ της νάρκης επίπεδα. Η επιμήκυνση αυτή, πιθανόν να αποτελεί έναν μηχανισμό αντιμετώπισης της κυτταρικής φθοράς που προκύπτει κατά την αναθέρμανση και το ξύπνημα του οργανισμού τους. Ένα αντίστοιχο φαινόμενο έχει παρατηρηθεί στον οργανισμό των αστροναυτών στον ISS. Η επιμήκυνση των τελομερών βοηθά τα κύτταρα να διαιρεθούν περισσότερες φορές, επιμηκύνοντας έτσι και τη ζωή τους σε στρεσογόνες περιόδους. Αυτό φαίνεται να λειτουργεί καθώς οι λεμούριοι νάνοι ζουν πάνω από 2 φορές περισσότερο από τα υπόλοιπα θηλαστικά που έχουν παρόμοιο μέγεθος (30 έτη έναντι περίπου 12-15).
 
Κάθε φορά που ένα κύτταρο διαιρείται, μικρά τμήματα των τελομερών του, τα οποία βρίσκονται στις άκρες των χρωμοσωμάτων, χάνονται με αποτέλεσμα τα τελομερή να μικραίνουν με το πέρασμα των χρόνων. Το χρόνιο στρες, ο καθιστικός τρόπος ζωής και η έλλειψη ύπνου επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία, και στο τέλος τα τελομερή δεν μπορούν να παρέχουν πλέον προστασία κάτι που οδηγεί τα κύτταρα να μην μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά. Το πώς ακριβώς οι λεμούριοι καταφέρνουν να επιμηκύνουν τα τελομερή τους δεν είναι σαφές. Εφόσον γίνει κατανοητός αυτός ο μηχανισμός, θα μπορούσε να βοηθήσει τους ερευνητές να αποτρέψουν τις συνδεδεμένες με το γήρας ασθένειες στους ανθρώπους, χωρίς παράλληλα να αυξάνουν το ρίσκο ανεξέλεγκτης διαίρεσης των κυττάρων οδηγώντας στον καρκίνο.
 
 
Φωτογραφία λεμούριου: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CHEIROGALEUS-1.JPG (CC BY 4.0)
 
Περισσότερα για τα τελομερή, την αντί-γήρανση όπως και τις γενικότερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!
 

 

Σάββατο 3 Μαΐου 2025

Τα κύτταρα του δέρματος "επικοινωνούν" με ηλεκτρικά σήματα για την επούλωση πληγών

Μετά από κάποιον τραυματισμό, τα τραυματισμένα κύτταρα του δέρματος εκπέμπουν αργούς (χαμηλής συχνότητας) ηλεκτρικούς παλμούς οι οποίοι ενεργοποιούν τα γειτονικά κύτταρα, ώστε να ξεκινήσει η επούλωση της πληγής. Αυτό αναφέρεται σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό “Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS), στις 17/3.

 
Δεν είναι μόνο οι νευρώνες που «επικοινωνούν» μέσω ηλεκτρικών σημάτων, αλλά και τα κύτταρα του δέρματος. Οι ηλεκτρικοί παλμοί των τελευταίων μπορούν να ανιχνευτούν ως και μισό χιλιοστό μακριά (μερικές δεκάδες κύτταρα μακριά), ενώ διαρκούν περίπου 1-2 δευτερόλεπτα όταν οι αντίστοιχοι παλμοί των νευρώνων διαρκούν χιλιοστά του δευτερολέπτου. Οι παλμοί αυτοί συνεχίζονταν για πάνω από 5 ώρες αποτελώντας κάτι σαν «συναγερμό» για τα γειτονικά κύτταρα, ώστε να απορρίψουν τα κατεστραμμένα κύτταρα και να αναπαραχθούν με στόχο να κλείσει η πληγή.
 
Μια παρόμοια έρευνα (περί επούλωσης πληγών με τη χρήση ηλεκτρικού πεδίου που παράγεται από ράμματα ηλεκτρομηχανικής ίνας μαγνησίου, ενσωματωμένης σε βιοδιασπώμενο πολυμερές) είχε δημοσιευτεί στο “Nature Communications” τον περασμένο Οκτώβριο. Σε εκείνη, οι κινέζοι ερευνητές συμπέραναν ότι με τη χρήση αυτής της ίνας, η οποία δημιουργούσε ηλεκτρικό πεδίο μέσω των μηχανικών κινήσεων, η επούλωση γίνονταν στον μισό χρόνο και το ρίσκο για βακτηριακή λοίμωξη βρέθηκε ότι ήταν μειωμένο. Επίσης, το κόστος αυτής της ίνας είναι παρόμοιο με αυτό των σημερινών «συμβατικών» ινών.
 
Δημοσιευμένη Έρευνα (Μάρτιος 2025): https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2427123122
 
Δημοσιευμένη Έρευνα (Οκτώβριος 2024): https://www.nature.com/articles/s41467-024-52354-x
 
Εικόνα κυττάρου του δέρματος: https://flic.kr/p/o16T6U (CC BY-NC-ND 4.0)
 
Περισσότερα για τις γενικότερες εξελίξεις στην Επιστήμη και την Τεχνολογία τόσο στο άμεσο αλλά και στο βαθύ μέλλον, θα βρείτε στον συναρπαστικό τόμο ΙΙΙ του έργου «Τα φυσικά φαινόμενα» (εκδόσεις «Οσελότος»), τον οποίο μπορείτε να αποκτήσετε από τη σελίδα μας με έκπτωση και μηδενικά έξοδα αποστολής με ένα μήνυμα! Ρωτήστε μας!
 

 

Παρασκευή 2 Μαΐου 2025

Χιονοστιβάδα στο Νεπάλ

Πλάνα που κόβουν την ανάσα, από χιονοστιβάδα στη βορειοανατολική πλευρά του βουνού Annapurna ΙΙ στο Nepal, στις 4/4. Η λήψη έγινε από το χωριό Pisang και αν δείτε το βίντεο μέχρι το τέλος, θα διαπιστώσετε ότι υπολείμματα (αεροζόλ που περιέχει κυρίως χιόνι μαζί με χώμα και κονιορτό από το έδαφος) από τη χιονοστιβάδα φτάνουν μέχρι το χωριό. Ευτυχώς, δεν υπάρχουν πληροφορίες για απώλειες. 

 
Οι χιονοστιβάδες εκκινούν όταν το βάρος ενός στρώματος χιονιού, ιδιαίτερα σε απότομες πλαγιές, είναι μεγαλύτερο από αυτό που μπορεί να συγκρατηθεί (π.χ. όταν υφίσταται συμπαγές στρώμα χιονιού πάνω σε ασθενέστερο ή όταν σημειώνεται υετός ή όταν υπάρχουν μεγάλες θερμοκρασιακές διαφορές καθ’ύψος στο στρώμα χιονιού ή όταν σημειωθούν μηχανικές δονήσεις από σεισμική ή ανθρώπινη δραστηριότητα, κ.α. ή συνδυασμός αυτών). Οι μεγαλύτερες από αυτές, μπορούν, καθώς αποκτούν μεγάλη ταχύτητα κατερχόμενες, να συμπαρασύρουν πέτρες, βράχους ακόμη και δέντρα στο διάβα τους.
 
Πηγή και πληροφορίες: https://bsky.app/profile/subfossilguy.bsky.social